Ανώγεια Ρεθύμνου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°17′27″N 24°53′03″E / 35.29083°N 24.88417°E / 35.29083; 24.88417

Για άλλες χρήσεις, δείτε: Ανώγεια Ρεθύμνου (αποσαφήνιση).
Ανώγεια
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Ανώγεια
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
Αποκεντρωμένη ΔιοίκησηΚρήτης
ΠεριφέρειαΚρήτης
Περιφερειακή ΕνότηταΡεθύμνου
ΔήμοςΑνωγείων
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΚρήτη
ΝομόςΡεθύμνου
Υψόμετρο730 μέτρα
Πληθυσμός2.322 κάτοικοι (2011)
Άλλα
Ταχ. κωδ.74051
Τηλ. κωδ.+30 2834
https://anogeia.gr/
Περιοχή Ανωγείων

Τα Ανώγεια είναι οικισμός της Περιφερειακής Ενότητας Ρεθύμνου, στην Περιφέρεια Κρήτης. Διοικητικά ανήκουν, μαζί με τον οικισμό Σίσαρχα, στο Δήμο Ανωγείων, του οποίου και είναι η έδρα του.[1]

Γενικές πληροφορίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Ανώγεια Ρεθύμνου βρίσκονται σε υψόμετρο 730 μέτρων,[2] στη ράχη του υψώματος Αρμί, του Ψηλορείτη και έχουν πληθυσμό 2.322 κατοίκων, σύμφωνα με την Απογραφή του 2011.[3] Απέχουν 54 χλμ. από το Ρέθυμνο.

Το όνομά τους οφείλεται στην τοποθεσία που είναι χτισμένα, δηλαδή στην άνω γή. Είναι επίσης γνωστά ως Αξικανώγεια, ή Μεγάλα Ανώγεια. Η κωμόπολη των Ανωγείων αποτελείται από τις συνοικίες Αρμί, Μεσοχωριό ή Μεσοχωριά, Περαχώρι, Μετόχι και Συνοικισμό.[4]

Τα Ανώγεια αποτελούν μέρος της ιδιαίτερης γεωγραφικής ενότητας της πρώην Επαρχίας Μυλοποτάμου, όπου υπάγονταν, η οποία ήταν ο Επάνω Μυλοπόταμος μαζί με τα χωριά, Ζωνιανά, Λιβάδια, Κάλυβος, Κράνα, Βενί, Κατεργιανά, Χοχλιδιό, Αξός και Λιβάδα.[5]

Πληθυσμός Ανωγείων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πληθυσμός Ανωγείων Ρεθύμνης
Ανώγεια Ρεθύμνης
Έτος 1583 1881 1900 1981 1991 2001 2011
Κάτοικοι 911 1.973 2.363 2.449 2.260 2.454 2.322

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Ανώγεια κατακτήθηκαν το 1182 , οπότε μοιράστηκε η Κρήτη στις 12 φεουδαρχικες οικογενειες του Βυζαντίου και παραχωρήθηκαν ως φέουδο στην οικογένεια των Φωκάδων - αργότερα Καλλέργηδων. Τότε απέκτησαν και την ονομασία «Βασιλικά Ανώγεια», καθώς ανήκαν στους βασιλικούς άρχοντες. Έτσι, διαφαίνεται ότι τα Ανώγεια, υπήρχαν και κατά την Β' Βυζαντινή Περίοδο, πριν τη Βενετοκρατία.

Κατά τη Βενετοκρατία, τα Ανώγεια δεν αναφέρονται ως κέντρο Επαναστατών, όπως άλλα μέρη της Κρήτης. Το 1648, κυριεύτηκαν από τους Τούρκους, αλλά στους κατοίκους του παραχωρήθηκαν ειδικά προνόμια. Κατά την Τουρκοκρατία, τα Ανώγεια ήσαν βακουφικό (μοναστηριακό) χωριό, αφιερωμένο στα τζαμιά της Βαλιδέ Σουλτάνας και παράλληλα αποτέλεσε μείζον επαναστατικό κέντρο.

Το Μάιο του 1822, στη θέση Σκλαβόκαμπος Μαλεβιζίου, οι Ανωγειανοί νίκησαν τους Τούρκους, με αρχηγό τους το Βασίλη Σμπώκο. Το γεγονός όμως αυτό, στάθηκε αφορμή και στις 14 Ιουλίου 1822, ο Σερίφ Πασάς που βρήκε το χωριό ερημωμένο, με τους κατοίκους του να πολεμούν στη Μεσσαρά, το υπέβαλε σε λεηλασία και πυρπόληση.[6]

Λίγο πριν από την Επανάσταση του 1866, τελέστηκε στα Ανώγεια η συνέλευση για την εκλογή αντιπροσώπων των οπλαρχηγών της Ανατολικής Κρήτης. Το ίδιο έτος, τρεις Ανωγειανοί ανήκαν στους πεσόντες του Ολοκαυτώματος του Αρκαδίου, με το οποίο ηρωικά αποκρούστηκε η απόπειρα κατάληψής του από τον Σερίζ Πασά. Σήμερα οι κάτοικοι των Ανωγείων, θεωρούν ως πυρπολητή της Μονής Αρκαδίου, τον Εμμανουήλ Σκουλά και όχι τον Κωνσταντίνο Γιαμπουδάκη, στον οποίο έχει ευρέως έκτοτε αποδοθεί η πράξη.[7]

Το 1867 ο Ομέρ Πασάς κατέλαβε τ' Ανώγεια και το Νοέμβριο του ίδιου έτους ο Ρεσίζ Πασάς προέβη στην πυρπόλησή τους, δεύτερη φορά στην ιστορία του χωριού και 45 μόλις χρόνια μετά από την πρώτη. Οι κάτοικοι των Ανωγείων έλαβαν μέρος στην Επανάσταση του 1897 καθώς και στους υπόλοιπους απελευθερωτικούς αγώνες.

Η μεγάλη όμως και παγκοσμίου σημασίας δράση των κατοίκων, συνέβη κατά τη Μάχη της Κρήτης και την Εθνική Αντίσταση. Το 1941 ιδρύθηκε στα Ανώγεια, η «Επιτροπή Απελευθερωτικής Δράσης». Τα Ανώγεια ήταν ο πυρήνας της Αντίστασης στην Κρήτη και κατά την απαγωγή του Στρατηγού Κράιπε στα Ανώγεια, ανέλαβαν να τον φυγαδεύσουν στην Αφρική. Γεγονός το οποίο στάθηκε δυσμενής αφορμή και στις 13 Αυγούστου 1944, ο διοικητής του Φρουρίου Κρήτης, Χ. Μίλλερ διέταξε την ισοπέδωση των Ανωγείων και την εκτέλεση κάθε άρρενος Ανωγειανού που θα βρεθεί σε απόσταση 1 χλμ. Έτσι, στις 13 Αυγούστου του 1944, τρία τάγματα Γερμανών περικύκλωσαν τα Ανώγεια και έβαλαν φρουρές στα γύρω υψώματα. Συνέλαβαν 80 υπερήλικες και τους έστειλαν στο Ηράκλειο, ενώ εκτέλεσαν 9 άνδρες. Ανατίναξαν τα σπίτια με δυναμίτη, άναψαν φωτιά και 800 περίπου σπίτια μετατράπηκαν σε χαλάσματα, ενώ κάηκαν και 6 γυναίκες. Οι εναπομείναντες άνδρες, διέφυγαν στον Ψηλορείτη για να σωθούν.

Από το 1941 έως και το 1944, στον αγώνα κατά των Γερμανών κατακτητών, έχασαν τη ζωή τους συνολικά 104 Ανωγειανοί. Το 1946, η πολιτεία τίμησε τα Ανώγεια με την απονομή του Πολεμικού Σταυρού Α' τάξεως, για τις καταστροφές με τις οποίες επλήγησαν, καθώς και για τον ηρωισμό τους. Το επόμενο έτος, η Κοινότητα Ανωγείων, τιμής ένεκεν, αναγνωρίστηκε ως Δήμο Ανωγείων.

Πλησίον της περιοχής των Ανωγείων βρίσκεται το Ιδαίο άντρο όπου σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία γεννήθηκε ο Δίας , όπως και το Σπήλαιο Σφεντόνη, καθώς και το οροπέδιο της Νίδας.

Διοικητική υπαγωγή οικισμού:

τα Ανώγεια

Coat of Arms of Greece (Monochromatic).svg Ελληνική Δημοκρατία
Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης
Περιφέρεια Κρήτης
Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου
Δήμος Ανωγείων
Δημοτική Ενότητα
Κοινότητα
Οικισμός Ανώγεια

Διοικητικές μεταβολές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διοικητικές μεταβολές οικισμού: τα Ανώγεια Ρεθύμνης
Ανώγεια Ρεθύμνης
ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 (σελ. 10 από 12) Ο οικισμός Ανώγεια,[8] ορίζεται έδρα της Κοινότητας Ανωγείων.[9]

Χαρακτηριστικά των Ανωγειανών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πληθυσμός των Ανωγείων έχει διατηρήσει αναλλοίωτη στην πάροδο του χρόνου, τη γλώσσα και την ιδιότυπη διάλεκτο, στην οποία περιλαμβάνονται έως και σήμερα, ατόφιες λέξεις της αρχαίας ελληνικής. Η προφορά, βαρέα και ευθεία, παρουσιάζεται χαρακτηριστική ειδικότερα στα "λάμδα" και "ρο". Οι περισσότεροι κάτοικοι, διατηρούν τα επώνυμά τους χωρίς την κατάληξη - ακης η οποία απαντάται στο υπόλοιπο νησί και ειδικότερα στο κεντρανατολικό τμήμα του. Ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, διατηρώντας σημαντικό αριθμό αιγοπροβάτων (άνω των 80.000) ενώ χαρακτηριστική παρουσιάζεται επίσης η βιοτεχνία και η παραδοσιακή υφαντουργία της, στην οποία απαντάται έως και στις μέρες μας, η χρήση αργαλειού.

Το σπίτι του Νίκου Ξυλούρη

Προσωπικότητες των Ανωγείων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τα Ανώγεια κατάγονται άτομα, με σημαντική προσφορά, στην Κρητική και την Ελληνική Παράδοση.


Εκκλησίες των Ανωγείων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ενοριακοί ναοί των Ανωγείων είναι ο Άγιος Γεώργιος, 'Άγιος Δημήτριος, η Κοίμηση της Θεοτόκου, καθώς και Άγιος Ιωάννης. Στον τελευταίο εμπεριέχονται τοιχογραφίες του 12ου αιώνα.

Τοποθεσία της Ζωμίνθου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δέκα χλμ. από τα Ανώγεια, σε υψόμετρο 1300 μ. βρίσκεται η ονομαστή πηγή Ζώμινθος, με πλούσια ύδατα και η οποία αποτελεί και την κυριότερη πηγή για τα Ανώγεια. Δυτικά του χωριού βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος της Ζωμίνθου.

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο χωριό εδρεύει η τοπική ποδοσφαιρική ομάδα Α.Ο. Αετός Ανωγείων,[10] με έδρα το Δημοτικό Στάδιο Ανωγείων[11] η οποία αγωνίζεται στην Α2 Κατηγορία Ηρακλείου.[12] Επίσης στα Ανώγεια εδρεύουν τα σκακιστικά σωματεία, Σκακιστικός Όμιλος Ανωγείων[13] και ΑΠΣ Ιδαίοι Ανωγείων,[14] τα οποία λαμβάνουν μέρος στον προκριματικό όμιλο της Α' Εθνικής και στην Γ' Εθνική, αντίστοιχα.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χάρτης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]