Σλαβομακεδόνες

Οι Σλαβομακεδόνες (σλαβομακεδονικά: Македонци, Makedonci, δηλαδή Μακεδόνες), είναι σλαβικός λαός που κατοικεί στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Μακεδονίας. Οι Σλαβομακεδόνες μιλάνε σήμερα (άλλοτε αποκαλουμένη βουλγαρική ή σλαβωνική^[1]) τη σλαβομακεδονική γλώσσα, την οποία αποκαλούν «μακεδονική», και είναι εγκατεστημένοι ως επί το πλείστον στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (πΓΔΜ).

Προέλευση ορολογίας [Επεξεργασία]

Ο όρος Σλαβομακεδόνες επινοήθηκε και διαμορφώθηκε κατά τη διάρκεια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου και ειδικότερα κατά την Γιουγκοσλαβική παρέμβαση στα ελληνικά πράγματα ως μέρος της διαδικασίας εξισορρόπησης μεταξύ του σερβικού και του βουλγαρικού ανταγωνισμού.^[2] Ο όρος σήμερα "Σλαβομακεδόνες" φαίνεται να γίνεται γενικότερα αποδεκτός με την έννοια ότι το δεύτερο συνθετικό είναι δηλωτικό του τόπου διαμονής ή προέλευσή τους και το πρώτο τής πιθανής καταγωγής τους^[3] ή ειδικότερα της διάθεσης, βιώσεως ή ακόμη και της υιοθέτησης μιας αντίληψης με ιδιαίτερη πολιτισμική παράδοση.

Σλαβόφωνοι [Επεξεργασία]

Όπως προαναφέρθηκε ο όρος σλαβομακεδόνες άρχισε να δημιουργείται στις αρχές της δεκαετίας του 1940 και πρωτοαναφέρεται μέσα στους κόλπους της ΔΣΕ καθόλην τη διάρκεια τος εμφυλίου πολέμου, αλλά και στην ύστερη απομνημονευματογραφία.

Οι Σλαβόφωνοι, περισσότερο από κάθε άλλη γλωσσική ομάδα, υπήρξαν το μήλον της έριδος : τους διεκδικούσαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες της τουρκικής κυριαρχίας οι Έλληνες με κριτήριο το θρήσκευμα και το φρόνημα και οι Βούλγαροι πρωτίστως και οι Σέρβοι δευτερευόντως με κριτήριο τη γλώσσα. Η ταυτότητα των Σλαβοφώνων ειδικότερα στις νότιες περιοχές του άλλοτε βιλαετίου του Μοναστηριού [σε μια γεωγραφική ζώνη που ξεκινάει άνωθεν της λίμνης της Καστοριάς και καταλήγει σε άλλα σημεία διευρυνόμενη και σε άλλα σημεία στενούμενη ως το όρος Όρβηλο της Δράμας] και ο επηρεασμός τού φρονήματός τους από το Ελληνικό τότε Βασίλειο και τη Βουλγαρική Ηγεμονία προβλήθηκαν στο προσκήνιο ιδίως κατά τη διάρκεια του Κ΄ αιώνα. Οι δύο βασικές εκδοχές της ιστορίας του Μακεδονικού Αγώνα, η ελληνική και η βουλγαρική, μέρος οργανικό η κάθε μια της εθνικής ιστορίας της Ελλάδας η πρώτη και της Βουλγαρίας η δεύτερη, αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, δηλαδή του επηρεασμού και της στηρίξεως του φρονήματος των Σλαβοφώνων υπέρ της Ελλάδας ή της Βουλγαρίας. Οι Σλαβόφωνοι, οι οποίοι εκτός από τη μητρική τους γλώσσα ομιλούσαν πολλοί και την ελληνική ή και την τουρκική, μάλιστα οι άνδρες, και ήσαν προσηλωμένοι όλοι, πριν το εξαρχικό βουλγαρικό σχίσμα (1870), στο Οικομενικό Πατριαρχείο, την πηγή των στοιχείων που συνιστούσαν την ταυτότητά τους, ευρέθηκαν στο επίκεντρο σκληρών εθνικών συγκρούσεων που αποσκοπούσαν στην ένταξή τους στη μια ή την άλλη πλευρά.^α[›]

Ιστορία [Επεξεργασία]

Η Στρατιωτική Εγκυκλοπαίδεια της πρώην Γιουγκοσλαβίας κατατάσσει τους προγόνους των σημερινών κατοίκων της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ως Σλάβους, ανθρώπους των πρώτων Σλαβικών φυλών όπως οι Βερεζίτοι, οι Δραγουβίτοι, οι Σμόλιανοι, οι Ρίνχινοι, οι Βελεγιζίτοι και άλλοι, οι οποίοι εισήλθαν στη Ρωμανία τον 6ο και τον 7ο αιώνα μ.Χ.. Σύμφωνα με μία πηγή τον 6ο - 7ο αι. κατοίκησαν Σλάβοι την περιοχή της αρχαίας Μακεδονίας. Στη συνέχεια θεωρούντο ως επί το πλείστον Βούλγαροι και πολλοί από αυτούς σχεδόν μέχρι τον εικοστό αιώνα έβλεπαν τους εαυτούς τους ως Βούλγαρους.^[4]

Για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας ένα μεγάλο τμήμα αυτών των σλαβικών εθνοτικών ομάδων, κυρίως εκείνες που κατοικούν εντός των ορίων υφίσταται μια μείζονα αλλαγή ταυτότητας στο πλαίσιο του κινήματος του Μακεδονισμού, αποτέλεσμα της πολιτικής τάσης της Ελλάδας, της Σερβίας και της Βουλγαρίας για διεκδίκηση της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας από τα τέλη 19ου αι. και αρχές του 20ού αι.^[5] Ιδιαίτερα στις αρχές του 20ού αιώνα ο Χένρι Νόελ Μπράιλσφορντ, δημοσιογράφος σύγχρονος της εποχής, περιέγραψε τους Σλάβους ομιλητές της γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας ως σχετιζόμενους, τόσο με τους Σέρβους όσο και με τους Βουλγάρους, χωρίς να τους αποδίδει ξεκάθαρη εθνικής συνείδηση, αποδεχόμενος ωστόσο ότι τμήμα του πληθυσμού είναι «οριστικά σερβικό», ενώ ένα άλλο τμήμα «καθαρά βουλγαρικό».^[6]

Πληθυσμός [Επεξεργασία]

Σλαβομακεδόνισσες.

Στην πΓΔΜ: 1,297,981 (απογραφή 2002)
Στην Αυστραλία: 83.978 (απογραφή 2006)
Στην Ιταλία: 74.162 (απογραφή 2006)
Στη Γερμανία: 62.295 (απογραφή 2006)
Στις ΗΠΑ: 51,733 (απογραφή 2006)
Στο Καναδά: 37.050 (απογραφή 2006)
Στη Σερβία: 25.847 (απογραφή 2002)
Στην Αλβανία: 4.697 (απογραφή 1989)
Στη Βουλγαρία: 1.654 (απογραφή 2011)
Στην Ελλάδα: 747 (απογραφή 2001)^β[›]

Σημειώσεις [Επεξεργασία]

^ α: Σχετική βιβλιογραφία: John Koliopoulos, Brigands with a Cause: Brigandage and Irredentism in Modern Greece, 1821-1912, Οξφόρδη 1987.

^ β: Σύμφωνα με την απογραφή πληθυσμού που έγινε στις 18 Μαρτίου 2001, στην Ελλάδα ζουν 747 άτομα με διαβατήριο της πΓΔΜ.^[7]

Ωστόσο, στις ελληνικές απογραφές δεν τίθεται το ερώτημα της εθνικής συνείδησης και το ελληνικό κράτος δεν αναφέρει ύπαρξη σλαβομακεδονικής μειονότητας.

Η κυβέρνηση της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας το 1993 ισχυρίστηκε ότι υπάρχουν από 230.000 έως 270.000 «Μακεδόνες» (Σλαβομακεδόνες) στην ελληνική Μακεδονία,^[8] ενώ το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι ισχυρίζεται ότι υπάρχουν από 10.000 έως 30.000 Σλαβόφωνοι με «μακεδονική» εθνική συνείδηση στην Ελλάδα.^[9]

Το «Ουράνιο Τόξο», που αυτοαπροσδιορίζεται ως «Κόμμα της μακεδονικής μειονότητας στην Ελλάδα» συμμετείχε στις Ευρωεκλογές του 2009 και έλαβε στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας 4.530 ψήφους (0,09%), από τις οποίες οι 2.594 στις εκλογικές περιφέρειες της Μακεδονίας.^[10]