Λάμπρος Ευταξίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Λάμπρος Ευταξίας
Lambros Eutaxias, 1953.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Λάμπρος Ευταξίας (Ελληνικά)
Γέννηση18 Ιουνίουιουλ. / 1  Ιουλίου 1905γρηγ.
Αθήνα
Θάνατος3  Δεκεμβρίου 1996
Αθήνα
ΕθνικότηταΈλληνες
Χώρα πολιτογράφησηςΕλλάδα
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΝέα ελληνική γλώσσα
ΣπουδέςΕθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Πανεπιστήμιο του Παρισιού
Πανεπιστήμιο της Βιέννης
Πανεπιστήμιο της Λειψίας
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταπολιτικός
συλλέκτης τέχνης
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/ΚίνημαΕθνική Ριζοσπαστική Ένωσις, Λαϊκό Κόμμα, Ελληνικός Συναγερμός και Προοδευτική Αγροτική Δημοκρατική Ένωσις
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμαμέλος της Βουλής των Ελλήνων (εκλογική περιφέρεια Φθιώτιδας και εκλογική περιφέρεια Φωκίδας)
Υπουργός Συγκοινωνιών της Ελλάδας
Υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας
Έλληνας υφυπουργός Γεωργίας‎
Έλληνας υφυπουργός Οικονομικών
Έλληνας υφυπουργός Συντονισμού‎

Ο Λάμπρος Ευταξίας (18 Ιουνίου 1905 - 3 Δεκεμβρίου 1996) ήταν Έλληνας πολιτικός, συλλέκτης έργων τέχνης και ευεργέτης.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 18 Ιουνίου 1905 και ήταν δευτερότοκος γιος του Ιωάννη Ευταξία, καθηγητή πανεπιστημίου Αθηνών και διοικητή της Εθνικής Τράπεζας, και της Ζηνοβίας Βούρου. Από την πλευρά του πατέρα του καταγόταν από παλιά πολιτική οικογένεια της Αμφίκλειας Φθιώτιδας και ήταν ανιψιός του πρωθυπουργού Αθανασίου Ευταξία ενώ από την πλευρά της μητέρας του προερχόταν από εύπορη οικογένεια της Χίου. Παππούς του ήταν ο κτηματίας Κωνσταντίνος Βούρος και θείος του ο ναύαρχος Σοφοκλής Δούσμανης. Σπούδασε[1] νομικά και πολιτικές επιστήμες στο Εθνικό και Καποδιστριακό πανεπιστήμιο Αθηνών και συμπλήρωσε[1] τις σπουδές του στα πανεπιστήμιο του Παρισίου, της Βιέννης και της Λειψίας, από το πανεπιστήμιο της οποίας αναγορεύθηκε διδάκτωρ. Μετά το πέρας των σπουδών του επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου και υπηρέτησε την στρατιωτική του θητεία. Ήταν εισοδηματίας καθώς είχε κληρονομήσει ακίνητα και μετρητά από τον θείο του, διπλωμάτη Αλέξανδρο Βούρο (1871 - 1959). Υπήρξε δεινός ορειβάτης διατελώντας πρόεδρος του Ορειβατικού Συλλόγου, με δωρεά του οποίου κατασκευάστηκε το καταφύγιο της Πάρνηθας.[2] Το 1989 υπέστη σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο, από το οποίο κατέστη κατάκοιτος, και γι'αυτό τέθηκε υπό τριμελή δικαστική επιτροπή.[3]

Απεβίωσε στην Αθήνα στις 3 Δεκεμβρίου 1996 από εγκεφαλική αιμορραγία. Δεν παντρεύτηκε ποτέ και δεν απέκτησε παιδιά. Κατοικούσε μόνιμα στην Αθήνα, στο αρχοντικό Δεκόζη Βούρου, ενώ διατηρούσε και εξοχική έπαυλη στο Λουτρόπυργο, παραθεριστικό θέρετρο της Δυτικής Αττικής, η οποία δωρήθηκε από τον ίδιο στο ίδρυμα Ευταξία Βούρου. Είχε τιμηθεί με πλείστα βραβεία μεταξύ των οποίων με τα παράσημα του Ταξιάρχου του Τάγματος του Γεωργίου Α΄ και με τον Ανώτερο Ταξιάρχη του Φοίνικος, με τον Μεγαλοσταυρό του γερμανικού κράτους κ.α. Το οικογενειακό του αρχείο φυλάσσεται στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο.[4]

Πολιτική σταδιοδρομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λόγω της οικογενειακής παράδοσης ακολούθησε πολιτική καριέρα θέτοντας υποψηφιότητα στις βουλευτικές εκλογές του 1932 με την υποστήριξη του Λαϊκού Κόμματος στην περιφέρεια Φθιώτιδας και Φωκίδας, στις οποίες και εξελέγη. Επανεξελέγη στις εκλογές του 1933, του 1935 και του 1936.

Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας συμμετείχε στις πρώτες βουλευτικές εκλογές, στις οποίες και εξελέγη. Στις κυβερνήσεις Κωνσταντίνου Τσαλδάρη Απριλίου και Οκτωβρίου 1946 διορίστηκε υφυπουργός γεωργίας (1946) και υφυπουργός οικονομικών (1946 - 1947) ενώ στην κυβέρνηση Θεμιστοκλή Σοφούλη υφυπουργός[5] συντονισμού (1948 - 1949). Επανεξελέγη στις εκλογές του 1950 και 1951. Το 1952 προσχώρησε στον Ελληνικό Συναγερμό του Αλέξανδρου Παπάγου, με την σημαία του οποίου και εξελέγη στις εκλογές του ίδιου έτους. Στην κυβέρνηση Παπάγου ανέλαβε υφυπουργός οικονομικών (1952 - 1954) και εν συνεχεία υπουργός οικονομικών (1954 - 1955)[6]. Το 1955 πήρε τη θέση του υπουργού Συγκοινωνιών και Δημοσίων Έργων στη Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Γ. Καραμανλή 1955, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι και το 1956, οπότε και προκηρύχθηκαν εκλογές. Κατά τη διάρκεια της θητείας του καθιέρωσε τον ενιαίο φόρο εισοδήματος το ελάχιστο όριο φορολογίας και εισήγαγε τον θεσμό των διοικητικών φορολογικών δικαστηρίων. Επίσης αναμόρφωσε τα τελωνεία καταργώντας παράλληλα τον τελωνειακό έλεγχο των τουριστών συμβάλλοντας στην αύξηση του τουρισμού. Στις εκλογές του 1956 εξελέγη με την ΕΡΕ, της οποίας υπήρξε και χρηματοδότης, και αμέσως ανέλαβε[7] υπουργός συγκοινωνιών και έργων (1955 - 1956) στην σχηματιζόμενη κυβέρνηση Καραμανλή.

Λόγω διαφωνίας του με την διαχείριση του ζητήματος του Κυπριακού αποχώρησε από την ΕΡΕ και την κυβέρνηση. Δύο χρόνια αργότερα, το 1958, μαζί με υπόλοιπους βουλευτές απέσυρε την υποστήριξή τους στη βουλή προς την ΕΡΕ με αποτέλεσμα να χάσει την εμπιστοσύνη αυτής και να προκηρυχθούν εκλογές. Σε αυτές επανεξελέγη ως ανεξάρτητος. Λίγα χρόνια αργότερα επέστρεψε στην ΕΡΕ με την οποία επανεξελέγη το 1961, 1963 και 1964. Το 1962 υπήρξε αντιπρόσωπος της Ελλάδας στη συνέλευση της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσινγκτον.

Κατά τη διάρκεια της Χούντας των Συνταγματαρχών διατήρησε επαφή με τον αυτοεξόριστο Κωνσταντίνο Καραμανλή ενώ σταδιακά, πριν από τη δικτατορία, άρχισε να προσεγγίζει το περιβάλλον Μαρκεζίνη, με τον οποίο διατηρούσε από παλιά φιλικές σχέσεις. Γι´αυτό και στη δικτατορική κυβέρνηση Μαρκεζίνη ανέλαβε[8] αναπληρωτής υπουργός συντονισμού και προγραμματισμού για περίπου ένα μήνα, οπότε και παραιτήθηκε η κυβέρνηση. Μετά την πτώση της κυβέρνησης Μαρκεζίνη αποχώρησε από την ενεργό πολιτική.

Υπήρξε στενός φίλος του Κωνσταντίνου Καραμανλή, τον οποίο στήριξε στα πρώτα του βήματα στην πολιτική. Υποστηρίζεται, μάλιστα, ότι ο Ευταξίας πρότεινε την υπουργοποίηση του Καραμανλή στην δεύτερη κυβέρνηση του Σοφούλη.[9]

Απαγωγή και ομηρία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 16 Απριλίου 1936 ο Λάμπρος Ευταξίας, νεοεκλεγείς βουλευτής τότε, επισκέφθηκε στις Φυλακές Συγγρού τον Παναγιώτη Μαρίνο από την Φθιώτιδα, ο οποίος είχε καταδικαστεί σε ισόβια για την δολοφονία δύο ανωτάτων υπαλλήλων του Υπουργείου Γεωργίας. Ο λόγος της συνάντησης αφορούσε την υπόθεση του Μαρίνου, ο οποίος μέσω γραμμάτων, υπομνημάτων, αιτήσεων χάριτος και βιβλίων επιχειρούσε να μειώσει την ποινή του ή να απαλλαγεί οριστικά από αυτή. Τον Λάμπρο Ευταξία συνόδευε ο αδελφός του Παναγιώτη, Χριστόφορος Μαρίνος, ο οποίος φρόντισε, πριν μπει ο Ευταξίας, να προμηθεύσει τον αδελφό του με ένα περίστροφο. Εν συνεχεία, και αφού οι δύο άντρες κάθισαν για να συζητήσουν, ο Μαρίνος έβγαλε το περίστροφο, ακινητοποίησε τον Ευταξία και κλείδωσε την πόρτα.

Ο Μαρίνος με σημείωμα που έριξε κάτω από την πόρτα ζήτησε από την κυβέρνηση να του δοθεί χάρη διαφορετικά θα σκότωνε τον βουλευτή. Ύστερα από διαβουλεύσεις αλλά και απόπειρες απελευθέρωσης του ομήρου, οι αρχές αποφάσισαν να εισβάλουν στον χώρο. Με εντολή του Ιωάννη Μεταξά στην επιχείρηση συμμετείχε ο σωματοφύλακάς του και δεινός σκοπευτής, Ευάγγελος Δενδρινός. Ο τελευταίος πυροβόλησε από το παράθυρο τον Μαρίνο ενώ την ίδια στιγμή τρείς αστυνομικοί εισέβαλαν στο δωμάτιο πυροβολώντας τον Μαρίνο. Κατά την ανταλλαγή πυροβολισμών που ακολούθησε ο Μαρίνος σκοτώθηκε ενώ ο Ευταξίας τραυματίστηκε ελαφρά και διακομίστηκε στον Ευαγγελισμό, απ'όπου αποχώρησε μετά από τρείς ημέρες. Εντός του δωματίου βρέθηκαν 23 σφαίρες, εκ των οποίων οι έξι πάνω στο σώμα του Μαρίνου.

Σύμφωνα με την ιατροδικαστική έκθεση η σφαίρα που έπληξε τον Ευταξία προερχόνταν από τους αστυνομικούς και όχι από τον Μαρίνο. Μετά το περιστατικό ο διευθυντής των φυλακών καθώς και ο θυρωρός και ο αρχιφύλακας της βάρδιας που δεν αντιλήφθηκαν οτι ο Χριστόφορος Μαρίνος είχε μαζί του ένα περίστροφο απολύθηκαν. Ο Χριστόφος Μαρίνος, μερικούς μήνες μετά, καταδικάστηκε σε κάθειρξη δέκα ετών και ενός μηνός για συνέργεια σε απόπειρα φόνου.[10]

Πολιτιστικό έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Λάμπρος Ευταξίας, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης (Υπεξ την εποχή εκείνη) και Φρανς Γιόζεφ Στραους (Πρόεδρος της κυβέρνησης της Βαυαρίας) στα εγκαίνια του Μουσείου της πόλεως των Αθηνών (Δεκέμβριος 1980)

Κατά τη διάρκεια της ζωής του ο Λάμπρος Ευταξίας ενδιαφέρθηκε για τις τέχνες προσφέροντας τεράστια ποσά για την ανάπτυξή τους. Το 1941 προσέφερε[11] ιδιόκτητο κτίριο επί της οδού Ακαδημίας στο Κολλέγιο Αθηνών προκειμένου να στεγαστεί εκεί έτσι ώστε να συνεχιστούν τα μαθήματα που είχαν διακοπεί λόγω της επιτάξεως του κτιρίου στο Παλαιό Ψυχικό. Σημαντικός σταθμός στην πορεία του ήταν η σύσταση του ιδρύματος "Σταματίου Δεκόζη Βούρου", στο οποίο υπήρξε ισόβιος πρόεδρος, από τον θείο του Αλέξανδρο Βούρο με σκοπό[11] την ενίσχυση των νέων καλλιτεχνών καθώς και η σύσταση του ιδρύματος Βούρου - Ευταξία, με την παράλληλη ίδρυση του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών, στο οποίο δώρισε το Αρχοντικό Δεκόζη Βούρου. Σκοπός του μουσείου αυτού είναι η παρουσίαση της εξελίξεως της Αθήνας από την φραγκοκρατία μέχρι και σήμερα. Το 1990 το μουσείο τιμήθηκε με βραβείο από την Ακαδημία Αθηνών.[1] Μαζί με την Αλεξάνδρα Τριάντη ίδρυσε τον σύλλογο "Οι φίλοι της Μουσικής", στο οποίο διετέλεσε πρόεδρος[12] κατά την περίοδο 1954 - 1968 ενώ ανακηρύχθηκε[12] επίτιμος πρόεδρος και ευεργέτης αυτού. Σημαντική ήταν και η συνεισφορά[11] του στην ανέγερση του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Ως πρόεδρος του Ιδρύματος Δεκόζη - Βούρου και του Συνδέσμου "Οι φίλοι της Μουσικής" κατάφερε να πετύχει τη σύσταση του Οργανισμού Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (ΟΜΜΑ), του οποίου υπήρξε μέλος του διοικητικού συμβουλίου, καθώς και την παραχώρηση οικοπέδου επί της Βασιλίσσης Σοφίας. Η πρώτη δε φάση της κατασκευής του Μεγάρου Μουσικής χρηματοδοτήθηκε από τον ίδιο καθώς και από ποσοστό εσόδων του Ιδρύματος Δεκόζη - Βούρου, ετησίως, υπό τη διεύθυνση του Λάμπρου Ευταξία. Η ανέγερση όμως, σταμάτησε το 1979 λόγω εξάντλησης κεφαλαίων του ιδρύματος.[13]

Συμμετείχε ενεργά στα διοικητικά του Μουσείου Μπενάκη, του οποίου διετέλεσε πρόεδρος επί είκοσι χρόνια καθώς και επίτιμος πρόεδρος[14] της διοικητικής επιτροπής του ίδιου μουσείου. Στο Μπενάκη δώρισε έναν νεοκλασικό κτίριο στον Κεραμεικό που τώρα στεγάζει το μουσείο ισλαμικής τέχνης, δώρισε την συλλογή κοσμημάτων της μητέρας του, Ζηνοβίας, ενώ το 1973 μέσω του ιδρύματος Δεκόζη - Βούρου χρηματοδότησε[15] την προσθήκη νέας πτέρυγας στο παλαιό κτίριο του Μουσείου Μπενάκη. Την σειρά αρχαίων χάλκινων αντικειμένων και αγγείων μακεδονικής προελεύσεως τη δώρισε[16] στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Αθηνών. Διετέλεσε επίσης, αντιπρόεδρος του Ωδείου Αθηνών καθώς και μέλος και γραμματέας του Δ.Σ. της Εταιρείας των Φίλων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.[17] Δωρεές πραγματοποίησε προς τον Δήμο Αθηναίων και την Τράπεζα της Ελλάδος.

Επίσης υπήρξε συλλέκτης έργων τέχνης κυρίως θεμάτων που σχετίζονταν με την Αθήνα, τον Βασιλιά Όθωνα, τον Λόρδο Βύρωνα κ.α., συλλογή την οποία δώρισε στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών, του οποίου και υπήρξε Ιδρυτής.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 ιστορικό μουσείου Αρχειοθετήθηκε 2011-06-29 στο Wayback Machine., από την επίσημη ιστοσελίδα του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών
  2. Βογιατζής Αντώνιος - Κόλμερ Κωνσταντίνος - Μάρω Καρδαμίτση - Αδάμη - Στέλιος Λυδάκης, Λάμπρος Ευταξίας, ο Βίος και η Πολιτεία ενός Ευπατρίδη, εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2006, σελ. 60
  3. Βογιατζής Αντώνιος - Κόλμερ Κωνσταντίνος - Μάρω Καρδαμίτση - Αδάμη - Στέλιος Λυδάκης, ο.π., σελ. 34
  4. Αρχείο Βούρου - Ευταξία, από την ιστοσελίδα του ΕΛΙΑ
  5. Κυβέρνηση Σοφούλη, από την Γενική Γραμματεία της Κυβερνήσεως
  6. «Κυβέρνησις Αλέξανδρου Παπάγου, Από 19.11.1952 Έως 6.10.1952». Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης. Ανακτήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου 2011. 
  7. Κυβέρνηση Καραμανλή, από την Γενική Γραμματεία της Κυβερνήσεως
  8. Κυβέρνηση Μαρκεζίνη, από την Γενική Γραμματεία της Κυβερνήσεως
  9. Βογιατζής Αντώνιος - Κόλμερ Κωνσταντίνος - Μάρω Καρδαμίτση - Αδάμη - Στέλιος Λυδάκης, Λάμπρος Ευταξίας, ο Βίος και η Πολιτεία ενός Ευπατρίδη, εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2006, σελ. 108
  10. εφημερίδα «Βραδυνή» της 18ης Απριλίου 1936, σελ.1,3,6
  11. 11,0 11,1 11,2 Βογιατζής Αντώνιος - Κόλμερ Κωνσταντίνος - Μάρω Καρδαμίτση - Αδάμη - Στέλιος Λυδάκης, ο.π., σελ. 51 - 53
  12. 12,0 12,1 Βιογραφικό Ευταξία, από την επίσημη ιστοσελίδα του Συλλόγου "Οι φίλοι της Μουσικής"
  13. Μέγαρο Μουσικής[νεκρός σύνδεσμος], άρθρο της εφημερίδας "Η Καθημερινή"
  14. Κτηριακό συγκρότημα Κεραμεικού, από την επίσημη ιστοσελίδα του Μουσείου Μπενάκη
  15. Κτίριο μουσείου Μπενάκη, από την επίσημη ιστοσελίδα του Μουσείου Μπενάκη
  16. Μουσείο κυκλαδικής τέχνης, άρθρο από την εφημερίδα "Το Βήμα"
  17. Ιστορικό εταιρείας, από την επίσημη ιστοσελίδα της Εταιρείας των Φίλων Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου