Γευγελή

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 41°8′21″N 22°30′10″E / 41.13917°N 22.50278°E / 41.13917; 22.50278

Γευγελή
Gevgelija čaršija.jpg
Πληροφορίες
Χώρα ΠΓΔΜ Π.Γ.Δ.Μ.
Περιφέρεια Νοτιοανατολική
Δήμος Γευγελής
Πληθυσμός 15.685 (2002)
Υψόμετρο 60 m
Ιστοσελίδα http://gevgelija.gov.mk/eng/

Η Γευγελή (Σλαβ.: Гевгелија Γκευγκέλιγια, [ɡɛvˈɡɛlija] ) είναι πόλη της πΓΔΜ και έδρα του ομώνυμου δήμου.

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βρίσκεται κοντά στα σύνορα με την Ελλάδα, στο νοτιοανατολικό άκρο της πΓΔΜ, βορείως της Κερκίνης. Είναι χτισμένη στις όχθες του ποταμού Αξιού (Βαρδάρη), κοντά στα ελληνικά σύνορα, στο κέντρο μιας εύφορης κοιλάδας με ανεπτυγμένη σηροτροφία και άφθονη παραγωγή βαμβακιού, σύκων κλπ.

Ιστορικές αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας υπήρχε σημαντική ελληνική παροικία με σχολείο, ναούς κ.α. Η πόλη υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του Ελληνισμού έως το 1912[1][2]. Οι κάτοικοι της περιοχής Γευγελής συμμετείχαν στην Επανάσταση του 1821[3]. Οι Γευγελιώτες συμμετείχαν επίσης, στη Μακεδονική επανάσταση του 1878, ζητώντας επίμονα οπλισμό από το Ελληνικό προξενείο Θεσσαλονίκης[4].

Κατά το Μακεδονικό Αγώνα, ο Δημοσθένης Κύρου συντονίζε και οργάνωνε την άμυνα των Ελλήνων σε όλη την περιοχή. Στη Γευγελή επίσης, ενεργοποιήθηκαν τα σώματα των Χρήστου Δέλλιου και Σίμου Μάλιου. [5][6] Γευγελιώτης ήταν ο Γεώργιος Βαφόπουλος, ο ποιητής "της Μακεδονίας". Γευγελιώτης είναι και ο καλαθοσφαιριστής και Βουλευτής Γιάννης Ιωαννίδης.

Οι Βλάχοι της Γευγελής πήραν μέρος, στο 28ο Αντάμωμα των Βλάχων, στην Καλαμπάκα, τον Ιούνιο του 2012[7].

Νεότερη ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πόλη κατελήφθηκε από τους Σέρβους στον Α΄Βαλκανικό πόλεμο (1912). Στον Β΄Βαλκανικό πόλεμο κυριεύθηκε από τους Βούλγαρους και κατόπιν από τους Έλληνες. Με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1913) παραχωρήθηκε στη Σερβία.[8]


Η εκμετάλλεση της σιδηροδρομικής γραμμής Γευγελής-Θεσσαλονίκης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1915 η Ελλάδα ανέλαβε την εκμετάλλευση της σιδηροδρομικής γραμμής Γευγελή-Θεσσαλονίκη, που τότε ανήκε στην αυστριακή Εταιρεία Ανατολικών Σιδηροδρόμων. Η αυστριακή εταιρεία εκχώρησε τις απαιτήσεις της προς το ελληνικό Δημόσιο στο Σερβικό Συνδικάτο Σιδηροδρόμων, προς το οποίο η Ελλάδα ανέλαβε την υποχρέωση να πληρώσει το ποσό των 20 εκατ. γαλλικών φράγκων σε δύο δόσεις. Τα ζητήματα σχετικά με τη χρησιμοποίηση του σιδηροδρομικού σταθμού της πόλης (σημαντικού διαμετακομιστικού κέντρου) λύθηαν οριστικά με το πρωτόκολλο μεταξύ Γιουγκοσλαβίας και Ελλάδας, της 17ης Μαρτίου 1929[9].

Πληθυσμιακά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο D.M. Brankoff γραμματέας του βουλγαρικού εξαρχάτου δεν κάνει καμιά αναφορά στην παρουσία Μουσουλμάνων ούτε Σέρβων αλλά αθιγγάνων αποκαλώντας όλους τούς εξαρχικούς Βουλγάρους το 1905, ενώ ο Παναγιώτης Χαλκιόπουλος Επίτροπος και αυτός της Ιεράς Συνόδου αλλά και δικαστικός και μέλος του Συμβουλίου Επικρατείας αναφέρεται και σε εξαρχικούς, Σέρβους και Μουσουλμάνους.

Tο Τσουφλίδιον ελληνικόν σχολείον (1900).
Η Φιλόπτωχος Αδελφότητα Γευγελής
Αριθμός %
Σύνολο 4.287 100
Βούλγαροι 1.840 42,90
Πατριαρχικοί 2.255 52,60
Τσιγγάνοι 90 2,10
Ουνίτες 30 0,70
Βλάχοι 72 1,70
Πηγή: D.M. Brankoff 1905
Αριθμός %
Σύνολο 5.289 100
Πατριαρχικοί 2.305 43,60
Εξαρχικοί 1.600 30,30
Μουσουλμάνοι 1.200 22,70
Σέρβοι 143 2,70
Ουνίτες 14 0,15
Βλάχοι 27 0,55
Πηγή Χαλκιόπουλος 1910

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Αλησμόνητες πατρίδες του Ελληνισμού, τόμος: ΣΤ΄ (Άνω Μακεδονία), ιστορική εποπτεία: Κωνσταντίνος Απ. Βακαλόπουλος, πολιτιστική εποπτεία: Νικόλαος Μουτσόπουλος, εκδόσεις: Τσιαμπίρης – Πυραμίδα, Θεσσαλονίκη, σσ. 280, 411
  2. Κωνσταντίνος Αποστόλου Βακαλόπουλος, Εθνοτική Διαπάλη στη Μακεδονία (1894 – 1904), Η Μακεδονία στις παραμονές του Μακεδονικού Αγώνα, Ηρόδοτος, Θεσσαλονίκη, 1999, σελ. 240
  3. Ιστορία της Μακεδονίας 1354-1833, Βακαλόπουλος E. Απόστολος, Εκδόσεις Βάνιας, 1992
  4. Ο Βόρειος Ελληνισμός κατά την πρώιμη φάση του Μακεδονικού Αγώνα (1878-1894) - Απομνημονεύματα Αναστάσιου Πηχεώνα, Κωνσταντίνος Απ. Βακαλόπουλος, Εκδοτικός οίκος Αντώνιου Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2004, σελ. 23
  5. Κωνσταντίνος Αποστόλου Βακαλόπουλος, Εθνοτική Διαπάλη στη Μακεδονία (1894 – 1904), Η Μακεδονία στις παραμονές του Μακεδονικού Αγώνα, Ηρόδοτος, Θεσσαλονίκη, 1999, σελ. 53
  6. Κωνσταντίνος Αποστόλου Βακαλόπουλος , Ο ένοπλος αγώνας στη Μακεδονία 1904-1908, Ο Μακεδονικός Αγώνας, εκδόσεις Ηρόδοτος, Θεσσαλονίκη, 1999, σελ. 342
  7. Ημερησία, 3 Ιουλίου 2012, Το Αντάμωμα των Βλάχων
  8. Εγκυκλοπαίδεια Δομή, τόμ. 6 σ. 454 ISBN 960-8177-56-1
  9. Εγκυκλοπαίδεια Δομή, ό.π.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]