Πρίλεπ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 41°20′N 21°35′E / 41.333°N 21.583°E / 41.333; 21.583

Πρίλεπ
Πανόραμα του Πρίλεπ από τους Πύργους του πριγκ. Μάρκο
Πανόραμα του Πρίλεπ από τους Πύργους του πριγκ. Μάρκο
Διοίκηση
Χώρα ΠΓΔΜ Π.Γ.Δ.Μ.
Περιφέρεια Πελαγονίας
Δήμος Πρίλεπ
Γενικές πληροφορίες
Πληθυσμός 76.768 (2001)
Έκταση 1.675 m2
Υψόμετρο 620-650 m
Ιστοσελίδα Δήμος Πρίλεπ

Το Πρίλεπ (κυριλλικά Прилеп, ΔΦΑˈpriːlɛp) στην ελληνική ΠρίλαποςΠριλέπια ή Περλεπές) είναι η τέταρτη μεγαλύτερη πληθυσμιακά πόλη της πΓΔΜ. Ο πληθυσμός της είναι 73.351 κάτοικοι. Το Πρίλεπ είναι γνωστό ως «η πόλη κάτω από τους Πύργους του Μάρκο» εξαιτίας του ότι βρίσκεται κοντά στους πύργους του πρίγκιπα Μάρκο.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το όνομα της πόλης σε διαφορετικές γλώσσες είναι:

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Πρίλεπ καλύπτει 1675 τετ. χλμ και βρίσκεται στα βόρεια της κοιλάδας της Πελαγονίας, στη νότια πΓΔΜ. Η πόλη είναι έδρα του ομώνυμου δήμου και είναι προσεγγίσιμη από τους αυτοκινητόδρομους M5/E65. Απέχει 128χλμ από την πρωτεύουσα Σκόπια, 44 χλμ από τα Μπίτολα, και 32χλμ από το Κρούσεβο.

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Πρίλεπ είναι κέντρο διακίνησης καπνού και τσιγάρων, βιομηχανιών επεξεργασίας μετάλλου, κατασκευής ηλεκτρονικών, παραγωγής ξυλείας, υφασμάτων και ειδών διατροφής. Η πόλη επίσης παράγει μεγάλη ποσότητα καθαρού λευκού μαρμάρου.

Ο καπνός ανήκει στις παραδοσιακές καλλιέργειες εξαιτίας του ευνοϊκού κλίματος της περιοχής. Πολλοί από τους μεγάλους κατασκευαστές σιγαρέττων φέρεται ότι χρησιμοποιούν τα τοπικά καπνά που τυγχάνουν επεξεργασίας σε τοπικό καπνεργοστάσιο. Στην πόλη έχει ιδρυθεί Ινστιτούτο Καπνού για την παραγωγή νέων ποικιλιών με γενετικές επεμβάσεις στα καλλιεργούμενα είδη.

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εθνικότητες και πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας της πΓΔΜ και με βάση την απογραφή του 2002, από το συνολικό πληθυσμό των 73.351 κατοίκων της πόλης του Πρίλεπ, η πλειονότητα του πληθυσμού ανήκει στην σλαβική εθνοτική ομάδα των Σλαβομακεδόνων με 68.331 άτομα. Ακολουθούν η εθνοτική ομάδα των Ρομά με πληθυσμό 4.433 κατοίκων, οι Σέρβοι με 169, οι Τούρκοι με 126, οι Αλβανοί με 21, οι Βλάχοι (Έλληνες) με 17, οι Βόσνιοι επίσης με 17 κατοίκους και τέλος 237 άτομα ανήκουν σε άλλες εθνοτήτες.[1]

Θρησκείες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από θρησκευτικής πλευράς και σύμφωνα με την ίδια απογραφή, η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων του Πρίλεπ είναι σχισματικοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί με πληθυσμό 67.651 ατόμων, ακολουθούν οι Μουσουλμάνοι με 4.393, οι Καθολικοί με 67 και οι Προτεστάντες με 4 άτομα. Τέλος, ένας πληθυσμός 1.236 ατόμων τοποθετείται σε άλλα δόγματα.[2]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ταχυδρομική κάρτα του Πρίλεπ, 1915

Το Πρίλεπ χτίστηκε στα ερείπια της αρχαίας πόλης Στύβερρας ή Στύμβαρας, αρχικά πόλη της Μακεδονίας που ενσωματώθηκε αργότερα στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Η Στύβερρα, αν και καταστράφηκε συθέμελα από τους Γότθους το 268, παρέμεινε εν μέρει κατοικημένη. Ως Πρίλεπ αναφέρεται κατά το 1014, ως ο τόπος στον οποίο ο τσάρος Σαμουήλ υποτίθεται ότι έπαθε καρδιακή προσβολή βλέποντας χιλιάδες από τους στρατιώτες του τυφλωμένους από τους Βυζαντινούς, μετά τη μάχη του Κλειδίου. Το Βυζάντιο έχασε την πόλη κατά τη Δεύτερη Βουλγαρική Αυτοκρατορία, αλλά αργότερα την ανακατέλαβε. Αργότερα το Πρίλεπ προσαρτήθηκε το 1334 από τον Σέρβο βασιλέα Ντούσαν (Stefan Uroš IV Dušan). Μετά το 1365 η πόλη ανήκε στον βασιλέα Βουκάσιν, συγκυβερνήτη του γιου του Ντούσαν, Τσάρου Στεφάν Ουρός Ε'. Μετά τον θάνατο του Βουκάσιν το 1371, το Πρίλεπ κυβέρνησε ο γιος του πρίγκιπας Μάρκο Κράλιεβιτς, γνωστός λαϊκός ήρωας της Σερβίας με την ονομασία Κράλι Μάρκο (στην ελληνική ως Μάρκος Κράλλης, βασιλιάς των Χριστιανών) [3]. Το 1395 ενσωματώθηκε στην οθωμανική αυτοκρατορία, τμήμα της οποίας παρέμεινε έως το 1913, όταν προσαρτήθηκε και πάλι στο Βασίλειο της Σερβίας. Από το 1918 έως το 1941 τα Πριλέπια ήταν τμήμα του Βασίλειου της Γιουγκοσλαβίας, και από το 1944 έως το 1991 η πόλη ανήκε στη Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, ως τμήμα της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Από το 1991 η πόλη ανήκει στην πΔΜΓ.

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ένα από τα σημαντικότερα ιδρύματα στην πόλη είναι το Ινστιτούτο του Αρχαίου Σλαβικού Πολιτισμού.
  • Αποικία τέχνης[4] φιλοξενείται στο κέντρο της πόλης στο Κέντρο Σύγχρονων Εικαστικών Τεχνών. Η αποικία ιδρύθηκε το 1957 από τον αρχαιολόγο καθ. Μπόσκο Μπάμπιτς, με τη βοήθεια του ακαδημαϊκού ζωγράφου καθ. Ρίστο Λοζανόφσκι. Φιλοξενεί ζωγράφους και γλύπτες κάθε χρόνο και περιοδικά φιλοξενεί εργαστήρια και συμπόσια για βιτρό, ψηφιδωτό, φωτογραφία, γραφιστική και κεραμεική, από όλες τις χώρες του κόσμου. Το 2007 ήταν η 50ή επέτειος της αποικίας.
  • Κάθε χρόνο στα μέσα του Ιούλη, το τετραήμερο Διεθνές Φεστιβάλ Μπύρας "Πίβο φέστ" συγκεντρώνει επισκέπτες από όλα τα μήκη και πλάτη του κράτους.
  • Κάθε χρόνο τον Οκτώβριο το Διεθνές Φεστιβάλ Παιδικής Μουσικής "Αστερίσκοι" συγκεντρώνει παιδιά από όλον τον κόσμο.
  • Κάθε χρόνο το Φεστιβάλ Επαγγελματικού Θεάτρου της πΓΔΜ τιμά τον Βόινταν Τσερνοντρίνσκι, που γεννήθηκε κοντά στο χωριό Σέλσι, κοντά στη Στρούγκα και το Ντέμπαρ.
  • Η μόνη του Ζίρζε (Zrze) και η μονή του αγίου αρχάγγελου Μιχαήλ με τοιχογραφίες του 12ου και 14ου αι. είναι αξιοθέατα του πολιτισμού του Πρίλεπ.

Γλώσσα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η διάλεκτος του Πρίλεπ φέρεται ότι σχηματίζει τη βάση της σλαβομακεδονικής που ομιλείται σήμερα. Όταν δημιουργήθηκε η Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας στη Γιουγκοσλαβία το 1943 και αναγνωρίστηκε η γλώσσα διεθνώς τον επόμενο χρόνο, το Πρίλεπ, μαζί με το Βέλες, επιλέχθηκαν ως γλωσσικά κέντρα εξαιτίας της κεντρικής τους θέσης στον σλαβομακεδονικό χάρτη.

Τέχνη και Αρχιτεκτονική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Πύργος με το Ρολόι στο Πρίλεπ

Η κεντρική πλατεία του Πρίλεπ είναι η "Αλεξάνδρεια", προς τιμήν του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η ανακατασκευή της πλατείας άρχισε το 2005 και ολοκληρώθηκε το 2006 με συνολικό κόστος 700.000 ευρώ και επενδυτή την πόλη του Πρίλεπ. Κατά τη διάρκεια της ανακατασκευής ανεγέρθηκε στα πλαίσια της μεγάλης εκπαιδευτικής και ιστορικής αναπροσαρμογής και προπαγάνδας της πΓΔΜ και το άγαλμα του Αλέξανδρου[5].

Αρκετές αρχαιολογικές θέσεις βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή. Ανάμεσά τους διακρίνεται μία στο Μάρκοβι Κούλι, η εκκλησία του αγ. Νικολάου από τον 13ο αι. η εκκλησία του αγ. Ουσπένι στην Μπογκορόντιτσα και ο Τύμβος του Ακατάκτητου εις μνήμη των θυμάτων του φασισμού στο κεντρικό πάρκο του Πρίλεπ. Μια μεγάλη ρωμαϊκή νεκρόπολη είναι γνωστή εκεί και έχουν ανακαλυφθεί λείψανα πολυάριθμων τειχών. Η εγκατάσταση ήταν πιθανώς η ελληνιστική Κεραμείαι[6] που αναφέρονται στην Tabula Peutingeriana (Ceramiae)[7]. Ρωμαϊκά λείψανα βρίσκονται επίσης κοντά στη μονή Βαρός, χτισμένη στις πλαγιές του λόφου, που κατοικήθηκε αργότερα από μία μεσαιωνική κοινότητα. Ο μεγάλος αριθμός πρώιμων ρωμαϊκών νεκρικών μνημείων, ορισμένα από τα οποία διαθέτουν πρόστυπα ανάγλυφα του νεκρού ή του Θράκα Ιππέα και άλλα γραπτά μνημεία βρίσκονται στην αυλή της εκκλησίας στις νότιες υπώρειες του Βαρός. Ορισμένα από τα μεγαλύτερα μνημεία χτίστηκαν στους τοίχους της εκκλησίας.

Το σημαντικότερο αρχαίο μνημείο είναι η αρχαία πόλη Στύββερα στον λόφο Μπέντεμ κοντά στο Τσεπίγοβο, στην κεντρική περιοχή της Πελαγονίας. Από την εποχή των ρωμαιο-μακεδονικών πολέμων η πόλη ήταν γνωστή ως η βάση από την οποία ο βασιλέας Περσέας της Μακεδονίας εκκίνησε την εκστρατεία του. Σημαντική θέση, επίσης στην περιοχή είναι η Μπέλα Κρκβα, 6χλμ δυτικά της Στύβερρας, όπου βρισκόταν πιθανώς η πόλη Αλκομεναί[8] Ήταν φρούριο των Μακεδόνων βασιλέων μετά την ανοικοδόμησή του στη ρωμαϊκή περίοδο σε ένα πέρασμα που οδηγούσε από την Πελαγονία στην Ιλλυρία. Μέρος του τείχους, μια πύλη, και λίγα κτίσματα της ρωμαϊκής περιόδου αποκαλύφθηκαν μετά τις ανασκαφές, ενώ τα πρόσφατα ευρήματα βρίσκονται στο Μουσείο του Πρίλεπ.

Ένα άλλο μνημείο, η μονή Τρέσκαβετς είναι κτισμένη κατά τον 12ο αιώνα στα βουνά, περίπου 10 χλμ βόρεια του Πρίλεπ, σε υψίπεδο 1100 μέτρων. Η μονή έχει τοιχογραφίες από τον 14ο και 15ο αι. και είναι πιθανώς κτισμένη στη θέση μιας πρώην ρωμαϊκής πόλης Κολοβαίση. Το όνομα της πρώην πόλης υπάρχει σε μία επιγραφή σχετιή με την τοπική λατρεία της Εφεσίας Αρτέμιδας[9]. Η επιγραφή επαναχρησιμοποιήθηκε ως βάση στήριξης σταυρού στην κορυφη ενός τρούλου εκκλησίας. Άλλες επιγραφές στο Τρέσκαβετς περιλαμβάνουν αρκετά ρωμαϊκά αναθήματα στον Απόλλωνα κατά τον 1ο αι. Το αρχαίοι κτήριο χρησιμοποιήθηκε από τους Ρωμαίους και αργότερα από τους Βυζαντινούς. Ο Τσάρος Σαμουήλ επίσης καταγράφεται ότι βρέθηκε στην περιοχή μετά από την ήττα στην Μπελάσικα το 1014. Κατά τον μεσαίωνα, μετά το 1371, ο πρίγκιψ Μάρκο ανέγειρε ξανά την ακρόπολη, κάνοντάς τη σημαντικό φρούριο.

Αδελφοποιημένες πόλεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πόλη έχει επίσης υπογράψει σύμφωνο φιλίας με το Flag of Australia.svg Βίνσεντ, Αυστραλία.

Σημειώσεις παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. FYROM - CENSUS 2002, PAGE: 154 από την επίσημη σελίδα της στατιστικής υπηρεσίας της πΓΔΜ.
  2. FYROM - CENSUS 2002, PAGE: 428 από την επίσημη σελίδα της στατιστικής υπηρεσίας της πΓΔΜ.
  3. John Van Antwerp Fine (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. The University of Michigan Press. ISBN 0-472-08260-4. pp. 288, 380–2.
  4. Η αποικία τέχνης ή καλλιτεχνών είναι ένας τόπος στον οποίο καλλιτέχνες ζουν και αλληλεπιδρούν ο ένας με τον άλλο. Βλ. Jacobs, Michael 1985, The Good and Simple Life: Artist Colonies in Europe and America, Phaedon και Lübbren, Nina 2001, Artists' Colonies in Europe 1870-1910, Manchester University Press.
  5. Square "Alexandria" από την επίσημη σελίδα του Δήμου Πρίλεπ.
  6. Marijiana Ricl, "New Greek Inscriptions from Pelagonia and Derriopos" Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik 101 (1994) 151–163
  7. Tabula Peutingeriana-Index
  8. Αλκομενές στη Δομή
  9. IG X,2 2 233 Northern Greece (IG X), Macedonia, Pelagonia, Kolobaise (Treskavec)
  10. Prilep se zbratimi so ukrainski Chernigov

Διαδίκτυο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]