Χορτιάτης (όρος)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°32′15″N 23°14′58″E / 40.5375°N 23.2494°E / 40.5375; 23.2494

Χορτιάτης

Chortiatis mountain (with observatory at peak), Thessaloniki prefecture, Greece 01.jpg
Άποψη του βουνού από την πόλη

Χορτιάτης βρίσκεται στο τόπο Ελλάδα
Χορτιάτης
Χορτιάτης
Ύψος 1.201 μέτρα
Κορυφή Κισσός
Γεωγραφικά στοιχεία
Χώρες Flag of Greece.svg Ελλάδα
Γεωγραφικό Διαμέρισμα Μακεδονία

Ο Χορτιάτης είναι βουνό του νομού Θεσσαλονίκης, ανατολικά της πόλης της Θεσσαλονίκης, με μέγιστο υψόμετρο 1.201 μέτρα. Στην αρχαιότητα ονομαζόταν Κισσός. Στους πρόποδες του βουνού βρίσκεται και η ομώνυμη κωμόπολη.

Μυθολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα μυθολογικά στοιχεία γύρω από το όρος Κισσός (Χορτιάτης), στο ανατολικό τμήμα του Θερμαϊκού Κόλπου, και το ομώνυμο πόλισμα, παραπέμπουν στον βασιλιά Κισσέα της Θράκης, για τον οποίο μαρτυρεί ο Όμηρος, αλλά και στον κισσό, φυτό που συνδέεται με τον Διόνυσο, όπως και η άμπελος [1].

Η κόρη του Κισσέα, Θεανώ, παντρεύτηκε τον Τρώα Αντήνορα και έγινε ιέρεια της Αθηνάς στο Ίλιον. Ο Ιφιδάμας, γιος του Αντήνορα και της Θεανώς, μεγάλωσε στη Θράκη κοντά στον παππού του Κισσέα και παντρεύτηκε τη μικρή κόρη του παππού. Πεζοπορώντας ο Ιφιδάμας έφθασε στην Τροία, με δώδεκα πλοία στις διαταγές του, και φονεύεται από τον Αγαμέμνονα.

Η μυθολογική παράδοση διέσωσε, επίσης, τη νίκη του βασιλέα Κάρανου των Μακεδόνων εναντίον του Κισσέως, «ος εδυνάστευεν εν χώρα τη ομόρω» [2], ενώ ο Ευριπίδης αποδίδει τον φόνο του Θράκα βασιλιά στον βασιλιά Αρχέλαο της Μακεδονίας, άμεσο πρόγονο του Αλεξάνδρου. Εκείνο που παρατηρείται είναι η μετατόπιση του μυθολογικού πυρήνα από την περιοχή ανατολικά του Έβρου στον Θερμαϊκό κόλπο και το όρος Κισσός κατά τα αρχαϊκά και κλασικά χρόνια. Η μετατόπιση αυτή, αλλά και η νίκη του Κάρανου επί του Κισσέα, όπως και οι μετακινήσεις Τρώων (Αινείας, Αντήνορας) στα παράλια και το εσωτερικό της κατοπινής Μακεδονίας –αντανακλάσεις στο μυθολογικό πεδίο ιστορικών δεδομένων– παραπέμπουν στη συζήτηση για τα όρια του γεωγραφικού όρου Θράκη και του εθνικού Θράκες και την τελική «επικράτηση του πολιτικού όρου Μακεδονία […] σε βάρος των γεωγραφικών παλαιοεθνικών στοιχείων» [3].

Ιστορία-ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τον Στράβωνα [4] ο μυθικός βασιλιάς της Θράκης Κισσεύς, πατέρας της Εκάβης και παππούς του Ιφιδάμαντα, έκτισε στους πρόποδες του σημερινού Χορτιάτη, της τότε περιοχής Ανθεμούντας, την πρωτεύουσα του, η οποία πήρε το όνομα Κισσός. Με τη σειρά της, η πόλη έδωσε το όνομα στο βουνό.

Κατά τη βυζαντινή εποχή πιθανόν υπήρχε μοναστήρι στους πρόποδες του βουνού, επονομαζόμενο του Χορταίτη ή Χορταΐτη. Με τρόπο ανάλογο της αρχαιοελληνικής περιόδου, «βάπτισε» με το όνομα αυτό και το όρος. Λογικό επακόλουθο ήταν και η παράφραση του τοπωνυμίου μέχρι τη σύγχρονη εποχή, όταν το βουνό αναγνωρίζεται πλέον ως Χορτιάτης. Το αρχαίο όνομα Κισσός παρέμεινε ως επίσημη ονομασία της κορυφής (1.201 μ.).

Χλωρίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το βουνό καλύπτεται από βελανιδιές, καστανιές, οξιές και έλατα[5].

Σύγχρονη εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο βουνό αυτό βρίσκονται οι περισσότερες κεραίες αναμετάδοσης τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών και εταιρειών παροχής κινητής τηλεφωνίας που εξυπηρετούν το ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα αλλά και το νομό Θεσσαλονίκης. Ακόμη, στα 1.011 μέτρα λειτουργεί το καταφύγιο Χορτιάτη, το οποίο απέχει γύρω στα 20 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη.

Η κωμόπολη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χορτιάτης είναι ένας μαρτυρικός οικισμός, καθώς κάηκε απ' τους Γερμανούς στις 2 Σεπτεμβρίου του 1944. Εκατόν σαράντα εννέα άτομα κάηκαν και εκτελέστηκαν, από ηλικίες 3 μηνών έως ογδόντα πέντε ετών. Σήμερα, πραγματοποιούνται εκδηλώσεις μνήμης προς τιμήν του ολοκαυτώματος του Χορτιάτη.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ιλιάδα 6.299 κ.ε. και 11.22 3 κ.ε.
  2. Παυσανίας 4.36.4.
  3. Σουέρεφ, 2000, 477
  4. Γεωγραφικά VII, 330, 21
  5. Βλ. εκτεταμένη μελέτη του Κων/νου Γκανιάτσα: «Έρευναι επί της χλωρίδας του όρους Χορτιάτου», Επιστημονική Επετηρίς της Σχολής Φυσικών και Μαθηματικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1938