Υδρόλυση

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Γενικά με το όρο υδρόλυση χαρακτηρίζεται η διαδικασία κατά την οποία διασπώνται οι χημικοί δεσμοί με την προσθήκη νερού. Συνήθως με αυτή τη διαδικασία ελευθερώνονται ιόντα υδρογόνου. Ο νεολατινικός όρος hydrolysis δημιουργήθηκε στο τέλος του 19ου αιώνα από τις ρίζες hydro- και lysis (από τις αρχαίες ελληνικές ρίζες υδρο- και λύσις).[1]

Βιοχημεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Βιολογία και ειδικότερα στη Βιοχημεία υδρόλυση παρατηρείται κυρίως κατά τη πέψη όπου μια πολύπλοκη ένωση, που περιέχεται στη τροφή διασπάται στα συστατικά της μέρη, απελευθερώνοντας θερμότητα. Για παράδειγμα με την υδρόλυση οι πρωτεΐνες διασπώνται σε αμινοξέα, τα διπεπτίδια σε δύο αμινοξέα, τα λίπη και έλαια σε λιπαρά οξέα και γλυκερόλη, οι πολυσακχαρίτες γλυκογόνο, άμυλο καθώς και η μαλτόζη σε γλυκόζη και σε απλά σάκχαρα, κ.λπ.

Οι βιοχημικές υδρολυτικές αντιδράσεις συνήθως είναι αντιστρεπτές[Σημ. 1] και ενεργοποιούνται κατά τη πέψη συνήθως από ένζυμα που εκκρίνονται στη στοματική κοιλότητα, τον στόμαχο, το έντερο, το πάγκρεας και το ήπαρ. Τα ένζυμα αυτά λέγονται υδρολάσες και είναι οι λιπάσες, οι αμυλάσες και οι πρωτεϊνάσες οι οποίες καταλύουν την υδρόλυση στα λίπη, στους υδατάνθρακες και στις πρωτεΐνες αντίστοιχα. Η υδρόλυση θεωρείται από τις σημαντικότερες και συχνότερες βιο-χημικές αντιδράσεις στο φαινόμενο της ζωής του έμβιου κόσμου.[2][3][4]

Χημεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ειδικότερα στη Χημεία αν ληφθούν με τα γράμματα ΑΒ ένα αντιδρών σώμα που αναφέρεται και ως "υπόστρωμα" καθώς και τα προϊόντα αντίδρασης με τα γράμματα ΑΗ και ΒΟΗ, που μπορεί να είναι ιόντα, (περίπτωση υδρόλυσης οξέων, βάσεων ή αλάτων), ή ακέραια μόρια, (περίπτωση υδρόλυσης οργανικών ενώσεων), τότε η γενική μορφή μιας υδρολυτικής αντίδρασης θα μπορούσε να παραστεί με την ακόλουθη εξίσωση:

'ΑΒ + ΗΟΗ → HB + AΟΗ

Σε συνάρτηση των παραπάνω δύο περιπτώσεων προϊόντων διακρίνονται δύο τύποι υδρόλυσης: υδρόλυση δια μεταφοράς πρωτονίου και υδρόλυση δι΄ αλληλεπίδρασης οξυγόνου.

  • Υδρόλυση δια μεταφοράς πρωτονίου: Πρόκειται για ταχύτατη αντίδραση που συμβαίνει σε υδατικά διαλύματα όπου και διακρίνεται επιμέρους σε "πλήρη" σε ισχυρά οξέα και βάσεις και σε "μερική" σε ασθενή τοιαύτα, προσδίδοντας στο διάλυμα όξινο ή βασικό χαρακτήρα με ανάλογο σχηματισμό ιόντων υδροξωνίου (H3O+) ή υδροξυλίου (OH-). Για παράδειγμα το υδροξείδιο του νατρίου (NaOH), που αποτελεί ισχυρή βάση υδρολύεται πλήρως σύμφωνα με την αντίδραση: Na+ + HO- + H-OH → Na+ + HO-H + OH-

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Η αντίστροφη αντίδραση ονομάζεται επίσης ουδετεροποίηση, ή εστεροποίηση ή πολυμερισμός.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Hydrolysis Definition and Examples» (στα Αγγλικά). thoughtco.com. https://www.thoughtco.com/definition-of-hydrolysis-605225. Ανακτήθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2017. 
  2. «Βιοχημεία - Βιβλίο Μαθητή». ebooks.edu.gr. http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-C120/480/3166,12749/. Ανακτήθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2017. 
  3. «Ενζυμικά καταλυόμενη μετεστεροποίηση». Agroenergy.gr. https://www.agroenergy.gr/en/content/ενζυμικά-καταλυόμενη-μετεστεροποίηση. Ανακτήθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2017. 
  4. «130 5.1. Υδατάνθρακες» (pdf). epalsyrou.gr. http://www.epalsyrou.gr/ylikomath/Xhmeiag/Xhmeia_b/Biomoria.pdf. Ανακτήθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2017. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα