Συνθήκη της Λισσαβώνας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Συνθήκη της Λισαβόνας)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Tratado de Lisboa pt.svg
Τύπος συνθήκης Τροποποιητική προηγούμενων συνθηκών
Προσχέδιο 7- 8 Σεπτεμβρίου 2007
Υπογραφή 13 Δεκεμβρίου 2007
Επισφράγιση 18 Δεκεμβρίου 2007
Σε ισχύ 1 Δεκεμβρίου 2009
Υπογράφοντες Κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Γλώσσες 23 Γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Συνθήκη της Λισσαβώνας, γνωστή και ως «η Μεταρρυθμιστική Συνθήκη», είναι διεθνής συνθήκη που τροποποιεί τις ιδρυτικές συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υπογράφηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2007 στη σύνοδο κορυφής της Λισαβόνας, στην οποία συμμετείχαν οι πολιτικοί αρχηγοί και οι υπουργοί εξωτερικών των κρατών μελών ΕΕ. Η Συνθήκη υποκαθιστά το εγκαταλειφθέν «Ευρωπαϊκό Σύνταγμα», τροποποιώντας ειδικότερα τις υπάρχουσες Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Η επίσημη ονομασία της συνθήκης είναι «Συνθήκη της Λισσαβώνας για την τροποποίηση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας»[1].

Μετά την υπογραφή της Συνθήκης ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, δήλωσε:

...μία Ευρώπη διευρυμένη σε 27 κράτη μέλη, επανενωμένη γύρω από την ελευθερία και τη δημοκρατία και μια Ευρώπη που θα έχει καλύτερη θέση από οποιαδήποτε άλλη χώρα ή ομάδα χωρών, όχι για να επιβάλει, αλλά για να προτείνει συνολικές λύσεις τις οποίες χρειάζεται ο κόσμος επειγόντως. Για να φτάσουμε σε αυτό το αποτέλεσμα, όλες οι κυβερνήσεις έδειξαν πολιτικό θάρρος. Σας καλώ τώρα να επιδείξουμε την ίδια αποφασιστικότητα κατά την περίοδο της επικύρωσης. Με την υπογραφή της Συνθήκης της Λισσαβώνας βάζουμε τέλος στις συζητήσεις έξι ετών πάνω στους θεσμούς μας. Τώρα είναι καιρός να προχωρήσουμε. Η Ευρώπη οφείλει να αναλάβει πολλές προκλήσεις, τόσο εσωτερικές όσο και εξωτερικές, και οι πολίτες μας θέλουν αποτελέσματα.[2]

Προϊστορία: η Συνταγματική Συνθήκη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκδόσεις του Ευρωπαϊκού Συντάγματος

Η ανάγκη για αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ειδικά υπό την αναμενόμενη ένταξη των δέκα νέων κρατών το 2004, αναδείχθηκε σε μια δήλωση στη Συνθήκη της Νίκαιας το 2001. Οι συμφωνίες στη Νίκαια είχαν ανοίξει το δρόμο για την περαιτέρω διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη μεταρρύθμιση κάποιων εκλογικών διαδικασιών, αλλά η Συνθήκη θεωρήθηκε ότι δεν έφτασε «αρκετά μακρυά». Η ανακήρυξη του Laeken το Δεκέμβριο του 2001 δέσμευσε την Ευρωπαϊκή Ένωση στο να βελτιώσει τη δημοκρατία, τη διαφάνεια και τη λειτουργικότητα και ξεκίνησε μια διαδικασία όπου θα μπορούσε να εφαρμοστεί το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Η Ευρωπαϊκή Συνέλευση συγκλήθηκε υπό την προεδρία του Γάλλου πρώην Προέδρου Βαλερί Ζισκάρ Ντ' Εστέν και του δόθηκε η αποστολή να δημιουργήσει το προσχέδιο του Συντάγματος. Το τελικό κείμενο του Συντάγματος αποφασίσθηκε στη σύνοδο κορυφής στις 18-19 Ιουνίου 2004 υπό την προεδρία της Ιρλανδίας.

Το Σύνταγμα συμφωνήθηκε από τις κυβερνήσεις των 25 κρατών μελών και υπογράφηκε σε μια τελετή στην Ρώμη στις 29 Οκτωβρίου 2004. Πριν να μπορέσει να εφαρμοστεί ωστόσο, έπρεπε να επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη. Η επικύρωση πήρε διαφορετικές μορφές σε κάθε κράτος μέλος, ανάλογα με τις παραδόσεις, συνταγματικές ρυθμίσεις και πολιτικές διαδικασίες της κάθε χώρας. Το 2005 οι Γάλλοι και οι Ολλανδοί ψηφοφόροι απέρριψαν το Σύνταγμα σε δημοψηφίσματα και παρόλο που η πλειοψηφία των Ευρωπαϊκών κρατών είχαν επικυρώσει το Σύνταγμα, κυρίως με βουλευτική επικύρωση (η Ισπανία και το Λουξεμβούργο είχαν δημοψηφίσματα), έγινε ξεκάθαρο ότι δεν μπορούσε να εφαρμοστεί. Αυτό οδήγησε σε μια «περίοδο περισυλλογής» και στο πολιτικό τέλος του Συντάγματος.

Νέα ώθηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπογραφή της συνθήκης, 13 Δεκεμβρίου 2007

Το 2007 η Γερμανία ανέλαβε την κυλιόμενη προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δηλώνοντας ότι η «περίοδος περισυλλογής» είχε τελειώσει. Το Μάρτιο, στην 50ή επέτειο των Συνθηκών της Ρώμης η Διακήρυξη του Βερολίνου υιοθετήθηκε από όλα τα κράτη μέλη. Η διακήρυξη υπογράμμιζε την πρόθεση όλων των χωρών στο να συμφωνήσουν σε μια νέα Συνθήκη πριν από τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.[3]

Χρονοδιάγραμμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Διακήρυξη του Βερολίνου οι Ευρωπαίοι ηγέτες έβαλαν ένα ανεπίσημο χρονοδιάγραμμα για την καινούργια Συνθήκη, το οποίο όμως τροποποιήθηκε, καθώς δεν είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία επικύρωσης.

  •  

2123 Ιουνίου 2007

  

Συνάντηση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες

  •  

23 Ιουλίου 2007

Εκκίνηση της Διακυβερνητικής Συνέλευσης στη Λισαβόνα, κείμενο της Μεταρρυθμιστικής Συνθήκης

  •  

78 Σεπτεμβρίου 2007

Συνάντηση Υπουργών Εξωτερικών

  •  

1819 Οκτωβρίου 2007

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισαβόνα, τελική έγκριση της Μεταρρυθμιστικής Συνθήκης

  •  

13 Δεκεμβρίου 2007

Υπογραφή της Συνθήκης στη Λισαβόνα

  •  

1 Ιανουαρίου 2009

Αρχική ημερομηνία έναρξης ισχύος της Συνθήκης

  •  

1 Δεκεμβρίου 2009

Έναρξη ισχύος της Συνθήκης

Δομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H τελετή υπογραφής της Συνθήκης έλαβε χώρα στο Μοναστήρι των Ιερονυμιτών

Η συνθήκη χωρίζεται στα εξής τμήματα:

  • Προοίμιο
  • Τελικές διατάξεις
  • Πρωτόκολλα
  • Διακηρύξεις

Περιεχόμενο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σημαντικά Στοιχεία

  • Ένας Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Ο Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων που ανακήρυξε η ΕΕ το 2000 θα γίνει νομικά υποχρεωτικός.
  • Ένας ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής
Ο Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής θα συγχωνευθεί στην θέση του Ύπατου εκπροσώπου της Ένωσης για την κοινή πολιτική εξωτερικών και ασφαλείας.
  • Εκτεταμένος ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Το άμεσα εκλεγόμενο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποκτά δύναμη, καθώς επεκτείνεται η ψήφιση ρυθμίσεων σε πολλούς τομείς. Τα εθνικά κοινοβούλια θα έχουν επίσης εκτεταμένους ρόλους.
  • Αναδιαρθρωμένες περιοχές της ΕΕ
Μια διπλή ψήφος πλειοψηφίας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επεκτείνεται σε περισσότερους τομείς από το 2014.
  • Ένας Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
Θα αντικαταστήσει την τωρινή εναλλασσόμενη Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ο Πρόεδρος θα έχει θητεία δυόμισυ χρόνων.
  • Ένα μοναδικό νομικό πρόσωπο
Επιτρέπει στην ΕΕ να υπογράφει συνθήκες.

Η Συνθήκη της Λισσαβώνας πρόκειται να διατηρήσει τις περισσότερες θεσμικές καινοτομίες που είχαν συμφωνηθεί στο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, όπως τη δημιουργία θέσης Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με θητεία δυόμιση χρόνων, σε αντικατάσταση του υπάρχοντος συστήματος της κυλιόμενης προεδρίας. Επίσης δημιουργείται θέση για έναν ύπατο Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, αυτή η θέση στο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ονομαζόταν Υπουργός Εξωτερικών της Ένωσης. Αλλες θεσμικές καινοτομίες που παραμένουν ίδιες με το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα είναι η ίδια διανομή κοινοβουλευτικών θέσεων, ένας μειωμένος αριθμός διοικητικών επιτρόπων και ένα μοναδικό νομικό πρόσωπο (αυτή τη θέση την έχει τώρα η Ευρωπαϊκή Κοινότητα) που θα επιτρέπει στην ΕΕ να υπογράφει διεθνείς συμφωνίες και συνθήκες, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση θα απορροφήσει πλήρως την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, η οποία θα πάψει με τη σειρά της οριστικά να υπάρχει.

Ονομασία και Συνταγματικά χαρακτηριστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Συνθήκη περί ιδρύσεως της ΕΚ (Συνθήκη της Ρώμης) μετονομάστηκε σε Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα άρθρα της θα επαναριθμηθούν και θα αναδιαταχθούν.[4] Σε αντίθεση με το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, το οποίο θα είχε αντικαταστήσει τις δύο κύριες συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και το Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και θα τα ένωνε σε μια και μοναδική συνθήκη, η Συνθήκη της Λισσαβώνας απλώς θα τα τροποποιήσει.

Επιπρόσθετα θα γίνουν αλλαγές στα θεσμικά όργανα της Ένωσης: Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα γίνουν επίσημα θεσμικά όργανα, το «Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων» θα μετονομασθεί σε «Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και ο όρος «Ευρωπαϊκή Επιτροπή» θα χρησιμοποιείται στις συνθήκες έναντι του «Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων»[5].

Συμφωνήθηκε να μην εφαρμοστούν τα κρατικά χαρακτηριστικά, όπως το όνομα «Σύνταγμα», καθώς και οι αναφορές σε Ευρωπαϊκά σύμβολα (Ευρωπαϊκή σημαία, ύμνος κλπ). Ωστόσο όλα τα σύμβολα ήδη χρησιμοποιούνται, η σημαία έχει υιοθετηθεί από τη δεκαετία του 1980 και το σύνταγμα θα της έδινε μια πιο επίσημη υπόσταση.

Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε.[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. καταγράφει τα ατομικά, πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα των πολιτών. Ο σκοπός του είναι να ρυθμίζει τους κανονισμούς και της οδηγίες της ΕΕ ώστε να μην προσκρούουν στην "Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιώματων του Ανθρώπου", η οποία είναι επικυρωμένη από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, στην οποία προσχώρησε η ΕΕ με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης.[5])

Άρθρο 6

  1. Η Ένωση αναγνωρίζει τα δικαιώματα, της ελευθερίας και τις αρχές που περιέχονται στο Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 7ης Δεκεμβρίου 2000, όπως προσαρμόσθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2007, στο Στρασβούργο, ο οποίος έχει το ίδιο νομικό κύρος με τις Συνθήκες. Οι διατάξεις του Χάρτη δε συνεπάγονται καμία επέκταση των αρμοδιοτήτων της Ένωσης, όπως αυτές ορίζονται στις Συνθήκες. Τα δικαιώματα, οι ελευθερίες και οι αρχές του Χάρτη ερμηνεύονται σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις του τίτλου VII του Χάρτη που διέπουν την ερμηνεία και την εφαρμογή του και λαμβανομένων δεόντως υπόψη των επεξηγήσεων οι οποίες αναφέρονται στον Χάρτη και στις οποίες μνημονεύονται οι πηγές των εν λόγω διατάξεων.
  2. Η Ένωση προσχωρεί στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών. Η προσχώρηση στην εν λόγω Σύμβαση δε μεταβάλλει τις αρμοδιότητες της Ένωσης όπως ορίζονται στις Συνθήκες.
  3. Τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και όπως απορρέουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, αποτελούν μέρος των γενικών αρχών του δικαίου της Ένωσης.[6]

Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Francisco Javier Solana Madariaga -- Ο Ύπατος εκπρόσωπος θα ενωθεί με την θέση του Ευρωπαϊκού Επιτρόπου Εξωτερικών Σχέσεων

Η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας χρειάζεται ομοφωνία ανάμεσα στα μέλη της Ένωσης σύμφωνα με τη Συνθήκη. Θα συγχωνεύσει τις θέσεις του Ύπατου Εκπρόσωπου της Ένωσης για θέματα Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ), με τη θέση του Επιτρόπου Εξωτερικών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας σε μια προσπάθεια να μειωθούν οι Επίτροποι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας θα γίνει επίσης και αντιπρόεδρος στην Επιτροπή και θα ασκεί διπλωματικές αρμοδιότητες. Επιπλέον, θα εκπροσωπεί την Ένωση στη διεθνή σκηνή και θα επικουρείται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, η οποία θα απαρτίζεται από υπαλλήλους του Συμβουλίου, της Επιτροπής και των εθνικών διπλωματικών υπηρεσιών. Το Σύνταγμα αποκαλούσε αυτή τη θέση Υπουργός Εξωτερικών της Ένωσης, ενώ η Συνθήκη την ονομάζει Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας.[7] [8] Στο πλαίσιο του καθορισμού του ρόλου της ΕΕ στον κόσμο, η Συνθήκη της Λισσαβώνας κάνει επίσης αναφορά στην κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας, την οποία θεωρεί ως αναπόσπαστο τμήμα της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας. Η Συνθήκη περιλαμβάνει τη «ρήτρα αλληλεγγύης», σύμφωνα με την οποία η Ένωση και οι χώρες μέλη οφείλουν να ενεργούν από κοινού, όταν μια χώρα μέλος γίνεται στόχος τρομοκρατικής επίθεσης.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα Εθνικά Κοινοβούλια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το οποίο εκλέγεται απευθείας από τους πολίτες της ΕΕ, θα αποκτήσει νέες σημαντικές εξουσίες όσον αφορά τη νομοθεσία και τον προϋπολογισμό της ΕΕ αλλά και τις διεθνείς συμφωνίες. Η Συνθήκη της Λισσαβώνας ενισχύει τις νομοθετικές και δημοσιονομικές αρμοδιότητες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και τις αρμοδιότητές του σε ό,τι αφορά την έγκριση διεθνών συμφωνιών. Επίσης, αλλάζει τη σύνθεση βουλευτών, ο αριθμός των βουλευτών δεν μπορεί να υπερβαίνει τους 751, ενώ η κατανομή των εδρών μεταξύ των χωρών μελών θα γίνει με βάση την αρχή της φθίνουσας αναλογικότητας. Συγκεκριμένα, η αρχή αυτή σημαίνει ότι οι ευρωβουλευτές των πολυπληθέστερων χωρών θα εκπροσωπούν μεγαλύτερο αριθμό πολιτών από τους ευρωβουλευτές των χωρών με μικρότερο πληθυσμό. Η Συνθήκη προβλέπει ακόμη ότι κάθε χώρα μέλος δεν θα μπορεί να έχει λιγότερους από 6 και περισσότερους από 96 ευρωβουλευτές. Ειδικότερα, η αυξημένη χρήση της διαδικασίας συναπόφασης κατά την άσκηση της πολιτικής θα διασφαλίσει την ισότιμη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με το Συμβούλιο, το οποίο εκπροσωπεί τα κράτη μέλη για το μεγαλύτερο μέρος της νομοθεσίας της ΕΕ.

Τα εθνικά κοινοβούλια θα έχουν περισσότερες ευκαιρίες να συμμετέχουν στις εργασίες της ΕΕ, κυρίως χάρη σε ένα νέο μηχανισμό που θα διασφαλίζει ότι η Ένωση ενεργεί μόνο στις περιπτώσεις που μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα αποτελέσματα σε επίπεδο Ένωσης. Σε συνδυασμό με τον ενισχυμένο ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το γεγονός αυτό θα προωθήσει τη δημοκρατία και τη νομιμότητα κατά τη λειτουργία της Ένωσης. Επίσης η Συνθήκη της Λισσαβώνας αναγνωρίζει για πρώτη φορά τη δυνατότητα ενός κράτους μέλους να αποχωρήσει από την Ένωση.

Άρθρο 8Γ


Τα εθνικά κοινοβούλια συμβάλλουν ενεργά στην καλή λειτουργία της Ένωσης:
α) με το να ενημερώνονται από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης και να τους κοινοποιούνται τα σχέδια νομοθετικών πράξεων της Ένωσης σύμφωνα με το Πρωτόκολλο σχετικά με τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση,
β) μεριμνώντας ώστε να τηρείται η αρχή της επικουρικότητας σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στο Πρωτόκολλο σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας,
γ) συμμετέχοντας, στα πλαίσια του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, στους μηχανισμούς αξιολόγησης της υλοποίησης των πολιτικών της Ένωσης σε αυτό τον τομέα, σύμφωνα με το άρθρο 61Γ της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και συμπράττοντας στον πολιτικό έλεγχο της Ευρωπόλ και στην αξιολόγηση των δραστηριοτήτων της Eurojust σύμφωνα με τα άρθρα [69 Ζ και 69 D] της εν λόγω Συνθήκης,
δ) συμμετέχοντας στις διαδικασίες αναθεώρησης των Συνθηκών, σύμφωνα με το άρθρο [48] της παρούσας Συνθήκης, 17.12.2007 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 306/15
ε) με το να ενημερώνονται σχετικά με τις αιτήσεις προσχώρησης στην Ένωση, σύμφωνα με το άρθρο [49] της παρούσας Συνθήκης,
στ) λαμβάνοντας μέρος στη διακοινοβουλευτική συνεργασία μεταξύ εθνικών κοινοβουλίων και με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σύμφωνα με το Πρωτόκολλο σχετικά με τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.[6]

Αυτά ήταν τα σημεία στα οποία διαφώνησε ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας, Jan-Peter Balkenende, ο οποίος ήθελε μεγαλύτερη δύναμη για τα εθνικά κοινοβούλια στις αποφάσεις της ΕΕ.[9] Τα εθνικά κοινοβούλια έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν απο την ΕΕ να αναθεωρήσει μια πρόταση της. Για να συμβεί αυτό, το ένα τρίτο των ψήφων πρέπει να είναι υπέρ μιας αναθεώρησης.

Πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με την Συνθήκη της Λισσαβώνας η δομή των τριών πυλώνων θα αντικατασταθεί. Η αρμοδιότητα της Ένωσης, ωστόσο, στη Δικαστική Συνεργασία σε Ποινικές Υποθέσεις και την Αστυνομική Συνεργασία θα ενισχυθεί. Ωστόσο το Ηνωμένο Βασίλειο εναντιώθηκε σε αυτή την επέκταση εξουσίας, με σκοπό να αποφύγει ένα εθνικό δημοψήφισμα.

Στη Συνθήκη της Λισσαβώνας οι τομείς πολιτικής τοποθετούνται στους εξής τομείς:

  • Αποκλειστική αρμοδιότητα: Σε αυτό τον τομέα η ΕΕ έχει αποκλειστικές αρμοδιότητες στο να κάνει ρυθμίσεις. Επίσης έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα στο να συμπεριλάβει μια διεθνή συνθήκη όταν παρέχεται σε μια νομοθετική πράξη της ΕΕ.
  • Συντρέχουσα αρμοδιότητα: Η αρμοδιότητα στην νομοθεσία σε αυτό τον τομέα μοιράζεται ανάμεσα στα κράτη μέλη και την ΕΕ.
  • Υποστηρικτική αρμοδιότητα: Εδώ η ΕΕ έχει το δικαίωμα στο να υποστηρίξει, να συντονίσει ή να συμπληρώσει τις πράξεις των κρατών μελών.
Αποκλειστική αρμοδιότητα Συντρέχουσα αρμοδιότητα Υποστηρικτική αρμοδιότητα
  • Ευρωπαϊκή Τελωνειακή Ένωση
  • περιοχή ελεύθερης αγοράς
  • η ίδρυση κανόνων ανταγωνισμού που είναι απαραίτητοι για την λειτουργία της εσωτερικής αγοράς
  • νομισματική πολιτική για τα κράτη μέλη των οποίων το νόμισμά τους είναι το ευρώ
  • η διατήρηση των θαλάσσιων βιολογικών πηγών υπό την Κοινή αγροτική πολιτική
  • κοινή εμπορική πολιτική
  • εσωτερική αγορά
  • κοινωνική πολιτική, για τις διαστάσεις που ορίζονται από αυτή την Συνθήκη
  • οικονομική, κοινωνική και εδαφική ενότητα
  • αγροτική και αλιευτική εξαιρουμένη η αρμοδιότητα της διατήρησης των θαλάσσιων βιολογικών πηγών
  • περιβάλλον
  • προστασία καταναλωτή
  • μεταφορά
  • ενέργεια
  • περιοχή ελευθερίας, ασφαλείας και δικαιοσύνης
  • κοινές ανησυχίες σε ότι αφορά την δημόσια υγεία, για τις διαστάσεις που ορίζονται απο αυτή την Συνθήκη
  • προστασία και βελτίωση της δημόσιας υγείας
  • βιομηχανία
  • πολιτισμός
  • τουρισμός
  • μόρφωση και αθλητισμός
  • πολιτική προστασία
  • διοικητική συνεργασία

Η Συνθήκη θα δίνει το δικαίωμα στις χώρες να αντιπαραταχθούν σε πολιτικές της ΕΕ στους τομείς του αστυνομικού και ποινικού νόμου.[8]

Ψηφοφορία στο Συμβούλιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ζοζέ Σόκρατες: ως Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συντόνισε τις διαπραγματεύσεις στην σύσκεψη της Λισαβόνας τον Οκτώβριο του 2007

Η Μεταρρυθμιστική Συνθήκη θα συστήσει νέες μεθόδους ψηφοφορίας στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν χρειάζονται ομόφωνες αποφάσεις. Με αυτή την μέθοδο αγγίζουμε την αναγκαία πλειοψηφία όταν η πλειοψηφία των χωρών (55%) που αντιπροσωπεύει την πλειοψηφία των πολιτών (65%) ψηφίσουν υπέρ μιας πρότασης. Όταν το Συμβούλιο δεν έχει να κάνει με πρόταση της Επιτροπής, η αναγκαία πλειοψηφία αυξάνεται στο 72% ενώ το πληθυσμιακό ποσοστό παραμένει το ίδιο. Για να απορριφθεί μια νομοθεσία τουλάχιστον 4 χώρες πρέπει να είναι ενάντια στην πρόταση.

Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η τωρινή θέση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δύσκολα προσδιορίζεται, με τις Συνθήκες της Ένωσης να δηλώνουν ότι την Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα την έχει ο αρχηγός της κυβέρνησης της χώρας που είναι στην Προεδρία η οποία αλλάζει κάθε 6 μήνες.[10] Εάν επικυρωθεί, ο καινούριος Πρόεδρος του Συμβουλίου θα εκλέγεται για μια διάρκεια 2.5 χρόνων. Η εκλογή θα παίρνει μέρος ανάμεσα σε αναγκαία πλειοψηφία μελών του σώματος και ο Πρόεδρος θα μπορεί να αφαιρεθεί από την θέση του με τον ίδιο τρόπο.[11]

Η δουλειά του Προέδρου θα είναι κυρίως διοικητική στο να συντονίζει την δουλειά του Συμβουλίου και στο να οργανώνει συσκέψεις.

Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιδιαίτερη σημαντική τομή της νέας αυτής συνθήκης αποτελεί η επέκταση της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που καλύπτει συνολικά το δίκαιο της Ε.Ε., εκτός αν ορίζεται κατά περίπτωση διαφορετικά. Κατ΄ αυτή την τομή το σύνολο του δικαιοδοτικού συστήματος της Ένωσης ονομάζεται πλέον Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούμενο από τρία επιμέρους δικαιοδοτικά όργανα: το καθαυτό Δικαστήριο, το Γενικό Δικαστήριο και το Δικαστήριο Δημόσιας Διοίκησης.

Κλιματικές αλλαγές και ενεργειακή ενότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Συνθήκη της Λισσαβώνας έχει επιπρόσθετες συμφωνίες που αφορούν την κλιματική αλλαγή και την καταπολέμηση του φαινομένου του θερμοκηπίου που έχει τεθεί ως στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης, ορισμένα τμήματα των συνθηκών έχουν τροποποιηθεί ώστε να περιλάβουν ενότητα στο θέμα της ενεργειακής παροχής καθώς και στην ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ειδικές παροχές για κράτη μέλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ηνωμένο Βασίλειο και Πολωνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Πολωνία έχουν αγωνιστεί για τη συμπερίληψη ενός πρωτοκόλλου για την αποφυγή της πλήρους εφαρμογής του «Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης» από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις χώρες τους, παρόλο που θα εξακολουθεί να δεσμεύει τα Ευρωπαϊκά Ιδρύματα και να εφαρμόζεται στο έδαφος του νόμου της ΕΕ:

Άρθρο 1


1. Ο Χάρτης δε διευρύνει την ευχέρεια του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ή οποιουδήποτε δικαστηρίου της Πολωνίας ή του Ηνωμένου Βασιλείου, να κρίνει ότι οι νόμοι, οι κανονισμοί ή οι διοικητικές διατάξεις, πρακτικές ή δράση της Πολωνίας ή του Ηνωμένου Βασιλείου δεν συνάδουν με τα θεμελιώδη δικαιώματα, ελευθερίες και αρχές που επιβεβαιώνει.
2. Ειδικότερα, και προς αποφυγή πάσης αμφιβολίας, ουδέν στον Τίτλο IV του Χάρτη παράγει αγώγιμα δικαιώματα τα οποία εφαρμόζονται στην Πολωνία ή στο Ηνωμένο Βασίλειο, εκτός εάν η Πολωνία ή το Ηνωμένο Βασίλειο προβλέπουν τέτοια δικαιώματα

στην εθνική τους νομοθεσία.[12]

Άρθρο 2


Όταν μια διάταξη του Χάρτη αναφέρεται στις εθνικές νομοθεσίες και πρακτικές, εφαρμόζεται στην Πολωνία ή στο Ηνωμένο Βασίλειο μόνον στο βαθμό που τα δικαιώματα ή οι αρχές που περιέχει αναγνωρίζονται στη νομοθεσία ή τις πρακτικές της Πολωνίας ή του Ηνωμένου Βασιλείου.[12]

O πρωθυπουργός της Πολωνίας έχει δηλώσει ότι ίσως να εντάξει η χώρα αυτόν τον χάρτη σταδιακά.[13]

Τσεχία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Τσεχία θα λάβει κάποιες εξαιρέσεις σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έπειτα από απαίτηση του προέδρου Κλάους. Το σχετικό πρωτόκολλο θα προσαρτηθεί στη Συνθήκη σε επόμενη απόφαση.

Ηνωμένο Βασίλειο και Ιρλανδία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν αποσύρει την συμμετοχή τους από τις ομόφωνες αλλαγές με αναγκαία πλειοψηφία στον τομέα των αστυνομικών και δικαστικών υποθέσεων, η απόφαση να επανεξετασθεί στην Ιρλανδία τρία χρόνια αφού εφαρμοστεί η Συνθήκη. Και τα δύο κράτη μέλη θα έχουν το δικαίωμα να εντάξουν αυτά τα εκλογικά θέματα σταδιακά.

Επικύρωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ουγγαρία ήταν η πρώτη χώρα της ΕΕ, της οποίας το Κοινοβούλιο ενέκρινε τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, στις 17 Δεκεμβρίου του 2007. Ακολούθησε η επικύρωση στις 6 Φεβρουαρίου του 2008. Η Τσεχία ήταν η τελευταία χώρα που επικύρωση τη Συνθήκη στις 13 Νοεμβρίου 2009.

Για να τεθεί σε ισχύ η συνθήκη, θα πρέπει να εγκριθεί από το Νομοθετικό Σώμα κάθε χώρας και το έγγραφο επικύρωσης να κατατεθεί στην κυβέρνηση της Ιταλίας.

Πορεία Επικύρωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χρονοδιάγραμμα επικύρωσης:
Χώρα Ημερομηνία Νομοθετικό Σώμα Υπέρ Κατά Αποχή Επικυρώθηκε στις
Flag of Austria.svg Αυστρία 09/04/08 Εθνικό Κοινοβούλιο 151 27 5 13/05/08
24/04/08 Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο 58 4 0
Βέλγιο Βέλγιο 06/06/08 Γερουσία 48 8 1 15/10/08
10/04/08 Βουλή Αντιπροσώπων 116 11 7
10/07/08 Φλαμανδικό Κοινοβούλιο 78 22 3
14/05/08 Βαλλωνικό Κοινοβούλιο 56 2 4
19/05/08 Κοινοβούλιο Γερμανόφωνης Κοινότητας 22 2 1
20/05/08 Κοινοβούλιο Γαλλικής Κοινότητας 67 0 3
27/06/08 Κοινοβούλιο Περιφέρειας Βρυξελλών 65 10 1
Flag of Bulgaria.svg Βουλγαρία 21/03/08 Κοινοβούλιο 195 15 30 28/04/08
Flag of France.svg Γαλλία 07/02/08 Κοινοβούλιο 336 52 22 14/02/08
07/02/08 Γερουσία 265 42 13
Γερμανία Γερμανία 24/04/08 Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο 515 58 1 25/09/09
23/05/08 Ομοσπονδιακό Συμβούλιο 65 0 4
Flag of Denmark.svg Δανία 24/04/08 Kοινοβούλιο 90 25 0 29/05/08
Flag of Greece.svg Ελλάδα 11/06/08 Κοινοβούλιο 250 42 8 12/08/08
Εσθονία Εσθονία 11/06/08 Κοινοβούλιο 91 1 9 23/09/08
Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο 11/03/08 Βουλή των Κοινοτήτων 346 206 81 16/07/08
18/06/08 Βουλή των Λόρδων Εγκρίθηκε
Flag of Ireland.svg Ιρλανδία 21/10/09 Κάτω Βουλή Εγκρίθηκε 23/10/09
22/10/09 Άνω Βουλή Εγκρίθηκε
02/10/09 2ο Δημοψήφισμα Εγκρίθηκε
Flag of Spain.svg Ισπανία 26/06/08 Κογκρέσο 322 6 2 08/10/08
15/07/08 Γερουσία 232 6 2
Flag of Italy.svg Ιταλία 23/07/08 Γερουσία 286 0 0 08/08/08
31/07/08 Κάτω Βουλή 551 0 0
Κύπρος Κύπρος 03/07/08 Βουλή των Αντιπροσώπων 31 17 1 26/08/08
Flag of Latvia.svg Λετονία 08/05/08 Κοινοβούλιο 70 3 1 16/06/08
Flag of Lithuania.svg Λιθουανία 08/05/08 Κοινοβούλιο 83 5 23 26/08/08
Flag of Luxembourg.svg Λουξεμβούργο 29/05/08 Κάτω Βουλή 47 1 3 21/07/08
Μάλτα Μάλτα 29/01/08 Βουλή των Αντιπροσώπων 65 0 0 06/02/08
Flag of the Netherlands.svg Ολλανδία 05/05/08 Βουλή των Αντιπροσώπων 111 39 0 11/09/08
08/07/08 Γερουσία 60 15 0
Flag of Hungary.svg Ουγγαρία 17/12/07 Κοινοβούλιο 325 5 14 06/02/08
Flag of Poland.svg Πολωνία 01/04/08 Βουλή των Αντιπροσώπων 384 56 12 10/10/09
02/04/08 Γερουσία 74 17 6
Flag of Portugal.svg Πορτογαλία 23/04/08 Κοινοβούλιο 208 21 0 17/06/08
Ρουμανία Ρουμανία 04/02/08 Κοινοβούλιο 387 1 1 11/03/08
Σλοβακία Σλοβακία 10/04/08 Εθνικό Συμβούλιο 103 5 1 24/06/08
Σλοβενία Σλοβενία 29/01/08 Κοινοβούλιο 74 6 0 24/04/08
Σουηδία Σουηδία 20/11/08 Κοινοβούλιο 243 39 13 03/12/08
Τσεχία Τσεχία 18/02/09 Κάτω Βουλή 125 61 11 13/11/09
06/05/09 Γερουσία 54 20 5
Φινλανδία Φινλανδία 11/06/08 Κοινοβούλιο 151 27 21 30/09/08
Flag of Europe.svg Ευρωπαϊκή Ένωση 20/02/08 Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 525 115 29 20/02/08

Ιρλανδία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ιρλανδία ήταν η μοναδική χώρα που έπρεπε να διοργανώσει δημοψήφισμα, βάσει του συντάγματός της. Έτσι διεξήχθη για πρώτη φορά δημοψήφισμα στις 12 Ιουνίου 2008. Το αποτέλεσμά του, όμως, ήταν αρνητικό. Συγκεκριμένα ψήφισε υπέρ το 47%, ενώ κατά το 53%. Για να μπορέσει να συνεχιστεί η διαδικασία επικύρωσης της Συνθήκης της Λισσαβώνας η ιρλανδική κυβέρνηση αποφάσισε τη διεξαγωγή ενός δεύτερου δημοψηφίσματος στις 2 Οκτωβρίου του 2009. Η απόφαση αυτή λήφθηκε αφότου η Ιρλανδία έλαβε εγγύησεις απο την ΕΕ για θέματα όπως η φορολογία, η έκτρωση και η εθνική άμυνα, τα οποία πιστεύεται ότι οδήγησαν στο αρνητικό αποτέλεσμα. Το αποτέλεσμα του ήταν θετικό. Πιο συγκεκριμένα ψήφισε υπέρ το 67,1%, ενώ κατά το 32,9%.

Νήσοι Ώλαντ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Νήσοι Ώλαντ, οι οποίες ανήκουν στη Φινλανδία, ως αυτόνομη περιοχή της χώρας με δικό τους Κοινοβούλιο, ψήφισαν ξεχωριστά για την εφαρμογή της Συνθήκης της Λισσαβώνας στις 25/11/09 στην επικράτειάς τους. Το αποτέλεσμα ήταν θετικό: 24 ψήφοι υπέρ, 6 κατά.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Συνθήκη της Λισσαβώνας για την τροποποίηση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, υπογράφηκε στη Λισσαβώνα στις 13 Δεκεμβρίου 2007». Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ευρωπαϊκή Ένωση) (C 306). 17 Δεκεμβρίου 2007. ISSN 1725-2415. http://eur-lex.europa.eu/JOHtml.do?uri=OJ:C:2007:306:SOM:EL:HTML. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2013. 
  2. ERT Online - Eυρωχώρα
  3. EurActiv.com - Constitutional Treaty: the 'reflection period' [Archived] | EU - European Information on EU Treaty & Institutions
  4. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/el/oj/2007/c_306/c_30620071217el01340134.pdf
  5. 5,0 5,1 CONSILIUM - Draft Reform Treaty
  6. 6,0 6,1 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/el/oj/2007/c_306/c_30620071217el00100041.pdf
  7. http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressdata/el/ec/97689.pdf
  8. 8,0 8,1 EUobserver / EU treaty blueprint sets stage for bitter negotiations
  9. EU treaty must be re-written, warn MPs - Telegraph
  10. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf
  11. http://en.wikipedia.org/wiki/Reform_Treaty#_note-Constitution
  12. 12,0 12,1 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/el/oj/2007/c_306/c_30620071217el01560157.pdf
  13. BBC NEWS | Europe | Russia poll vexes EU and Poland

Η κατηγορία Πορεία Επικύρωσης ενημερώνεται βάσει του αγγλικού άρθρου στη Βικιπαίδεια (για να δείτε το άρθρο πατήστε εδώ) και της επίσημης ιστοσελίδας της Ε.Ε. για τη Συνθήκη της Λισσαβόνας

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Υπογραφή
Ισχύς
Τίτλος
1948
1948
Συνθήκη των Βρυξελλών
1951
1952
Συνθήκη των Παρισίων
1954
1955
Τροποποιημένη Συνθήκη των Βρυξελλών
1957
1958
Συνθήκες της Ρώμης
1965
1967
Συνθήκη Συγχώνευσης
1975
-
Συμπεράσματα Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
1985
1995
Συνθήκη Σένγκεν
1986
1987
Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη
1992
1993
Συνθήκη του Μάαστριχτ
1997
1999
Συνθήκη του Άμστερνταμ
2001
2003
Συνθήκη της Νίκαιας
2007
2009
Συνθήκη της Λισσαβώνας
Pix.gif Pix.gif Pix.gif Pix.gif Pix.gif Pix.gif Pix.gif Pix.gif
                         
Τρεις πυλώνες της  Ευρωπαϊκής Ένωσης:  
Ευρωπαϊκές Κοινότητες:  
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (EΥΡATOM)
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) Η Συνθήκη έληξε το 2002 Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ)
    Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ)
        Συμφωνία Σένγκεν   Ευρωπαϊκή Κοινότητα (ΕΚ)
    TREVI Συνεργασία σε Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις (ΔΕΥ)  
  Αστυνομική και Δικαστική Συνεργασία σε Ποινικές Υποθέσεις (ΑΔΣΠ)
          Ευρωπαϊκή Πολιτική Συνεργασία (ΕΠΣ) Κοινή Εξωτερική Πολιτική και
Πολιτική Ασφαλείας
(ΚΕΠΠΑ)
Άλλοι οργανισμοί Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση (ΔΕΕ)    
Η Συνθήκη έληξε το 2011  
                       


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Treaty of Lisbon της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).