Μάριος Ιωάννου Ηλία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Μάριος Ιωάννου Ηλία
Marios Joannou Elia, Mannheim 2011.png
Γέννηση19 Ιουνίου 1978 (1978-06-19) (41 ετών)
Πάφος, Κύπρος
ΕθνικότηταΕλληνική
Χώρα πολιτογράφησηςΚύπρος
ΣπουδέςΠανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, Πανεπιστήμιο Μουσικής και Ερμηνευτικών Τεχνών και Mozarteum University Salzburg
Ιδιότητασυνθέτης
Είδος τέχνηςΣύνθεση
Καλλιτεχνικά ρεύματαΚλασική, πολυμέσα
ΙστοσελίδαΕπίσημος ιστότοπος

O Μάριος Ιωάννου Ηλία (19 Ιουνίου 1978, Πάφος) είναι συνθέτης και διευθυντής καλλιτεχνικών και πολιτιστικών θεσμών, κυπριακής καταγωγής, από την Κερύνεια. Έχει χαρακτηριστεί από Ευρωπαίους ομότεχνους του, μουσικολόγους και μουσικοκριτικούς ως «μουσικό φαινόμενο» και «πρωτοπόρος μεταξύ των συνθετών της γενιάς του» και «παιδί θαύμα της σύγχρονης μουσικής».[1]

Υπήρξε ο νεώτερος καλλιτεχνικός διευθυντής στην ιστορία της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης (2013-15).[2] Από το 2016 είναι διευθυντής του μεγάλου έργου «O ήχος του Βλαδιβοστόκ», εκ μέρους του Ιδρύματος Zarya, στη Ρωσία[3]; από τον Ιανουάριο του 2018, διευθυντής του «O ήχος του Κιότο», για την πόλη του Κιότο και του Ιδρύματος Τεχνών και Πολιτισμού του Κιότο στην Ιαπωνία[4]. Είναι πρεσβευτής τουρισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας.[5]

Είναι τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών. Έχει εφεύρει την έννοια της πολυμεσότητας στη μουσική (2003), την οποία αναλύει στο βιβλίο του «The Concept of Polymediality».[6]

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σπούδασε σύνθεση στο Πανεπιστήμιο Μουσικής και Δραματικών Τεχνών «Μοτσαρτέουμ» του Σάλτσμπουργκ. Ως ο καλύτερος φοιτητής (2002), το Αυστριακό Ομοσπονδιακό Υπουργείο για την Εκπαίδευση, τις Τέχνες και τον Πολιτισμό τον τίμησε με Eιδικό Βραβείο, ενώ ο πρύτανης τον βράβευσε με το Αριστείο Καλλιτεχνικής Επίδοσης. Σπούδασε επίσης μουσικολογία στο Πανεπιστήμιο Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών Βιέννης. Είναι διδάκτωρ φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Σαουθάμπτον.

Το 2003 μέχρι 2006 υπήρξε λέκτορας στο «Μοτσαρτέουμ». Είναι κριτής διαγωνισμών, δίνει διαλέξεις και σεμινάρια σε πανεπιστημιακές σχολές της Ευρώπης (όπως στο μουσικό Πανεπιστήμιο της Λειψίας). Το 2010 εκλέχθηκε πρόεδρος του φεστιβάλ μουσικής «New Works Festival» στο Σαουθάμπτον. Μεταξύ 2010 και 2011 ανέλαβε τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή για την παραγωγή του «autosymphonic» στο Μανχάιμ της Γερμανίας, συνολικού κόστους 2.7 εκατ. ευρώ. Σημαντικό σταθμό στη σταδιοδρομία του υπήρξε η πρόσκληση από το Σύνδεσμος Νέας Μουσικής του βρετανικού Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ το 2002 για την παρουσίαση του έργου του «Με ένα Ψαλίδι και Χίλιες Κλωστές». Την περίοδο 2004/2005 τρία διαφορετικά θέατρα του Σάλτσμπουργκ αφιέρωσαν σκηνογραφημένες συναυλίες προς τιμήν του.

Ο Ηλία απέκτησε ιδιαίτερη φήμη από τη χρησιμοποίηση μηχανοκίνητων οργάνων: To έργο π.χ. «Τέμπους τάντουμ νόστρουμ εστ» (Μονάχα ο χρόνος μας ανήκει) είναι γραμμένο για χορωδία και μοτοσικλέτες Harley Davidson (2005) – εμπνεύστηκε από τα γεγονότα των μοτοσικλετιστών στη Δερύνεια το 1996. Εξάλλου, η όπερα «Το κυνήγι » που πρωτοπαρουσιάστηκε από την Κρατική Όπερα της Στουτκάρδης χρησιμοποιεί 6 αυτοκίνητα εν είδη φυσικών (και ηχητικών) όντων του δάσους.

Έχει εκπροσωπήσει την Κύπρο πολλές φορές: στην τελετή λήξης του «Πολιτιστικού Έτους των Δέκα» στο Μέγαρο της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Βερολίνου (στο πλαίσιο της ένταξης των δέκα νέων κρατών μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση), στις Πολιτιστικές Ημέρες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στη Φρανκφούρτη, στο πρότζεκτ art-peace «Challenging Walls» στην Ακαδημία Τεχνών του Βερολίνου (όπου συμετείχαν καλλιτέχνες από όλο τις πόλεις του κόσμου που εξακολουθούν να έχουν διαχωριστικό τοίχος), στις εκδηλώσεις «Louise» στις Βρυξέλλες (κατά τη διάρκεια της Ευρωπαϊκής προεδρίας του Βελγίου), στη 14η Μπιενάλε Σκοπίων (στην κεντρική σκηνή της Εθνικής Όπερας της Μακεδονίας), κ.ά.

Στα έργα του συχνά αναφέρεται στην κυπριακή ιστορία και πολιτισμό. Το έργο «Αντίδωρον» αποτελεί φόρο τιμής στον Κώστα Μόντη και η σύνθεσή του ολοκληρώθηκε αμέσως μετά το θάνατο του ποιητή. Η σύνθεση «Άσπρο Μαύρο» εμπνέεται από το ποίημα του Μόντη «Τουρκική Εισβολή» και το έργο «Φράουλες και Σταφύλια» τελειώνει με τη χαρακτηριστική φράση του ιδίου ποιητή: «Πέστε μου ειλικρινά, χαμογελώ;». Στη μουσική σύνθεση «Ακάνθαι» -για ορχήστρα δωματίου- υπάρχει μία ειδική αναφορά στον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό, αλλά και στο ποίημα «9η Ιουλίου» του εθνικού ποιητή της Κύπρου, Βασίλη Μιχαηλίδη.

Η Ελλάδα είναι επίσης παρούσα στις δημιουργίες του Ηλία: Στο «Ελπίς» -για ορχήστρα ακορντεόν- ο συνθέτης αναφέρεται στο βιβλίο «Ζητείται ελπίς», του Έλληνα ουμανιστή συγγραφέα, Αντώνη Σαμαράκη. Στο «Εν Πλώ» -για όργανα, ηλεκτρονικούς ήχους και ορχήστρα μεγαφώνων- κυριαρχούν δύο ναυτικά ιστορικά γεγονότα: η βύθιση του καραβιού της Κερύνειας και η βύθιση του ελληνικού καταδρομικού «Έλλη» στο νησί της Τήνου. Η «Οδύσσεια» του Ομήρου αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα ελληνικού θέματος από το οποίο εμπνέεται ο συνθέτης: Το σύντομο μουσικοθεατρικό έργο «Aquanauten» που πρωτοπαρουσιάστηκε στους κήπους Mirabell του Σάλτσμπουργκ το 2007 φλερτάρει με σκηνές από την «Οδύσσεια».

autosymphonic[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το «autosymphonic» δημιουργήθηκε για το εορταστικό φινάλε των 125ων γενεθλίων του αυτοκινήτου. Ήταν μια παραγγελία της πόλης του Μάνχαιμ και του ομοσπονδιακού κρατιδίου Βάδης-Βυρτεμβέργης. Στην πρεμιέρα του έργου έλαβαν μέρος 300 μουσικοί, 500 τεχνικοί και 81 αυτοκίνητα. Ο Ηλία δημιούργησε την πρώτη ορχήστρα αυτοκινήτων στον κόσμο μετά από μια σειρά κάστιγκς που διήρκεσαν δέκα μήνες. Για την εκτέλεση της μουσικής συνέβαλαν συνολικά 3 κύριοι και 14 δευτερεύων μαέστροι. Η παραγωγή της ηλεκτρονικής μουσικής και του ηχητικού σχεδιασμού έγινε από τον Νικόλα Ηλία, ο οποίος είναι μόνιμος συνεργάτης του συνθέτη.

Η πρεμιέρα της οραματικής συμφωνίας στην κεντρική πλατεία του Μανχάιμ έλκυσε 20.000 ακροατές. Η κρατική γερμανική τηλεόραση χαρακτήρισε τη συμφωνία ως «το έργο του αιώνα».

Ποπ μουσική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μάριος Ιωάννου Ηλία συνθέτει και για ποπ μουσική, όπως για το γερμανικό συγκρότημα Soehne Mannheims και το γνωστό τραγουδιστή Xavier Naidoo.

Βραβεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για το έργο «Αντίδωρον» του απονεμήθηκε το Πρώτο Βραβείο «Βίτολντ Λουτοσλάβσκι» στη Βαρσοβία το 2004. Έκτοτε έχει βραβευτεί με σημαντικά βραβεία στη Βαρσοβία, στο Μόναχο, στο Σάλτσμπουργκ, στην Αθήνα, στη Βαρέζε, στη Στουτγάρδη, στο Αμβούργο, στο Τυρόλο, στη Δρέσδη, στη Λειψία, στη Βαρκελώνη, στη Μόσχα, στη Σεούλ, στη Νέα Υόρκη και στην πόλη Σενγκτού της Κίνας.

Το 2007 του απονεμήθηκε το Βραβείο «Τέοντορ Κέρνερ» στη μεγάλη αίθουσα τελετών του Πανεπιστημίου της Βιέννης. Τιμήθηκε από τον Ομοσπονδιακό Πρόεδρο της Δημοκρατίας της Αυστρίας στο μέγαρο του Χόφμπουργκ. Επίσης, ιδρύματα όπως το Α.Γ. Λεβέντη στο Παρίσι, το Ευρωπαϊκό Κέντρο για τις Τέχνες στη Δρέσδη, το Ίδρυμα Hinrichsen στο Λονδίνο, το Πολιτιστικό Ίδρυμα Allianz στο Μόναχο, η Ακαδημία Schloss Solitude στη Στουττγάρδη, το Ίδρυμα Τέχνης Βάδης - Βυρτεμβέργης, η Ακαδημία Τεχνών του Βερολίνου, το Ίδρυμα Hanne Darboven στο Αμβούργο έχουν βραβεύσει τις δημιουργίες του.

Για το 2010 εκλέχθηκε «Καλλιτέχνης της Χρονιάς» στην Κύπρο ως η «σημαντικότερη πολιτιστική προσωπικότητα που διαθέτει η Κύπρος στο εξωτερικό» (Εφημερίδα Πολίτης).

Το 2011 υπήρξε υποψήφιος για το βραβείο Johnnie Walker Man of the Year (περιοδικό ΜΑΝ), ενώ το «autosymphonic» ψηφίστηκε ως το «Γεγονός της Χρονιάς» στη Γερμανία από τη μητροπολιτική περιοχή της Ρηνανίας «για τη δημιουργία ενός εντελώς νέου, μοναδικού και ιδιαίτερου έργου, που κέρδισε την παγκόσμια προσοχή», όπως ανέφερε η κριτική επιτροπή.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]