Σκάκι του Καπαμπλάνκα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Σκάκι του Καπαμπλάνκα
αβγδεζηθικ
8α8 μαύρος πύργοςβ8 μαύρος ίπποςγ8 μαύρος αρχιεπίσκοποςδ8 μαύρος αξιωματικόςε8 μαύρη βασίλισσαζ8 μαύρος βασιλιάςη8 μαύρος αξιωματικόςθ8 μαύρος καγκελάριοςι8 μαύρος ίπποςκ8 μαύρος πύργος8
7α7 μαύρο πιόνιβ7 μαύρο πιόνιγ7 μαύρο πιόνιδ7 μαύρο πιόνιε7 μαύρο πιόνιζ7 μαύρο πιόνιη7 μαύρο πιόνιθ7 μαύρο πιόνιι7 μαύρο πιόνικ7 μαύρο πιόνι7
6α6β6γ6δ6ε6ζ6η6θ6ι6κ66
5α5β5γ5δ5ε5ζ5η5θ5ι5κ55
4α4β4γ4δ4ε4ζ4η4θ4ι4κ44
3α3β3γ3δ3ε3ζ3η3θ3ι3κ33
2α2 λευκό πιόνιβ2 λευκό πιόνιγ2 λευκό πιόνιδ2 λευκό πιόνιε2 λευκό πιόνιζ2 λευκό πιόνιη2 λευκό πιόνιθ2 λευκό πιόνιι2 λευκό πιόνικ2 λευκό πιόνι2
1α1 λευκός πύργοςβ1 λευκός ίπποςγ1 λευκός αρχιεπίσκοποςδ1 λευκός αξιωματικόςε1 λευκή βασίλισσαζ1 λευκός βασιλιάςη1 λευκός αξιωματικόςθ1 λευκός καγκελάριοςι1 λευκός ίπποςκ1 λευκός πύργος1
αβγδεζηθικ
Παράταξη εκκίνησης.
Οι αρχιεπίσκοποι είναι στα τετράγωνα γ1 και γ8, ενώ οι καγκελάριοι στα θ1 και θ8.

Το Σκάκι του ΚαπαμπλάνκαΣκάκι Καπαμπλάνκα) είναι μια παραλλαγή στο σκάκι που εφευρέθηκε στις αρχές της δεκαετία του 1920 από τον Χοσέ Ραούλ Καπαμπλάνκα, πρώην Παγκόσμιο Πρωταθλητή στο σκάκι (1921–1927). Η παραλλαγή αυτή ενσωματώνει δύο νέα κομμάτια και παίζεται σε σκακιέρα διαστάσεων 10×8. Ο Καπαμπλάνκα πρότεινε την παραλλαγή ενώ ήταν Παγκόσμιος Πρωταθλητής και όχι εκ των υστέρων, όπως έχουν ισχυριστεί ορισμένοι επικριτές του.[1] Πίστευε ότι το σκάκι δεν θα παίζεται μετά από λίγες δεκαετίες, επειδή τα παιχνίδια μεταξύ των μαιτρ θα καταλήγουν πάντα ισόπαλα). Αυτή η απειλή, «του θανάτου λόγω ισοπαλιών» για το σκάκι, ήταν το κύριο κίνητρό του για τη δημιουργία μιας πιο σύνθετης και πλουσιότερης έκδοσης του παιχνιδιού.

Επιπλέον κομμάτια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα επιπλέον κομμάτια στην παραλλαγή αυτή είναι:[2]

Τα νέα κομμάτια έχουν ιδιότητες που εμπλουτίζουν το παιχνίδι. Για παράδειγμα, ο αρχιεπίσκοπος (γνωστός και ως αρχηγός, ή γεράκι, ή πριγκίπισσα, ή κένταυρος, ή σταυλάρχης, κ.ά. ανάλογα με την παραλλαγή που συμμετέχει) μπορεί από μόνος του να κάνει ματ σε έναν μοναχικό βασιλιά, για παράδειγμα, ο βασιλιάς τοποθετείται σε μια γωνία και ο αρχιεπίσκοπος διαγώνια με ένα τετράγωνο διαφορά μεταξύ τους.

Τα ονόματα για τα νέα κομμάτια, ως αρχιεπίσκοπος (archbishop) και καγκελάριος (chancellor), δόθηκαν από τον ίδιο τον Καπαμπλάνκα. Αυτά τα ονόματα εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στις πιο σύγχρονες παραλλαγές του σκακιού του Καπαμπλάνκα.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Καπαμπλάνκα πρότεινε δύο παρατάξεις εκκίνησης για το σκάκι Καπαμπλάνκα. Στην πρώτη παράταξη εκκίνησης, πρότεινε να τοποθετηθεί ο αρχιεπίσκοπος μεταξύ της βασίλισσας και του αξιωματικού της βασίλισσας και αντίστοιχα ο καγκελάριος μεταξύ του βασιλιά και του αξιωματικού του βασιλιά. Αυτή η ρύθμιση έχει το μειονέκτημα να αφήνει ανυπεράσπιστο το πιόνι μπροστά από τον αξιωματικό του βασιλιά, επιτρέποντας στα λευκά να απειλήσουν με ματ από την πρώτη κίνηση.

Στη συνέχεια αναθεώρησε την παράταξη εκκίνησης έτσι ώστε να τοποθετείται ο αρχιεπίσκοπος μεταξύ του ίππου της βασίλισσας και του αξιωματικού, ενώ ο καγκελάριος ήταν μεταξύ του ίππου και του αξιωματικού του βασιλιά. Επίσης, πειραματίστηκε με μεγέθη σκακιέρας 10×10, όπου τα πιόνια στην αρχική τους κίνηση θα μπορούσαν να μετακινηθούν και τρία τετράγωνα προς τα εμπρός.

Ο Έντουαρντ Λάσκερ γράφει στο βιβλίο του Η περιπέτεια του σκακιού:[3]

Έπαιξα πολλές παρτίδες δοκιμάζοντας το σκάκι Καπαμπλάνκα, και σπάνια διήρκεσε περισσότερο από είκοσι ή είκοσι πέντε κινήσεις. Προσπαθήσαμε με σκακιέρες 10×10 τετραγώνων και 10×8 τετραγώνων, και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η τελευταία ήταν προτιμότερη, επειδή οι χέρι-με-χέρι μάχες ξεκινήσαν νωρίτερα σε αυτή.

Ο Λάσκερ ήταν ένας από τους λίγους υποστηρικτές της παραλλαγής. Ο Ούγγρος γκρανμαίτρ Γκέζα Μαρόσζι έπαιξε επίσης μερικές παρτίδες με τον Καπαμπλάνκα (που πήρε τα εύσημα από αυτόν). Ο Βρετανός πρωταθλητής Γουίλιαμ Γουίντερ πίστευε ότι υπήρχαν πάρα πολλά ισχυρά κομμάτια, καθιστώντας τα άλλα κομμάτια μικρότερης σημασίας.

Προγενέστερες παραλλαγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Καπαμπλάνκα δεν ήταν ο πρώτος που πρόσθεσε τον καγκελάριο και τον αρχιεπίσκοπο στο κανονικό σκάκι, αν και είναι ο πιο διάσημος. Υπήρξαν και άλλες προσπάθειες που κυρίως διαφέρουν μόνο στη διάταξη των κομματιών και των κανόνων του ροκέ.

Το 1617, ο Πιέτρο Καρρέρα δημοσίευσε το βιβλίο Il Gioco degli Scacchi, το οποίο περιείχε την περιγραφή μιας παραλλαγής στο σκάκι που παίζεται σε σκακιέρα 8×10. Τοποθέτησε νέα κομμάτια ανάμεσα στον πύργο και τον ίππο. Ο καγκελάριος ήταν στην πτέρυγα του βασιλιά και ο αρχιεπίσκοπος στην πτέρυγα της βασίλισσας. Ο Καρρέρα χρησιμοποίησε τα ονόματα πρωταθλητής (champion) αντί για καγκελάριος και κένταυρος (centaur) αντί για αρχιεπίσκοπος. Η παραλλαγή αυτή ξεχάστηκε σε μεγάλο βαθμό μετά τον θάνατο του εφευρέτη της.

Το 1874, ο Χένρι Μπερντ πρότεινε μια παραλλαγή στο σκάκι παρόμοια με αυτή του Καρρέρα. Η μόνη σημαντική διαφορά ήταν η παράταξη εκκίνησης. Ο καγκελάριος τοποθετήθηκε μεταξύ του αξιωματικού της βασίλισσας και τη βασίλισσα και ο αρχιεπίσκοπος τοποθετήθηκε μεταξύ του αξιωματικού του βασιλιά και του βασιλιά. Ο Μπερντ χρησιμοποίησε τα ονόματα φύλακας (guard) αντί για καγκελάριος και σταυλάρχης (equerry) αντί για αρχιεπίσκοπος.

Σκάκι του Καρρέρα
αβγδεζηθικ
8α8 μαύρος πύργοςβ8 μαύρος αρχιεπίσκοποςγ8 μαύρος ίπποςδ8 μαύρος αξιωματικόςε8 μαύρη βασίλισσαζ8 μαύρος βασιλιάςη8 μαύρος αξιωματικόςθ8 μαύρος ίπποςι8 μαύρος καγκελάριοςκ8 μαύρος πύργος8
7α7 μαύρο πιόνιβ7 μαύρο πιόνιγ7 μαύρο πιόνιδ7 μαύρο πιόνιε7 μαύρο πιόνιζ7 μαύρο πιόνιη7 μαύρο πιόνιθ7 μαύρο πιόνιι7 μαύρο πιόνικ7 μαύρο πιόνι7
6α6β6γ6δ6ε6ζ6η6θ6ι6κ66
5α5β5γ5δ5ε5ζ5η5θ5ι5κ55
4α4β4γ4δ4ε4ζ4η4θ4ι4κ44
3α3β3γ3δ3ε3ζ3η3θ3ι3κ33
2α2 λευκό πιόνιβ2 λευκό πιόνιγ2 λευκό πιόνιδ2 λευκό πιόνιε2 λευκό πιόνιζ2 λευκό πιόνιη2 λευκό πιόνιθ2 λευκό πιόνιι2 λευκό πιόνικ2 λευκό πιόνι2
1α1 λευκός πύργοςβ1 λευκός αρχιεπίσκοποςγ1 λευκός ίπποςδ1 λευκός αξιωματικόςε1 λευκή βασίλισσαζ1 λευκός βασιλιάςη1 λευκός αξιωματικόςθ1 λευκός ίπποςι1 λευκός καγκελάριοςκ1 λευκός πύργος1
αβγδεζηθικ
Η πιο πρώιμη παραλλαγή στη σκακιέρα 8×10 με αρχιεπίσκοπο και καγκελάριο.
Σκάκι του Μπερντ
αβγδεζηθικ
8α8 μαύρος πύργοςβ8 μαύρος ίπποςγ8 μαύρος αξιωματικόςδ8 μαύρος καγκελάριοςε8 μαύρη βασίλισσαζ8 μαύρος βασιλιάςη8 μαύρος αρχιεπίσκοποςθ8 μαύρος αξιωματικόςι8 μαύρος ίπποςκ8 μαύρος πύργος8
7α7 μαύρο πιόνιβ7 μαύρο πιόνιγ7 μαύρο πιόνιδ7 μαύρο πιόνιε7 μαύρο πιόνιζ7 μαύρο πιόνιη7 μαύρο πιόνιθ7 μαύρο πιόνιι7 μαύρο πιόνικ7 μαύρο πιόνι7
6α6β6γ6δ6ε6ζ6η6θ6ι6κ66
5α5β5γ5δ5ε5ζ5η5θ5ι5κ55
4α4β4γ4δ4ε4ζ4η4θ4ι4κ44
3α3β3γ3δ3ε3ζ3η3θ3ι3κ33
2α2 λευκό πιόνιβ2 λευκό πιόνιγ2 λευκό πιόνιδ2 λευκό πιόνιε2 λευκό πιόνιζ2 λευκό πιόνιη2 λευκό πιόνιθ2 λευκό πιόνιι2 λευκό πιόνικ2 λευκό πιόνι2
1α1 λευκός πύργοςβ1 λευκός ίπποςγ1 λευκός αξιωματικόςδ1 λευκός καγκελάριοςε1 λευκή βασίλισσαζ1 λευκός βασιλιάςη1 λευκός αρχιεπίσκοποςθ1 λευκός αξιωματικόςι1 λευκός ίπποςκ1 λευκός πύργος1
αβγδεζηθικ
Ένας άλλος προκάτοχος της παραλλαγής του Καπαμπλάνκα.

Μεταγενέστερες παραλλαγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ωμέγα σκάκι (10×10 + 4 γωνίες)
w4 wd <Μ4
   Α

 Β

 Γ

 Δ

 Ε

 Ζ

 Η

 Θ

 Ι
Μ3>
   Κ
w3 wd
9 a9 zd b9 rd c9 nd d9 bd e9 qd f9 kd g9 bd h9 nd i9 rd j9 zd 9
8 a8 pd b8 pd c8 pd d8 pd e8 pd f8 pd g8 pd h8 pd i8 pd j8 pd 8
7 a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7 i7 j7 7
6 a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6 i6 j6 6
5 a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5 i5 j5 5
4 a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4 i4 j4 4
3 a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3 i3 j3 3
2 a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2 i2 j2 2
1 a1 pl b1 pl c1 pl d1 pl e1 pl f1 pl g1 pl h1 pl i1 pl j1 pl 1
0 a0 zl b0 rl c0 nl d0 bl e0 ql f0 kl g0 bl h0 nl i0 rl j0 zl 0
w1 wl    Α
<Μ1
 Β
 Γ
 Δ
 Ε
 Ζ
 Η
 Θ
 Ι
   Κ
Μ2>
w2 wl
Παράταξη εκκίνησης.
Μεγάλο σκάκι
αβγδεζηθικ
10α10 μαύρος πύργοςβ10γ10δ10ε10ζ10η10θ10ι10κ10 μαύρος πύργος10
9α9β9 μαύρος ίπποςγ9 μαύρος αξιωματικόςδ9 μαύρη βασίλισσαε9 μαύρος βασιλιάςζ9 μαύρος καγκελάριοςη9 μαύρος αρχιεπίσκοποςθ9 μαύρος αξιωματικόςι9 μαύρος ίπποςκ99
8α8 μαύρο πιόνιβ8 μαύρο πιόνιγ8 μαύρο πιόνιδ8 μαύρο πιόνιε8 μαύρο πιόνιζ8 μαύρο πιόνιη8 μαύρο πιόνιθ8 μαύρο πιόνιι8 μαύρο πιόνικ8 μαύρο πιόνι8
7α7β7γ7δ7ε7ζ7η7θ7ι7κ77
6α6β6γ6δ6ε6ζ6η6θ6ι6κ66
5α5β5γ5δ5ε5ζ5η5θ5ι5κ55
4α4β4γ4δ4ε4ζ4η4θ4ι4κ44
3α3 λευκό πιόνιβ3 λευκό πιόνιγ3 λευκό πιόνιδ3 λευκό πιόνιε3 λευκό πιόνιζ3 λευκό πιόνιη3 λευκό πιόνιθ3 λευκό πιόνιι3 λευκό πιόνικ3 λευκό πιόνι3
2α2β2 λευκός ίπποςγ2 λευκός αξιωματικόςδ2 λευκή βασίλισσαε2 λευκός βασιλιάςζ2 λευκός καγκελάριοςη2 λευκός αρχιεπίσκοποςθ2 λευκός αξιωματικόςι2 λευκός ίπποςκ22
1α1 λευκός πύργοςβ1γ1δ1ε1ζ1η1θ1ι1κ1 λευκός πύργος1
αβγδεζηθικ
Παράταξη εκκίνησης.
Οι αρχιεπίσκοποι είναι στα τετράγωνα η2 και η9, ενώ οι καγκελάριοι στα ζ2 και ζ9.

Το σκάκι του Καπαμπλάνκα έχει εμπνεύσει έναν αριθμό από άλλες παραλλαγές:

Αξίζει να σημειωθεί ότι το Έμπασσυ σκάκι χρησιμοποιεί παράταξη εκκίνησης πανομοιότυπη με το Μεγάλο σκάκι και προσαρμοσμένη στη σκακιέρα 10×8.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα πρόσφατη εξέλιξη είναι το Τυχαίο σκάκι του Καπαμπλάνκα, που εφευρέθηκε το 2004. Αυτό το παιχνίδι συνδυάζει ιδέες από το Τυχαίο σκάκι του Φίσερ και το σκάκι του Καπαμπλάνκα. Ισχύει επίσης η αρχή ότι όλα τα πιόνια στην παράταξη εκκίνησης απαιτείται να προστατεύονται από τουλάχιστον ένα κομμάτι.

Παραλλαγές σε άλλες σκακιέρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν επίσης παραλλαγές στο σκάκι του Καπαμπλάνκα που δεν χρησιμοποιούν τη σκακιέρα 10×8. Το Μεγάλο σκάκι είναι μια δημοφιλής παραλλαγή, που εφευρέθηκε το 1984 από τον Ολλανδό σχεδιαστή παιχνιδιών Κρίστιαν Φρίλινγκ, η οποία χρησιμοποιεί τα κομμάτια του Καπαμπλάνκα σε μια μεγαλύτερη σκακιέρα διαστάσεων 10×10.

Το 2007 ο γκρανμαίτρ Γιάσερ Σεϊραβάν επινόησε μια παραλλαγή, που ονομάζεται Σκάκι του Σεϊραβάν και η οποία προσθέτει τα δύο κομμάτια του Καπαμπλάνκα με διαφορετικό τρόπο. Στην παραλλαγή του ο Σεϊραβάν μετονόμασε τον καγκελάριο σε ελέφαντα και τον αρχιεπίσκοπο σε γεράκι.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «In Moscow». Time. 7 Δεκεμβρίου 1925. http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,721501,00.html. 
  2. David Pritchard (2007), σελ. 122.
  3. Edward Lasker (1959), σελ. 39.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Lasker, Edward (1959). The Adventure of Chess. ISBN 0-486-20510-X. 
  • Pritchard, David B. (1994). The Encyclopedia of Chess Variants. Games & Puzzles Publications, σελ. 38–40. ISBN 0-9524142-0-1. 
  • Pritchard, David B. (2007). Beasley, John, επιμ. The Classified Encyclopedia of Chess Variants. John Beasley, σελ. 122. ISBN 978-0-9555168-0-1. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Capablanca chess της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).