Τράπεζα της Ελλάδος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τράπεζα της Ελλάδος

Εμβλημα
Έδρα Αθήνα, Ελλάδα
Ιδρύθηκε 1927
Διοικητής Γιάννης Στουρνάρας
Κεντρική τράπεζα της Ελλάδας
Προκάτοχος Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (1928)
Διάδοχος Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (2001)1
Ιστοσελίδα bankofgreece.gr
1 Η Τράπεζα της Ελλάδος εξακολουθεί να υπάρχει, όμως από το 2001 πολλές αρμοδιότητες της παραχωρήθηκαν στην ΕΚΤ

Η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) είναι η κεντρική τράπεζα της Ελλάδας. Ιδρύθηκε το 1927 επί Προεδρίας της Δημοκρατίας του Παύλου Κουντουριώτη και Πρωθυπουργίας του Αλεξάνδρου Ζαϊμη με τον Νόμο 3423/7-12-1927/ΦΕΚ Α' 298 με βάση το άρθρο 4 του από 15/9/1927 Πρωτοκόλλου της Γενεύης το οποίο υπεγράφη μεταξύ των Κυβερνήσεων Γαλλίας, Μ. Βρετανίας και Ιταλίας αφ' ενός και της Κυβέρνησης της Ελλάδας αφ' ετέρου για την έγκριση ενός δανείου 9.000.000 λιρών στερλινών και οι λειτουργίες της άρχισαν τον Μάιο του 1928. Βάσει της Συνθήκης του Μάαστριχτ, συμμετέχει στο σύστημα κεντρικών τραπεζών των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης μαζί με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Είχε το αποκλειστικό εκδοτικό προνόμιο χαρτονομισμάτων στην Ελλάδα από το 1928 έως την εισαγωγή του ευρώ το 2002 και ήταν υπεύθυνη για τη χάραξη της νομισματικής πολιτικής της χώρας. Η έδρα της βρίσκεται στην Αθήνα. Η Τράπεζα της Ελλάδος και οι υπόλοιπες κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης είναι οι αποκλειστικοί μέτοχοι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.[εκκρεμεί παραπομπή] Η Τράπεζα της Ελλάδος είχε το 2004 το 1,8974% των μετοχών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.[εκκρεμεί παραπομπή]

Η Τράπεζα της Ελλάδος δεν είναι κρατική, αλλά μια Ανώνυμη Εταιρεία. Έχει ειδικά προνόμια, ειδικές αρμοδιότητες αλλά και περιορισμούς,[3] όπως ότι δεν μπορεί να λειτουργεί ως εμπορική τράπεζα και το ποσοστό του ελληνικού κράτους στη μετοχική της σύνθεση δεν μπορεί να υπερβαίνει το 35% όπως ορίζεται στο καταστατικό της.[4]

Είναι διαφορετική από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία διατηρούσε το προνόμιο έκδοσης χαρτονομισμάτων στην Ελλάδα ως το 1928.

Διοικητής της από το 2014 είναι ο Γιάννης Στουρνάρας. Κατά τη διατύπωση του άρθρου 29 του καταστατικού, «Ο Διοικητής και οι Υποδιοικητές διορίζονται για μία εξαετία, με Προεδρικό Διάταγμα, μετά πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, κατόπιν προτάσεως του Γενικού Συμβουλίου της Τράπεζας».[5] Το κύρος και η ισχύς της θέσης είναι τέτοια ώστε πολλοί πρώην Διοικητές της Τράπεζας της Ελλάδος έχουν μετέπειτα τοποθετηθεί ως Υπουργοί σε διάφορες Κυβερνήσεις, ενώ τέσσερις από αυτούς (Αλέξανδρος Διομήδης, Εμμανουήλ Τσουδερός, Ξενοφών Ζολώτας και Λουκάς Παπαδήμος) έχουν διατελέσει Πρωθυπουργοί της χώρας σε έκτακτες περιπτώσεις.

Κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους η Τράπεζα της Ελλάδος και τα μέλη των οργάνων της δεν ζητούν ούτε δέχονται οδηγίες από την Κυβέρνηση. Βάσει του καταστατικού κανείς αντιπρόσωπος του Δημοσίου δεν έχει δικαίωμα να ελέγξει τα βιβλία της τράπεζας σε κανένα από τα καταστήματα της πλην του επιτρόπου του κράτους ο οποίος μπορεί να ζητήσει στοιχεία αλλά υποχρεούται να τηρεί αυστηρή εχεμύθεια.[6]

Το ανώτατο όργανο της Τράπεζας της Ελλάδος είναι η Γενική Συνέλευση των Μετόχων, όπου εκπροσωπείται το σύνολο των μετόχων.

Αρμοδιότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Στα πλαίσια του συστήματος κεντρικών τραπεζών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμμετέχει στη χάραξη της ενιαίας νομισματικής πολιτικής της ζώνης του ευρώ και την εφαρμόζει στην Ελλάδα, για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
  • Με την έγκριση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας εκδίδει στο Ίδρυμα Εκτύπωσης Τραπεζογραμματίων και Αξιών (ΙΕΤΑ) χαρτονομίσματα ευρώ, τα οποία κυκλοφορούν ως νόμιμο χρήμα, και είναι αρμόδια για την κυκλοφορία και διαχείριση των χαρτονομισμάτων και κερμάτων ευρώ στην Ελλάδα.
  • Είναι αρμόδια για την παρακολούθηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
  • Κατέχει και διαχειρίζεται τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της χώρας.
  • Εποπτεύει τα πιστωτικά ιδρύματα της Ελλάδας.
  • Διατηρεί τραπεζικούς λογαριασμούς του Ελληνικού Δημοσίου και Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου.
  • Επιβλέπει τα συστήματα και τα μέσα πληρωμών.
  • Διαχειρίζεται μέρος του συναλλαγματικού αποθέματος και χρυσού της Ελλάδας.
  • Συλλέγει στατιστικά στοιχεία από νομισματικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
  • Καταρτίζει και δημοσιεύει τα νομισματικά και πιστωτικά μεγέθη και παρακολουθεί τις οικονομικές συγκυρίες κάθε εποχής και εκδίδει αναλύσεις σχετικά με αυτές.

Ιστορικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κεντρικό κτήριο της Τράπεζας της Ελλάδος στην Αθήνα

Λίγα χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και το τέλος του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου η Ελλάδα περνούσε από βαθιά κοινωνική, οικονομική, και πολιτική κρίση.
Η Κοινωνία των Εθνών, μέλος της οποίας ήταν και η Ελλάδα, θεωρούσε ασύμβατο η τράπεζα μίας χώρας η οποία έχει το εκδοτικό προνόμιο (να τυπώνει δηλαδή χρήμα), να ασκεί ταυτόχρονα και εμπορική δραστηριότητα. Ζητήθηκε λοιπόν από την Ελληνική Κυβέρνηση να πάψει η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία εκτύπωνε μέχρι τότε τα χαρτονομίσματα στην Ελλάδα, να είναι ταυτόχρονα και εμπορική. Η Ελληνική Κυβέρνηση τελικά αποφάσισε ακριβώς το αντίστροφο. Δηλαδή να ιδρυθεί μια νέα τράπεζα, στην οποία θα μεταφέρονταν τόσο το εκδοτικό προνόμιο όσο και όλες οι υπηρεσίες και τα λογιστικά μεγέθη που απέρρεαν από τη δραστηριότητα αυτή. Βάσει ενός Παραρτήματος του Πρωτοκόλλου της Γενεύης της 15ης Σεπτεμβρίου 1927, ιδρύεται η Τράπεζα της Ελλάδος. Οι εργασίες της ξεκίνησαν στις 14 Μαΐου 1928, με πρώτο Διοικητή τον Αλέξανδρο Διομήδη. Από τότε έως και την αντικατάσταση του εθνικού νομίσματος από το ευρώ το 2002 η Τράπεζα της Ελλάδος είχε το αποκλειστικό προνόμιο της έκδοσης χαρτονομισμάτων.

Στα καθήκοντά της είχε όμως μικρή ανεξαρτησία έως τη δεκαετία του 1990, γι' αυτό και η αποτελεσματικότητά της στην επίτευξη στόχων όπως χαμηλός πληθωρισμός και σταθερό νόμισμα ήταν χαμηλότερη του επιθυμητού.

Το κεντρικό κτίριο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχικά η Τράπεζα της Ελλάδος φιλοξενήθηκε στο κτήριο της Κτηματικής Τράπεζας στην οδό Πανεπιστημίου. Το 1929 προκήρυξε διαγωνισμό για την κατασκευή του κτηρίου των κεντρικών της γραφείων όμως τελικά καμία από της υποψηφιότητες δεν επιλέχθηκε. Έτσι παρότι υπήρχαν πολλοί που υποστήριζαν την αναγκαιότητα της επανένωσης της Τράπεζας της Ελλάδος με την Εθνική Τράπεζα, μία δεκαετία αργότερα στις 4 Απριλίου 1938 εγκαινιάζει το κεντρικό της κτήριο πάλι επί της οδού Πανεπιστημίου το οποίο και διατηρεί μέχρι σήμερα. Το κτήριο αυτό επεκτεινόταν όσο οι ανάγκες της τράπεζας μεγάλωναν. Έτσι έγιναν επεκτάσεις λίγο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τη δεκαετία του 1970 και τέλος το 1982.
Το 1989 χαρακτηρίστηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Κατάλογος διοικητών και υποδιοικητών της Τράπεζας της Ελλάδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διοικητές[7][Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κύρια είσοδος του κεντρικού κτηρίου της Τράπεζας της Ελλάδος στην Αθήνα, επί της οδού Πανεπιστημίου.
Διοικητές
Όνομα Περίοδος
από έως
Αλέξανδρος Διομήδης 21 Απριλίου 1928 29 Σεπτεμβρίου 1931
Εμμανουήλ Τσουδερός (Α περίοδος) 31 Οκτωβρίου 1931 13 Αυγούστου 1935
Εμμανουήλ Τσουδερός (Β περίοδος) 20 Μαρτίου 1936 10 Ιουλίου 1939
Ιωάννης Δροσόπουλος 10 Ιουλίου 1939 28 Ιουλίου 1939
Κυριάκος Βαρβαρέσος (*) 4 Αυγούστου 1939 11 Φεβρουαρίου 1946
Ξενοφών Ζολώτας (Α περίοδος, Συνδιοικητής) 12 Οκτωβρίου 1944 8 Ιανουαρίου 1945
Γεώργιος Μαντζαβίνος 11 Φεβρουαρίου 1946 2 Φεβρουαρίου 1955
Ξενοφών Ζολώτας (Β περίοδος) 5 Φεβρουαρίου 1955 7 Αυγούστου 1967
Δημήτριος Γαλάνης 7 Αυγούστου 1967 4 Μαΐου 1973
Κωνσταντίνος Παπαγιάννης 7 Μαΐου 1973 9 Αυγούστου 1974
Παναγιώτης Παπαληγούρας 9 Αυγούστου 1974 24 Οκτωβρίου 1974
Ξενοφών Ζολώτας (Γ περίοδος) 26 Νοεμβρίου 1974 3 Νοεμβρίου 1981
Γεράσιμος Αρσένης 3 Νοεμβρίου 1981 20 Φεβρουαρίου 1984
Δημήτριος Χαλικιάς 20 Φεβρουαρίου 1984 20 Φεβρουαρίου 1992
Ευθύμιος Χριστοδούλου 20 Φεβρουαρίου 1992 1 Δεκεμβρίου 1993
Ιωάννης Μπούτος 1 Δεκεμβρίου 1993 26 Οκτωβρίου 1994
Λουκάς Παπαδήμος 26 Οκτωβρίου 1994 14 Ιουνίου 2002
Νικόλαος Γκαργκάνας 14 Ιουνίου 2002 14 Ιουνίου 2008
Γεώργιος Προβόπουλος 20 Ιουνίου 2008 20 Ιουνίου 2014
Ιωάννης Στουρνάρας 27 Ιουνίου 2014
Σημείωση (*): Την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Κυριάκος Βαρβαρέσος ακολούθησε την Ελληνική Κυβέρνηση στο εξωτερικό. Στην κατεχόμενη Ελλάδα, οι συνεργαζόμενες με τους Γερμανούς Κυβερνήσεις απέλυσαν τον Βαρβαρέσο και στη θέση του τοποθέτησαν αρχικά τον Μιλτιάδη Νεγρεπόντη ως Διοικούντα Σύμβουλο (24 Απριλίου 1941-3 Ιουλίου 1941) και στη συνέχεια τους Δημήτριο Σάντη (3 Ιουλίου 1941-20 Ιανουαρίου 1943) και Θεόδωρο Τουρκοβασίλη (19 Απριλίου 1943-13 Απριλίου 1944) ως Διοικητές της Τράπεζας. Μετά τον πόλεμο, η απόλυση και οι διορισμοί αυτοί ακυρώθηκαν.

Υποδιοικητές[8][Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υποδιοικητές
Όνομα Περίοδος
από έως
Εμμανουήλ Τσουδερός 21 Απριλίου 1928 31 Οκτωβρίου 1931
Εμμανουήλ Καμάρας 25 Νοεμβρίου 1931 30 Μαΐου 1932
Κυριάκος Βαρβαρέσος 1 Μαρτίου 1933 4 Αυγούστου 1939
Γεώργιος Μαντζαβίνος (*) 28 Σεπτεμβρίου 1936 11 Φεβρουαρίου 1946
Ιωάννης Αρβανίτης 4 Αυγούστου 1939 26 Απριλίου 1941
Στυλιανός Γρηγορίου 28 Μαρτίου 1945 2 Φεβρουαρίου 1955
Βασίλειος Κυριακόπουλος 5 Φεβρουαρίου 1955 24 Δεκεμβρίου 1955
Δημήτριος Γαλάνης 31 Δεκεμβρίου 1955 7 Αυγούστου 1967
Ιωάννης Πεσμαζόγλου 11 Φεβρουαρίου 1960 5 Αυγούστου 1967
Κωνσταντίνος Θάνος 5 Ιανουαρίου 1968 10 Σεπτεμβρίου 1969
Ευστάθιος Πανάς 11 Σεπτεμβρίου 1969 9 Αυγούστου 1974
Νικόλαος Κυριαζίδης 9 Αυγούστου 1974 5 Ιανουαρίου 1977
Νικόλαος Χαρισσόπουλος 21 Οκτωβρίου 1975 6 Νοεμβρίου 1981
Ευάγγελος Δεβλέτογλου 23 Δεκεμβρίου 1977 8 Νοεμβρίου 1978
Γεώργιος Δράκος 24 Νοεμβρίου 1978 20 Οκτωβρίου 1981
Δημήτριος Χαλικιάς 16 Νοεμβρίου 1981 6 Φεβρουαρίου 1984
Ευάγγελος Κουράκος (Α περίοδος) 10 Ιουλίου 1982 11 Φεβρουαρίου 1986
Παναγιώτης Κορλίρας 20 Φεβρουαρίου 1984 30 Αυγούστου 1985
Ευστάθιος Παπαγεωργίου 17 Σεπτεμβρίου 1985 17 Σεπτεμβρίου 1989
Γεώργιος Προβόπουλος 1 Οκτωβρίου 1990 29 Νοεμβρίου 1993
Βασίλειος Αντωνιουδάκης 1 Οκτωβρίου 1990 19 Δεκεμβρίου 1991
Παναγιώτης Παυλόπουλος 21 Φεβρουαρίου 1992 29 Νοεμβρίου 1993
Ευάγγελος Κουράκος (Β περίοδος) 1 Δεκεμβρίου 1993 4 Σεπτεμβρίου 1996
Λουκάς Παπαδήμος 1 Δεκεμβρίου 1993 26 Οκτωβρίου 1994
Παναγιώτης Θωμόπουλος 26 Οκτωβρίου 1994 26 Φεβρουαρίου 2009
Νικόλαος Γκαργκάνας 5 Σεπτεμβρίου 1996 13 Ιουνίου 2002
Νικόλαος Παλαιοκρασσάς 14 Ιουνίου 2002 14 Ιουνίου 2008
Ελένη Δενδρινού Λουρή 20 Ιουνίου 2008 20 Ιουνίου 2014
Ιωάννης Παπαδάκης 3 Μαρτίου 2009
Σημείωση (*): Την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής, ο Υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γεώργιος Μαντζαβίνος ακολούθησε την Ελληνική Κυβέρνηση στο εξωτερικό. Στην κατεχόμενη Ελλάδα, οι συνεργαζόμενες με τους Γερμανούς Κυβερνήσεις απέλυσαν τον Μαντζαβίνο και στη θέση του τοποθετήθηκε αρχικά ο Ανδρέας Παπαδημητρίου (3 Ιουλίου 1941-18 Νοεμβρίου 1941) και στη συνέχεια ο Σπυρίδων Χατζηκυριάκος (5 Απριλίου 1943-5 Οκτωβρίου 1944). Μετά τον πόλεμο, η απόλυση και οι διορισμοί αυτοί ακυρώθηκαν.

Βλέπε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Διοικητές της Τράπεζας της Ελλάδος
  2. Υποδιοικητές της Τράπεζας της Ελλάδος
  3. Καταστατικό της Τράπεζας της Ελλάδος, Έκδοση Θ, 2000, Τμήμα Χ, «ΕΡΓΑΣΙΑΙ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» (Ανάκτηση 31/03/2011).
  4. Καταστατικό της Τράπεζας της Ελλάδος, Έκδοση Θ, 2000, Τμήμα ΙΙ, Άρθρο 9, «ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑΙ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ» (Ανάκτηση 31/03/2011).
  5. Καταστατικό της Τράπεζας της Ελλάδος, Έκδοση Ι, 2013, Τμήμα IV, Άρθρο 29.
  6. Καταστατικό της Τράπεζας της Ελλάδος, Έκδοση Θ, 2000, Τμήμα ΙΙ, Άρθρο 48.
  7. Διοικητές της Τράπεζας της Ελλάδος
  8. Υποδιοικητές της Τράπεζας της Ελλάδος

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]