Μεθυλοδιχλωροαρσίνη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μεθυλοδιχλωροαρσίνη
Molecular structure of methyldichloroarsine.png
Γενικά
Όνομα IUPAC Διχλωρο(μεθυλ)αρσίνη
Άλλες ονομασίες MD, TL 294
Χημικά αναγνωριστικά
Μοριακή μάζα 160,86212 g/mol
Αριθμός CAS 593-89-5
SMILES Cl[As](Cl)C
InChI 1/CH3AsCl2/c1-2(3)4/h1H3
Αριθμός UN 1556
PubChem CID 61142
ChemSpider ID 55089
Φυσικές ιδιότητες
Σημείο τήξης -55 °C
Σημείο βρασμού 138,3 °C(υπό πίεση 760 mmHg)
Πυκνότητα 1,836 g/cm3
Τάση ατμών 8,43 mmHg
Εμφάνιση Άχρωμο υγρό με οσμή σάπιων
φρούτων
Χημικές ιδιότητες
Ελάχιστη θερμοκρασία
ανάφλεξης
45,6 °C
Επικινδυνότητα
Hazard TT.svg Hazard Xi.svg
Πολύ Τοξικό (T+) Ερεθιστικό (Xi)
Κίνδυνοι κατά
NFPA 704
NFPA 704.svg
2
4
0
Η κατάσταση αναφοράς είναι η πρότυπη κατάσταση (25°C, 1 Atm)
εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά

Η μεθυλοδιχλωροαρσίνη (MD) είναι μία καυστική ουσία, η οποία χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν ως ασφυξιογόνο αέριο.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μεθυλοδιχλωροαρσίνη άρχισε να χρησιμοποιείται ως χημικό όπλο από το 1917 με 1918 με πρόταση Γερμανών χημικών και ήταν η πρώτη οργανική ένωση του αρσενικού που χρησιμοποιήθηκε γι’ αυτό τον σκοπό. [1] Η μεθυλοδιχλωροαρσίνη γνώρισε περιορισμένη χρήση κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο ως ασφυξιογόνο αέριο. [2]

Χημικά χαρακτηριστικά, αντιδραστικότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μεθυλοδιχλωροαρσίνη είναι ένα άχρωμο υγρό με δριμεία [3] οσμή σάπιων φρούτων. [4] Η γωνία που σχηματίζουν οι δεσμοί As-Cl-As και C-As-Cl είναι περίπου 90o. Οι δεσμοί As-Cl είναι ευπαθείς σε νουκλεοφιλικές επιθέσεις.

Η ουσία παρασκευαζόταν παλαιότερα με θέρμανση μεθυλοτριχλωροαρσίνης (CH3AsCl3) σε θερμοκρασία 40 – 50 °C, οπότε αυτή αποσυντίθετο σε μεθυλοδιχλωροαρσίνη και αέριο χλώριο: [5]

\mathrm{ 2 CH_3AsCl_3 \xrightarrow {40-50^\circ C}2 CH_3AsCl_2 + Cl_2 }

Εναλλακτικά, η μεθυλοδιχλωροαρσίνη προκύπτει και από την αντίδραση τριχλωριούχου αρσενικού (AsCl3) και χλωριούχου μεθυλομαγνησίου (CH3MgCl), παρουσία διαλύματος αιθέρα ή τετραϋδροφουρανίου (THF), ουσίες οι οποίες λειτουργούν ως καταλύτες, οπότε ως παραπροϊόν λαμβάνεται χλωριούχο μαγνήσιο (MgCl2): [6]

\mathrm{ AsCl_3 + CH_3MgCl \xrightarrow {C_4H_8O \mathit{(aq)}} CH_3AsCl_2 + MgCl_2 }

Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Γερμανοί ανέπτυξαν μία μέθοδο παρασκευής μεθυλοδιχλωροαρσίνης σε τρία στάδια:
1ο Στάδιο: Μεθυλίωση αρσενικικού νατρίου με διμεθυλοσουλφίδιο:

\mathrm{ 2 NaAsO_3 + (CH_3O)_2SO_2 \xrightarrow {} CH_3AsNa_2O_3 + Na_2SO_4 }

2ο Στάδιο: Οξειδοαναγωγή του αρσενικικομεθυλικού νατρίου που προκύπτει μέσω διοξειδίου του θείου:

\mathrm{ CH_3AsNa_2O_3 + SO_2 \xrightarrow {}CH_3AsO + Na_2SO_4  }

3ο Στάδιο: Τέλος, το μεθυλαρσινοξείδιο που προκύπτει από το προηγούμενο στάδιο αντιδρά με υδροχλώριο, οπότε παράγεται μεθυλοδιχλωροαρσίνη: [6]

\mathrm{ CH3AsO + 2 HCl \xrightarrow {} CH_3AsCl_2 + H_2O }

Σε θερμοκρασίες μικρότερες του 0 °C η μεθυλοδιχλωροαρσίνη προσλαμβάνει χλώριο και μετατρέπεται σε μεθυλοτετραχλωροαρσίνη:

\mathrm{ CH_3AsCl_3 + Cl_2  \xrightarrow {<0^\circ C}CH_3AsCl_4 + Cl_2 }

Η μεθυλοδιχλωροαρσίνη δεν υδρολύεται, αντίθετα με άλλες αρσίνες. Με επίδραση ανθρακικού καλίου (K2CO3) παρέχει μεθυλαρσινοξείδιο, με την ταυτόχρονη έκλυση διοξειδίου του άνθρακα και παραγωγή χλωριούχου καλίου:

\mathrm{ CH_3AsCl_3 + K_2CO_3  \xrightarrow {} CH_3AsO + 2 KCl + CO_2 }

Αντιδρά επίσης με υδρόθειο και παρέχει μεθυλαρσινοσουλφίδιο: [7]

\mathrm{ CH_3AsCl_3 + H_2S  \xrightarrow {} CH_3AsS + 2HCl}

Συμπτώματα προσβολής, τοξικότητα, προστασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα συμπτώματα προσβολής από μεθυλοδιχλωροαρσίνη θυμίζουν αυτά της προσβολής από δηλητηριώδη κισσό. Αρχικά, προκαλείται ερεθισμός στα μάτια και τη μύτη, ενώ οι φλύκταινες εμφανίζονται αργότερα. [8] [9]

Άλλα συμπτώματα που μπορεί να εμφανίσει το θύμα είναι δερματικά εγκαύματα, βλεφαροσπασμό και φωτοφοβία. Μετά από περίοδο τριών έως πέντε ημερών από την έκθεση, το θύμα μπορεί να εμφανίσει σπασμούς, στομαχόπονο, βήχα και δύσπνοια. Αιμόλυση μπορεί επίσης να προκληθεί. [8] [10]

Η μεθυλοδιχλωροαρσίνη δεν προκαλεί επίμονο ερεθισμό στα μάτια, αλλά είναι αρκετά τοξική, με LCt50 3.000 mg/min · m3. [9]

Η μεθυλοδιχλωροαρσίνη αντιμετωπίζεται με μάσκες ενεργού άνθρακα, αλλά μπορεί να διαπεράσει το ελαστικό, καθιστώντας ρουχισμό και μάσκες φτιαγμένα από αυτό το υλικό άχρηστα. Η μεθυλοδιχλωροαρσίνη μπορεί επίσης να εξουδετερωθεί με καυστικό κάλιο ή χλωρίνη. [6]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Δρανδάκης, Πάυλος: “Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια”, τ. ΙΣΤ, λήμμα “Μεθυλαρσινοχλωρίδιον”, σ. 838.
  • Μανουσάκης, Γεώργιος Ε., "Χημικός και Βιολογικός Πόλεμος. Από τις Πλαταιές στο Τόκιο και τη Βαγδάτη", εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2000. ISBN 960-378-405-2

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]