Ματ των ανοήτων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Το ματ αυτό μερικές φορές συγχέεται με το: Ματ των αρχαρίων
Ματ των ανοήτων
αβγδεζηθ
8
Chessboard480.svg
α8 μαύρος πύργος
β8 μαύρος ίππος
γ8 μαύρος αξιωματικός
δ8
ε8 μαύρος βασιλιάς
ζ8 μαύρος αξιωματικός
η8 μαύρος ίππος
θ8 μαύρος πύργος
α7 μαύρο πιόνι
β7 μαύρο πιόνι
γ7 μαύρο πιόνι
δ7 μαύρο πιόνι
ε7
ζ7 μαύρο πιόνι
η7 μαύρο πιόνι
θ7 μαύρο πιόνι
α6
β6
γ6
δ6
ε6
ζ6
η6
θ6
α5
β5
γ5
δ5
ε5 μαύρο πιόνι
ζ5
η5
θ5
α4
β4
γ4
δ4
ε4
ζ4
η4 λευκό πιόνι
θ4 μαύρη βασίλισσα
α3
β3
γ3
δ3
ε3
ζ3 λευκό πιόνι
η3
θ3
α2 λευκό πιόνι
β2 λευκό πιόνι
γ2 λευκό πιόνι
δ2 λευκό πιόνι
ε2 λευκό πιόνι
ζ2
η2
θ2 λευκό πιόνι
α1 λευκός πύργος
β1 λευκός ίππος
γ1 λευκός αξιωματικός
δ1 λευκή βασίλισσα
ε1 λευκός βασιλιάς
ζ1 λευκός αξιωματικός
η1 λευκός ίππος
θ1 λευκός πύργος
8
77
66
55
44
33
22
11
αβγδεζηθ
Τα μαύρα κάνουν ματ.

Το ματ των ανοήτων (διεθνώς: Fool's Mate), είναι επίσης γνωστό ως ματ δύο κινήσεων και είναι το συντομότερο δυνατό ματ στο σκάκι. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ματ που γίνεται με τις κινήσεις (σε αλγεβρική σημειογραφία):

1. ζ3 ε5
2. η4?? Βθ4#

Το ματ αυτό μπορεί να γίνει και με κάποιες μικρές παραλλαγές σε αυτές τις κινήσεις. Τα λευκά μπορούν να παίξουν την κίνηση 1.ζ4 αντί της 1.ζ3 ή να μετακινήσουν πρώτα το πιόνι της η-στήλης, και τα μαύρα θα μπορούσαν αρχικά να απαντήσουν με την κίνηση 1...ε6 αντί της 1...ε5.

Θεωρία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γενικότερα, ο όρος "ματ των ανοήτων" εφαρμόζεται σε όλα τα παρόμοια ματ που γίνονται νωρίς στο παιχνίδι. Για παράδειγμα, με 1.ε4 η5 2.δ4 ζ6?? 3.Βθ5# το βασικό μοτίβο του "ματ των ανοήτων" είναι το ίδιο, καθώς όταν ένας παίκτης προχωρήσει τα πιόνια της ζ και η-στήλης του, τότε επιτρέπει στην εχθρική βασίλισσα να κάνει ματ κατά μήκος της ελεύθερης διαγωνίου. Ένα τέτοιου είδους ματ αναφέρεται ευρέως ότι έχει συμβεί σε μια πιθανώς απόκρυφη παρτίδα του 1959 μεταξύ των Μάσφηλντ και Τρίνκα,[α] η οποία διήρκεσε μόλις τρεις κινήσεις:[1][2][3]

1. ε4 η5
2. Ιγ3 ζ5??
3 .Βθ5#[4][5]

Ένα παρόμοιο ματ μπορεί να συμβεί στο Άνοιγμα Μπερντ με τη βαριάντα "Γκαμπί του Φρομ":

1. ζ4 ε5
2. η3? ε:ζ4
3. η:ζ4?? Βθ4#

Σκακιστικές παραλλαγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

w4 wd <Μ4
   Α

 Β

 Γ

 Δ

 Ε

 Ζ

 Η

 Θ

 Ι
Μ3>
   Κ
w3 wd
9 a9 zd b9 rd c9 nd d9 bd e9 qd f9 kd g9 bd h9 i9 rd j9 zd 9
8 a8 pd b8 pd c8 pd d8 pd e8 pd f8 pd g8 nd h8 pd i8 pd j8 pd 8
7 a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7 i7 j7 7
6 a6 b6 c6 d6 e6 wl f6 g6 h6 i6 j6 6
5 a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5 i5 j5 5
4 a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4 i4 j4 4
3 a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3 i3 j3 3
2 a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2 i2 j2 2
1 a1 pl b1 pl c1 pl d1 pl e1 pl f1 pl g1 pl h1 pl i1 pl j1 pl 1
0 a0 zl b0 rl c0 nl d0 bl e0 ql f0 kl g0 bl h0 nl i0 rl j0 zl 0
w1    Α
<Μ1
 Β
 Γ
 Δ
 Ε
 Ζ
 Η
 Θ
 Ι
   Κ
Μ2>
w2 wl
Το ματ των ανοήτων στο Ωμέγα σκάκι.

Γενικότερα ακόμη, ο όρος "ματ των ανοήτων" χρησιμοποιείται στις σκακιστικές παραλλαγές για να επισημάνει το συντομότερο δυνατό ματ, ιδιαίτερα εκείνα που φέρουν ομοιότητες με το "ματ των ανοήτων" στο ορθόδοξο σκάκι. Για παράδειγμα, το αντίστοιχο ματ στο Ωμέγα σκάκι γίνεται με τις εξής κινήσεις:

1. Μα2 Ιι7
Ο μάγος είναι συνδυασμός φερζ και καμήλας.
2. Μβ5 Ιη8??
3. Με6#

Επίσης, το "ματ των ανοήτων" στην παραλλαγή Προοδευτικό σκάκι (Progressive chess) γίνεται ως εξής (στη σημειγραφία της παραλλαγής οι κινήσεις με πλήθος περιττό αριθμό γίνονται από τα λευκά και με άρτιο από τα μαύρα):

1. ε4
2. ζ6 η5?? (τα μαύρα παίζουν δύο κινήσεις)
3. Βθ5#

Ιστορικές παρτίδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

αβγδεζηθ
8
Chessboard480.svg
α8 μαύρος πύργος
β8 μαύρος ίππος
γ8 μαύρος αξιωματικός
δ8 μαύρη βασίλισσα
ε8 μαύρος βασιλιάς
ζ8 μαύρος αξιωματικός
η8 μαύρος ίππος
θ8
α7 μαύρο πιόνι
β7 μαύρο πιόνι
γ7 μαύρο πιόνι
δ7 μαύρο πιόνι
ε7 μαύρο πιόνι
ζ7
η7
θ7
α6
β6
γ6
δ6
ε6
ζ6
η6
θ6 μαύρος πύργος
α5
β5
γ5
δ5
ε5
ζ5
η5 μαύρο πιόνι
θ5 μαύρο πιόνι
α4
β4
γ4
δ4 λευκό πιόνι
ε4
ζ4 μαύρο πιόνι
η4
θ4
α3
β3
γ3
δ3 λευκός αξιωματικός
ε3 λευκό πιόνι
ζ3
η3 λευκός αξιωματικός
θ3
α2 λευκό πιόνι
β2 λευκό πιόνι
γ2 λευκό πιόνι
δ2
ε2
ζ2 λευκό πιόνι
η2 λευκό πιόνι
θ2 λευκό πιόνι
α1 λευκός πύργος
β1 λευκός ίππος
γ1
δ1 λευκή βασίλισσα
ε1 λευκός βασιλιάς
ζ1
η1 λευκός ίππος
θ1 λευκός πύργος
8
77
66
55
44
33
22
11
αβγδεζηθ
Στην παρτίδα των Τηντ–Ντέλμαρ, μετά από 6...Πθ6?? τα λευκά κάνουν ματ σε δύο κινήσεις.
αβγδεζηθ
8
Chessboard480.svg
α8 μαύρος πύργος
β8 μαύρος ίππος
γ8
δ8 μαύρη βασίλισσα
ε8 μαύρος βασιλιάς
ζ8 μαύρος αξιωματικός
η8
θ8 μαύρος πύργος
α7 μαύρο πιόνι
β7
γ7 μαύρο πιόνι
δ7 μαύρο πιόνι
ε7 μαύρο πιόνι
ζ7
η7
θ7 λευκό πιόνι
α6
β6 μαύρο πιόνι
γ6
δ6
ε6
ζ6
η6 λευκός αξιωματικός
θ6
α5
β5
γ5
δ5
ε5
ζ5
η5
θ5 μαύρος ίππος
α4
β4
γ4
δ4 λευκό πιόνι
ε4
ζ4
η4
θ4
α3
β3
γ3
δ3
ε3
ζ3
η3
θ3
α2 λευκό πιόνι
β2 λευκό πιόνι
γ2 λευκό πιόνι
δ2
ε2
ζ2 λευκό πιόνι
η2 μαύρος αξιωματικός
θ2 λευκό πιόνι
α1 λευκός πύργος
β1 λευκός ίππος
γ1 λευκός αξιωματικός
δ1
ε1 λευκός βασιλιάς
ζ1
η1 λευκός ίππος
θ1 λευκός πύργος
8
77
66
55
44
33
22
11
αβγδεζηθ
Η τελική διάταξη στην παρτίδα του Γκρέκο, μετά από 8.Αη6#

Το "ματ των ανοήτων" πήρε το όνομα αυτό, λόγω του ότι μπορεί να συμβεί μόνο εάν τα λευκά παίζουν εξαιρετικά αδύναμα (π.χ. ανόητα). Το ματ αυτό σχεδόν ποτέ δεν συμβαίνει στην πράξη, ακόμη και μεταξύ αρχαρίων σκακιστών. Παρ' όλα αυτά έχουν αναφερθεί στην ιστορία κάποιες ελάχιστες παρτίδες που κατέληξαν σε τέτοια ματ, καθώς το ίδιο βασικό μοτίβο του ματ μπορεί να εμφανιστεί και αργότερα σε μια παρτίδα.

Για παράδειγμα, μια πολύ γνωστή παγίδα της Ολλανδικής άμυνας εμφανίστηκε στο παιχνίδι του Φρανκ Μέλβιλ Τηντ εναντίον του Ευγκένι Ντέλμαρ, στη Νέα Υόρκη το 1896:[β]

1.δ4 ζ5 2.Αη5 θ6 3.Αζ4 η5 4.Αη3 ζ4
Φαίνεται ότι εδώ τα μαύρα έχουν κερδίσει τον αξιωματικό, αλλά τώρα έρχεται μια άλλη κίνηση ...
5.ε3
Απειλώντας για Βθ5# με βάση το "ματ των ανοήτων".
5...θ5 6.Αδ3?!
Η κίνηση 6.Αε2 ήταν πιθανά καλύτερη για τον αξιωματικό, αλλά η κίνηση που παίχτηκε έστησε μια παγίδα.
6...Πθ6??
Για άμυνα ενάντια στο ...Αη6#, αλλά ...
7.Β:θ5+!
Τα λευκά θυσιάζουν τη βασίλισσά τους για να απομακρύνουν τον μαύρο πύργο από τον έλεγχο του τετραγώνου η6.
7...Π:θ5 8.Αη6#

Μια παρόμοια παγίδα συνέβη κάποτε σε μια παρτίδα μεταξύ του Τζιοακκίνο Γκρέκο και ενός αγνώστου αντιπάλου:

1.ε4 β6 2.δ4 Αβ7 3.Αδ3 ζ5? 4.ε:ζ5 Α:η2? 5.Βθ5+ η6 6.ζ:η6 Ιζ6??
Η κίνηση 6...Αη7 θα παρέτεινε το παιχνίδι, καθώς η ανοίγει ένα τετράγωνο διαφυγής για τον βασιλιά στο ζ8. Τα λευκά όμως εξακολουθούν να κερδίζουν με 7.Βζ5! Ιζ6 8.Αθ6 Α:θ6 9.η:θ7 Α:θ1 10.Βη6+ Ρζ8 11.Β:θ6+ Ρζ7 12.Ιθ3, αλλά πολύ βραδύτερα από ό,τι στην παρτίδα αυτή.[6]
7.η:θ7+! Ι:θ5 8.Αη6#

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Τα ονόματα, ανάλογα με την πηγή που εμφανίζονται, καταγράφονται ως Mansfield ή Masefield ή Mayfield και Trinka ή Trinks ή Trent.
  2. Παρτίδα: «Teed – Delmar, 1896». chessgames.com. http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1242990. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2014. 

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Averbakh & Beilin (1972), σελ. 227.
  2. Fox & James (1993), σελ. 177.
  3. Winter (2005), σσ. 253–254.
  4. Winter (2006), C.N. 4506. Short game (C.N. 4491).
  5. Winter (2006), C.N. 4493. Short game (C.N. 4491).
  6. Alburt (2011), σελ. 509.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Περαιτέρω ανάγνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Hooper, David Vincent; Whyld, Kenneth (1992), «Fool's Mate», The Oxford Companion to Chess (2η έκδοση), Oxford University Press, ISBN 0-19-280049-3