Αξός Ρεθύμνου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Αξός Ρεθύμνης)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Αξός Ρεθύμνου
Αξός 3060.jpg
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Αξός Ρεθύμνου
35°18′31″N 24°50′30″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Μυλοποτάμου
Ο ναός της Αγίας Ειρήνης στην Αξό

Η Αξός είναι χωριό της πρώην επαρχίας Μυλοποτάμου, του νομού Ρεθύμνου, στη Κρήτη. Βρίσκεται στις βόρειες πλαγιές του Ψηλορείτη, σε υψόμετρο περίπου 500 μέτρων, κτισμένο σε αμφιθεατρική θέση, με θέα προς τη πεδιάδα ανάμεσα στο Ψηλορείτη και τα Ταλαία όρη. Απέχει 46 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και 48 χιλιόμετρα από το Ηράκλειο. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, η Αξός έχει 385 κατοίκους. Διοικητικά, υπάγεται στο Δήμο Μυλοποτάμου, ενώ πριν το 2011 ανήκε στο δήμο Κουλούκωνα. Μαζί με τη Λιβάδα και τα Χαλκηδιανά αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Αξού Ρεθύμνου. Στο χωριό λειτουργεί νηπιαγωγείο και διθέσιο δημοτικό σχολείο, ξενοδοχεία, καταστήματα και χώροι εστίασης.[1]

Στην αρχαιότητα κοντά στην Αξό βρισκόταν η αρχαία δωρική πόλη Όαξος[2], μια από τις σημαντικότερες της αρχαίας Κρήτης, η οποία συνέχισε να ευημερεί κατά τους Βυζαντινούς χρόνους, όταν ήταν έδρα επισκοπής. Η πόλη άκμαζε από την υστερομινωϊκή και γεωμετρική εποχή. Από τους αρχαίους χρόνους σώζονται η Ακρόπολη, τμήμα της οποίας είναι ορατό στη κορυφή του λόφου, ο ναός της Αφροδίτης, θολωτοί τάφοι και τμήματα των αρχαίων τειχών. Από τα βυζαντινά χρόνια από τις συνολικά 46 εκκλησίες σώζονται σήμερα οι εννέα, άλλες με τοιχογραφίες και άλλες με ψηφιδωτά.[3] Το όνομά της το πήρε από τον Όαξο, εγγονό του Μίνωα. Σύμφωνα με την παράδοση καταστράφηκε από τους Ενετούς και οι κάτοικοί της μετακινήθηκαν λίγα χιλιόμετρα ανατολικότερο και ίδρυσαν τα Ανώγεια. Αναφέρεται σε ενετικό έγγραφο του 1391 ως Axio, ενώ ο Φραντσίσκο Μπαρότσι το 1577 την αναφέρει ως Axo. Στην απογραφή του Καστροφύλακα του 1583 (Κ174) αναφέρεται ως Axò με 566 κατοίκους. Το 1881 είχε 312 κατοίκους, όλοι χριστιανοί, και το 1900 αναφέρεται ότι είχε 332 κατοίκους.[4] Σήμερα, η Αξός αποτελεί προορισμό για αγροτουρισμό και για όσους επισκεύτονται την αρχαία Όαξο.

Στην Αξό σήμερα σώζονται εννέα εκκλησίες. Στο κέντρο του χωριού βρίσκεται η εκκλησία του Αρχάγγελου Μιχαήλ, του 15ου αιώνα. Η εκκλησία είναι δίκλιτη και ερειπωμένη. Μπροστά την εκκλησία βρίσκεται μια μεσαιωνική βρύση που λειτουργεί μέχρι σήμερα.[5] Κοντά στο κεντρικό δρόμο του χωριού σώζονται τα ερείπια της Αγίας Παρασκευής, μιας τρίκλητης βασιλικής του 12ου αιώνα.[6] Μέσα στο χωριό βρίσκεται επίσης η εκκλησία της Αγίας Ειρήνης, μια σταυροειδής εκκλησία με τρούλο του 14ου - 15ου αιώνα. Οι πόρτες και τα παράθυρα έχουν χαρακτικά.[7] Κοντά στο νεκροταφείο βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, με καλά διατηρημένες τοιχογραφίες και μωσαϊκό. Κτίστηκε πάνω σε μια προγενέστερη βασιλική.[8] Στο χωριό υπάρχουν πάνω από 10 πήγες, με πιο γνωστή αυτή στο κέντρο του, από την οποία αναφέρεται ότι ο βασιλιάς Ετέαρχος του 7ου αιώνα π.Χ. έπινε νέρο για καλή χώνεψη.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Η Αξός». www.axos.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2014. 
  2. Δετοράκης, Θεοχάρης (1986). Ιστορία της Κρήτης. Αθήνα. σελ. 117. 
  3. «Η Αξός». www.crete.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2014. 
  4. Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Α. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 116. 
  5. «Εκκλησία Μιχαήλ Αρχάγγελου στην Αξό». www.crete.tournet.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2014. 
  6. «Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής στην Αξό». www.crete.tournet.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2014. 
  7. «Εκκλησία της Αγίας Ειρήνης στην Αξό». www.crete.tournet.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2014. 
  8. «Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη στην Αξό». www.crete.tournet.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2014.