Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο
ToKsyloVgikeApoTonParadeiso.jpg
Αφίσα της ταινίας
Σκηνοθεσία Αλέκος Σακελλάριος
Παραγωγή Φίνος Φιλμ
Σενάριο Αλέκος Σακελάριος
Ιστορία Αλέκου Σακελλάριου
Βασισμένο σε Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο (θεατρικό)
Πρωταγωνιστές Αλίκη Βουγιουκλάκη
Δημήτρης Παπαμιχαήλ
Χρήστος Τσαγανέας
Διονύσης Παπαγιαννόπουλος
Γιώργος Γαβριηλίδης
Θόδωρος Μορίδης
Μαρίκα Κρεββατά
Ορέστης Μακρής
Μουσική Μάνος Χατζιδάκις
Τραγούδι Αλίκη Βουγιουκλάκη, Τρίο Μέλοντυ
Φωτογραφία Ντίνος Κατσουρίδης
Μοντάζ Ντίνος Κατσουρίδης
Σκηνογραφία Μάρκος Ζέρβας
Χορογραφία Μανώλης Καστρινός
Εταιρεία παραγωγής Φίνος Φιλμ
Διανομή Φίνος Φιλμ
Πρώτη προβολή 16 Νοεμβρίου 1959 (Ελλάδα)
Κυκλοφορία 15 Μαρτίου 2006 (DVD)
Διάρκεια 94΄
Προέλευση Ελλάδα
Γλώσσα Ελληνική

Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο είναι ελληνική ρομαντική κομεντί του 1959 σε σενάριο και σκηνοθεσία Αλέκου Σακελλάριου και παραγωγή Φίνος Φιλμ. Στην ταινία πρωταγωνιστούν η Αλίκη Βουγιουκλάκη και ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ.[1]

Η κλασική αυτή ελληνική ταινία πρόκειται για μια από τις γνωστότερες και επικερδέστερες του Ελληνικού Κινηματογράφου. Ο ρόλος της μαθήτριας, Λίζας Παπασταύρου, εκτόξευσε την Αλίκη Βουγιουκλάκη και την έκανε σταρ. Η ταινία, στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 1960, βραβεύτηκε ως μια από τις καλύτερες ελληνικές ταινίες της πενταετίας 1955-1960.[2]

Πλοκή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ταινία αναφέρεται στον έρωτα που δημιουργείται μεταξύ ενός φτωχού, φιλότιμου καθηγητή, του Πάνου Φλωρά (φιλόλογος) και μιας νεαρής πλούσιας, κακομαθημένης μαθήτριας της Λίζας Παπασταύρου. Η ταινία κιόλας από την αρχή μας μεταφέρει τις διαφορές της πλούσιας ζωής και της φτωχικής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διαφορά της αντιμετώπισης του φαγητού μεταξύ του καθηγητή και της μαθήτριας. Η μαθήτρια, παρά το πλουσιοπάροχο γεύμα της, το περιφρονεί και το δίνει στο σκύλο της, ενώ ο καθηγητής αρκείται σε ό,τι μπορεί να του προσφέρει η οικονομική του θέση, και λέει και ευχαριστώ.

Όλα αρχίζουν όταν ένας φιλόλογος αναζητεί δουλειά σε ένα σχολείο, όπου το πλείστον των μαθητριών είναι από πλούσια οικογένεια. Ο γυμνασιάρχης του σχολείου, αναφέρει στον φιλόλογο ότι δε θα τα καταφέρει στη θέση του, διότι είναι νεαρός και τα κακομαθημένα κορίτσια θα του πάρουν τον αέρα. Τελικά, ο Φλωράς, πείθει τον γυμνασιάρχη να τον πάρει δοκιμαστικά. Έτσι ο καθηγητής αρχίζει την παράδοση, αφού πρώτα τον παρουσίασε, ο γυμνασιάρχης

Στην τάξη μέσα θα προσπαθήσει να διδάξει Όμηρο, σύντομα όμως θα διαπιστώσει ότι τα κορίτσια έρχονται περισσότερο για να κάνουν την πλάκα τους, χωρίς να υπολογίζουν τη μόρφωσή τους. Προσπαθούν όλες να πουν την πιο αστεία ατάκα ή, απλά, να πειράξουν τον καθηγητή τους. Οι πολλές διακοπές για ανούσιους λόγους από την Παπασταύρου τον εξοργίζει: τη σηκώνει όρθια και της λέει ό,τι πιστεύει για εκείνη και, γενικότερα, για αυτούς που έχουν λεφτά και δεν έχουν ανάγκη να δουλέψουν και τους συγκρίνει με τους φτωχούς μαθητές που είχε. Τους κάνει κοινώς ένα κήρυγμα περί ηθικής Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι μαθήτριες να νευριάσουν και να δράσουν με τον δικό τους τρόπο, έτσι η Παπασταύρου προτίθεται να βάλει τον πατέρα της να μιλήσει στον γυμνασιάρχη, για αυτόν τον Φλωρά.

Χαρακτηριστική σκηνή της ταινίας, όπου ο Πάνος Φλωράς (Παπαμιχαήλ) χαστουκίζει τη Λίζα (Βουγιουκλάκη).

Παρόλα αυτά η Παπασταύρου βρίσκει έτερο τρόπο, ώστε να απαλλαγούν από την παρουσία του. Καθώς εκείνος γευματίζει στην τάξη, μπαίνει η Παπασταύρου, δήθεν για να πάρει μια σοκολάτα και του την προσφέρει. Τότε αρχίζει και γίνεται πιο φιλική απέναντί του. Όταν θα προσπαθήσει εκείνη να του φτιάξει τη γραβάτα, εκείνος θα καταλάβει ότι τον πλησιάζει πονηρά και θα την χαστουκίσει. Η Παπασταύρου, παρερμηνεύει τα γεγονότα και βάζει τη μάνα της να τηλεφωνήσει στον γυμνασιάρχη, λέγοντας ότι ζαλίζεται ακόμα και άλλα τέτοια. Ο γυμνασιάρχης οργίζεται από το γεγονός, αλλά οι συνάδελφοι καθηγητές δε συμμερίζονται αυτήν την άποψη, και τάσσονται υπέρ του Φλωρά. Τελικά, ο Φλωράς, χάνει τη θέση του. Ωστόσο, η Παπασταύρου λέει την αλήθεια στη μητέρα της, ότι δηλαδή δεν τη χτύπησε τόσο πολύ όσο ισχυρίστηκε και ότι είναι κρίμα να χάσει τη δουλειά του ένας φτωχός άνθρωπος. Η Παπασταύρου θα βάλει τώρα τον πατέρα της να διορθώσει τα πράγματα. Ο πατέρας της, τάσσεται κι αυτός υπέρ του καθηγητή, λέγοντάς του "να γιάσει το χεράκι του". Εν τέλει, ο καθηγητής ξαναπιάνει δουλειά. Από εκεί και έπειτα, οι καθηγητές όλοι θα ακολουθήσουν αυτή τη μέθοδο του χαστουκιού, που δεν προβλεπόταν σε ένα τέτοιο κολλέγιο, και τα πράγματα θα ηρεμήσουν αισθητά.

Σε μια εκδρομή που πραγματοποιεί το σχολείο, η Παπασταύρου, πιάνεται στα χέρια με μια συμμαθήτριά της, η οποία ήθελε να κάνει φάρσα στον Φλωρά, ότι η Παπασταύρου έχει αισθήματα για εκείνον. Στη συνέχεια, στην παράδοση, η Παπασταύρου σηκώνεται για να απαγγείλει και να μεταφράσει τον στίχο του Σοφοκλή:[i]

Ἔρως ἀνίκατε μάχαν, Ἔρως, ὃς ἐν κτήμασι πίπτεις,

ὃς ἐν μαλακαῖς παρειαῖς νεάνιδος ἐννυχεύεις,

φοιτᾷς δ᾽ ὑπερπόντιος ἔν τ᾽ ἀγρονόμοις αὐλαῖς· καί σ᾽ οὔτ᾽ ἀθανάτων φύξιμος οὐδεῖς

οὔθ᾽ ἁμερίων σέ γι᾽ ἀνθρώπων. ὁ δ᾽ ἔχων μέμηνεν.

σὺ καὶ δικαίων ἀδίκους φρένας παρασπᾷς ἐπὶ λώβᾳ

Κατόπιν βάζει τα κλάματα και θα σταματάει την απαγγελία, δείχνοντας ότι πλέον μπορεί και να μεταφράσει, αλλά και τονίζοντας ότι πλέον είναι ερωτευμένη. Το τέλος της χρονιάς βρίσκει τη μαθήτρια να προβιβάζεται, κι αυτό χάριν του καθηγητή, που την ενέπνευσε. Στο τέλος, αφού δεν μπόρεσε να του πει τι νιώθει για αυτόν, τον σταματάει ο πατέρας της, που πήγαινε με το αμάξι, του ζητά να έρθει μαζί τους και εκείνος δέχεται. Η ταινία τελειώνει, ενώ οι υπόλοιπες μαθήτριες ακολουθούν το αμάξι, απαγγέλοντας τον παραπάνω στίχο του Σοφοκλή.

Παραγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην ταινία συναντήθηκαν για πρώτη φορά η Αλίκη Βουγιουκλάκη και ο Μάνος Χατζιδάκις, μια συνάντηση που έμελλε να γίνει η αρχή μακρόχρονης συνεργασίας, καθώς οι δυο τους, έχουν συνεργαστεί και σε άλλες ταινίες. Το σινγκλ της ταινίας, που περιείχε το Γκρίζο Γατί (πιο γνωστό ως Νιάου, βρε Γατούλα) και το Έχω ένα Μυστικό, έγινε εισπρακτική επιτυχία.[3]

Στην εκδρομή του σχολείου, τα γυρίσματα της ταινίας έγιναν στον Σχοινιά. Τα γυρίσματα της σκηνής όπου η Βουγιουκλάκη τραγουδά το Γκρίζο Γατί κράτησαν 3 ημέρες. Τα γυρίσματα στο σχολείο έγιναν στο Κολλέγιο Αθηνών στο Παλαιό Ψυχικό,[4][5] την καλοκαιρινή περίοδο, κι έτσι ήταν άδειο από μαθητές.[6]

Πρόκειται για την πρώτη συνεργασία μεταξύ Αλέκου Σακελλάριου και Αλίκης Βουγιουκλάκη. Έγινε λογομαχία μεταξύ τους, διότι εκείνη θεωρούσε ότι ο Σακελλάριος έκανε περισσότερα πλάνα στην Νίκη Λινάρδου (μετέπειτα σύζυγο του σκηνοθέτη). Η Βουγιουκλάκη ζήτησε από τον διευθυντή παραγωγής, Φιλοποίμην Φίνο, να ελέγξει τις σκηνές, εκείνος συμφώνησε μαζί της, και οι σκηνές ξαναγυρίστηκαν.[7][8] Παρόλα αυτά, η συνεργασία Βουγιουκλάκη και Σακελλάριου συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια.[7]

Ο Αλέκος Σακελλάριος, αρχικά, είχε σκεφτεί, για τον ρόλο του Πάνου Φλωρά, τον ηθοποιό Δημήτρη Χορν. Ο Χορν όμως αρνήθηκε να ερμηνεύσει τον εν λόγω ρόλο, λέγοντας: «Όχι Αλέκο μου, δεν θα δεθώ εγώ στο άρμα της Βουγιουκλάκη σαν τον Μουσούρη».[7][9]

Ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της ταινίας, είναι τα πολλά χαστούκια που έδωσαν οι καθηγητές στις μαθήτριες, καθώς αυτός αποδείχτηκε ο τρόπος για να τις συνετίσουν. Στην ταινία δόθηκαν συνολικά 17 πραγματικά χαστούκια. Ήταν πραγματικά διότι οι συντελεστές ήθελαν να αποφύγουν τα πολύωρα γυρίσματα για μια επιτυχημένη και πειστική σκηνή.[9] Τον Ιούλιο του 1976, σε συνέντευξή του στην εκπομπή του Φρέντυ Γερμανού, Το πορτραίτο της Πέμπτης, ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος είπε:[10]

«Λοιπόν, γυρίζουμε, και είναι καμιά τρακοσαριά οι κοπέλες. Παίζουνε κι ώσπου να 'ρθει η σειρά μου είχα βγει απέξω. Αλλά περνάνε ώρες και δε με φωνάζουν μέσα να συνεχίσουμε. Τί γίνεται; Πάω μέσα, ρωτώ γιατί σταματήσαμε; Όχι, δε σταματήσαμε, αλλά το ξύλο, δε γίνεται το ξύλο, μου λένε. (...) Ποιος χτυπάει; Ο Ορέστης Μακρής, ο Τσαγανέας, ο Γαβριηλίδης κλπ. Δεν το πετυχαίνουν. "Φέρε μία!" λέω του Αλέκου του Σακελλάριου (...) Έρχεται μία και φραπ! "Δόξα σοι" ο Θεός, είπε ο Σακελλάριος. (...) Έρχεται άλλη. Από τις 300 κοπέλες όλες θέλανε, πλέον όμως όχι. (...) Κάποια ψηλή ξανθιά λέει "εγώ"! Κραπ! και λέει αυτή: "αχ, το δόντι μου" (...) θα πήγαινε όμως να το βγάλει στον γιατρό.»

Διανομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ηθοποιός[11] Ρόλος[12]
Αλίκη Βουγιουκλάκη Λίζα Παπασταύρου
Δημήτρης Παπαμιχαήλ Πάνος Φλωράς
Χρήστος Τσαγανέας γυμνασιάρχης
Διονύσης Παπαγιαννόπουλος κ. Μακριδάκης
Ορέστης Μακρής κ. Γκίκας
Γιώργος Γαβριηλίδης κ. Μαυρομάτης
Θόδωρος Μορίδης Θεμιστοκλής Παπασταύρος
Μαρίκα Κρεββατά κ. Παπασταύρου
Μέλπω Ζαρόκωστα Πόπη Αλεξίου
Άννα Μαντζουράνη Πολυχρονοπούλου
Κατερίνα Γώγου Λαζάρου
Νίκη Λινάρδου Ξανθοπούλου
Άννυ Παπακωνσταντίνου Γιαδικιάρογλου
Μαίρη Μεταξά μαγείρισσα
Βαλεντίνη Ρούλη -
Γοργώ Χρέλια -
Άρης Βλαχόπουλος -
Άγγελος Λάμπρου -
Γιάννης Μπέρτος -
Παντελής Παλιεράκης -

Προβολή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ταινία προβλήθηκε στις αίθουσες των κινηματογράφων τη σεζόν 1959-60 και έκοψε 239.530 εισιτήρια, καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση, ανάμεσα από 52 ταινίες, στη σχετική λίστα, της σεζόν εκείνης. Εκτός από τις καλές κριτικές που απέσπασε η ταινία, έσπασε και κάθε ρεκόρ εισιτηρίων, αφού, μόλις από την πρώτη εβδομάδα έκοψε πάνω από 100.000 εισιτήρια.[13] Η ταινία, παρ'όλα αυτά, πρόκειται για μεταφορά, του ομώνυμου, θεατρικού έργου, του Αλέκου Σακελλάριου.[3] Το έργο είχε ανέβει το 1944, και το ρόλο της Παπασταύρου ερμήνευσε η Μαρία Καλουτά.[7] Η κινηματογραφική μεταφορά, είχε τόσο μεγάλη επιτυχία, που κατά τη χειμερινή περίοδο άνοιξαν και οι θερινοί κινηματογράφοι, για να μπορέσουν να ικανοποιήσουν το κοινό, το οποίο ήθελε απεγνωσμένα να τη δει. Η ταινία πιθανολογείται πως είναι η πιο ειδωμένη ταινία στην Ελλάδα, καθώς μέσα στα πρώτα δέκα χρόνια, την είδαν πάνω από δέκα εκατομμύρια Έλληνες.[9][14]

Η Αλίκη Βουγιουκλάκη αρεσκόταν πολύ στο όνομα Λίζα για τους ρόλους της και σε πολλές ταινίες είχε αυτό το όνομα. Μάλιστα, το 1996, όταν εισήλθε στο Νοσοκομείο, στη γραμματεία έδωσε το όνομα Λίζα Παπασταύρου, δηλαδή το ίδιο όνομα με τον χαρακτήρα της ταινίας.[9]

Κληρονομιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ιστορία της ταινίας δημοσιεύθηκε με τη μορφή σινερομάντζου στο περιοδικό Θεατής τον Αύγουστο του 1960, πράγμα που διήρκεσε για 24 εβδομάδες.[9] Έχει κυκλοφορήσει και στο εξωτερικό, με τίτλο Maidens' Cheek (μτφ: Μάγουλα κοριτσιών). Στις 15 Μαρτίου του 2006 κυκλοφόρησε σε μορφή DVD.[12]

Η ταινία έχει γίνει πολλές φορές θεατρική παράσταση από διάφορα σχολεία της Ελλάδας.[15]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

i. ^ Έρωτα ανίκητε στη μάχη, Έρωτα, που σκλαβώνεις εκείνους που χτυπάς, συ που ξενυχτάς στα τρυφερά τα μάγουλα της κόρης, συ που γυρνάς στις θάλασσες και στις αγροτικές καλύβες και και σένα δεν μπορεί κανείς, μήτε θεός μητ' άνθρωπος εφήμερος, να σε ξεφύγει, κι αυτό που σ' έχει καταντά τρελός.[16] (Στίχοι 781-790).

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «ΞΥΛΟ ΒΓΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ (ΤΟ) - Φιλμογραφία - Φιλμογραφία | Ταινιοθήκη Της Ελλάδος». www.tainiothiki.gr. Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  2. «Το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο». Ελληνικος κινηματογραφος. 2017-04-30. Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  3. 3,0 3,1 Finos Film - 'Το Ξύλο Βγήκε Από Τον Παράδεισο' (1959), http://www.finosfilm.com/movies/view/37, ανακτήθηκε στις 2018-12-15 
  4. «22 νοσταλγικές φωτογραφίες από μέρη όπου έχουν γυριστεί ταινίες του Ελληνικού Κινηματογράφου (μέρος 2ο)». Ελληνικος κινηματογραφος. 2017-10-02. Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  5. Lila (2016-06-04). «Κολλέγιο Αθηνών. Το σχολείο που ιδρύθηκε με τη στήριξη του Βενιζέλου για να "έχει την ελευθερία για καινοτομίες που στερείται το δημόσιο σχολείο". Πρώτος πρόεδρος ο Χαριλάου, που έδωσε το όνομά του σε συνοικία της Θεσσαλονίκης». ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ. Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  6. «Ψυχικό: Το Νέο είναι ωραίο, το Παλαιό είναι... αλλιώς». Athens magazine. 2011-01-05. Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 fani (2015-09-10). «Δ. Χορν προς Σακελλάριο: «Όχι Αλέκο, δεν θα δεθώ εγώ στο άρμα της Βουγιουκλάκη σαν τον Μουσούρη». Σακελάριος προς Βουγιουκλάκη: "δεν θα μου πεις εσύ ένα σκατό πως να κάνω τη δουλειά μου". Το ξύλο βγήκε απ' τον παράδεισο, τα παρασκήνια». ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ. Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  8. «Ιστορίες του παλιού κινηματογράφου vol. 56 (pics & vids)». www.gazzetta.gr. Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 «Το ξύλο βγήκε απ' τον Παράδεισο - retroDB». www.retrodb.gr. Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  10. Αρχείο Δημόσιας Τηλεόρασης, Ταινιοθήκη Τηλεόρασης Στη σειρά «ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑ» ο ΦΡΕΝΤΥ ΓΕΡΜΑΝΟΣ παρουσιάζει μια ανθολογία από τις εκπομπές του, συμπληρώνοντας πορεία 25 χρόνων στην ελληνική τηλεόραση. Καλεσμένος στο στούντιο στην εκπομπή «ΤΟ ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ ΤΗΣ ΠΕΜΠΤΗΣ» είναι ο μεγάλος Έλληνας κωμικός Ηθοποιός ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. (-00:23:26)
  11. «Το Ξύλο Βγήκε απ' τον Παράδεισο :: Κλασική ελληνική ταινία | Ταινίες Ελληνικού Κινηματογράφου Classic Greek Cinema». Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  12. 12,0 12,1 «Cine.gr - Τανίες Το Ξύλο Βγήκε απ`τον Παράδεισο - Maiden`s Cheek - AKA : Το Ξύλο Βγήκε από τον Παράδεισο». www.cine.gr. Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  13. Περιοδικός Τύπος, Πάρη Νουάρδου, Μια ζωή σαν παραμύθι, Αλίκη (σ. 26)
  14. «Το Ξύλο Βγήκε Απ' τον Παράδεισο». www.cinehellas.com. Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  15. «Το ξύλο βγήκε απ τον παράδεισο...». taxydromos.gr. Ανακτήθηκε στις 2018-12-15. 
  16. Απαντα Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, Σοφοκλέους Τραγωδίαι, (ΠΑΠΥΡΟΣ, 1975) (σ, 56-57)

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ταινίες για φίλημα, Εξάντας
  • Δίτομη Εγκυκλοπαίδεια Ελληνικός Κινηματογράφος, 2005, Ελληνικά Γράμματα ISBN 9604067761

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]