Κυβέρνηση Στέφανου Στεφανόπουλου 1965

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Κυβέρνηση Στέφανου Στεφανόπουλου
Royal Coat of Arms of Greece.svg
Βασιλευομένη Δημοκρατία
Stefanos Stefanopoulos 1965.jpg
Ημερομηνία σχηματισμού17 Σεπτεμβρίου 1965
Ημερομηνία διάλυσης22 Δεκεμβρίου 1966
Πρόσωπα και δομές
Αρχηγός ΚράτουςΚωνσταντίνος Β΄ της Ελλάδας
Πρόεδρος ΚυβέρνησηςΣτέφανος Χ. Στεφανόπουλος
Αντιπρόεδρος ΚυβέρνησηςΓεώργιος Αθανασιάδης - Νόβας
Ηλίας Τσιριμώκος (έως 14 Απριλίου 1966)
Συνολικός αριθμός Μελών42
Συμμετέχοντα κόμματαΈνωση Κέντρου (αποστάτες) - ΕΡΕ - Κόμμα Προοδευτικών
Κατάσταση στο νομοθετικό σώμακυβέρνηση συνεργασίας κομμάτων διορισμένη από τον βασιλιά
Αξιωματική ΑντιπολίτευσηΈνωση Κέντρου
Αρχηγός Αξιωματικής ΑντιπολίτευσηςΓεώργιος Παπανδρέου
Ιστορία
Θητεία νομοθετικού σώματος19 Μαρτίου 1964 - 14 Απριλίου 1967 (Η΄ κοινοβουλευτική περίοδος)
ΠροηγούμενηΚυβέρνηση Ηλία Τσιριμώκου 1965
ΔιάδοχηΚυβέρνηση Ιωάννη Παρασκευόπουλου 1966

Η Κυβέρνηση Στέφανου Στεφανόπουλου 1965 (Σεπτέμβριος 1965 - Δεκέμβριος 1966) σχηματίστηκε μετά την δεύτερη αποτυχία των αποστατών της Ένωσης Κέντρου να σχηματίσουν κυβέρνηση.
Η προηγούμενη προσπάθεια της κυβέρνησης Τσιριμώκου έπεσε στο κενό, καθώς δεν μπόρεσε να κατακτήσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, και παραιτήθηκε στις 29 Αυγούστου 1965, παραμένοντας όμως τυπικά στην διακυβέρνηση της χώρας μέχρι την όρκιση νέας κυβέρνησης. Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος αποφάσισε την σύγκληση «Συμβουλίου του Στέμματος» (θεσμός ο οποίος ενεργοποιούνταν περιστασιακά για την αντιμετώπιση αδιεξόδων, και αποτελούνταν από πρώην Πρωθυπουργούς και τους εκάστοτε αρχηγούς των κομμάτων της Βουλής)[1], προκειμένου να βρεθεί κυβερνητική λύση. Όμως, οι συμμετέχοντες στο Συμβούλιο προέκριναν ως λύση την συνέχιση των συνομιλιών μεταξύ των κομμάτων, προκειμένου να σχηματιστεί κυβέρνηση ευρύτερης συνεργασίας, όπως και τελικά έγινε.
Στις 17 Νοεμβρίου ορκίστηκε η νέα κυβέρνηση,και στις 25 Νοεμβρίου παίρνει ψήφο εμπιστοσύνης και από την Βουλή. Συγκεκριμένα, το νέο κυβερνητικό σχήμα υπερψήφισαν οι 45 ανεξαρτητοποιημένοι από την Ένωση Κέντρου βουλευτές, οι 99 της ΕΡΕ και οι 8 του κόμματος των Προοδευτικών, (μάλιστα το Κόμμα των Προοδευτικών συμμετείχε και στην κυβέρνηση, με τον Αλέξανδρο Καραθόδωρο), συγκεντρώνοντας έτσι 152 βουλευτές υπέρ της, ενώ κατά ψήφισαν οι 126 βουλευτές της Ένωσης Κέντρου και οι 22 της ΕΔΑ. [2]

Η διακυβέρνηση με τόσο οριακή πλειοψηφία δεν ήταν εύκολη και η κυβέρνηση συχνά πιεζόταν από την ανάγκη διατήρησης των ισορροπιών προκειμένου να επιβιώσει. Χαρακτηριστικό και μοιραίο ταυτόχρονα παράδειγμα, είναι η κατόπιν βασιλικής πιέσεως ανάθεση της αρχηγίας του ΓΕΣ στον Γρηγόριο Σπαντιδάκη και η τοποθέτηση από μέρους του, σε επιτελικές θέσεις, των στρατιωτικών που θα έκαναν σε λίγο το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967.[3]. Η διαφωνία επίσης, με τον Αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Ηλία Τσιριμώκο, τον Μάρτιο του 1966, σχετικά με τον διορισμό του Γεωργίου Γρίβα ως αρχηγού των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στην Κύπρο, και η συνακόλουθη παραίτησή του στις 10 Απριλίου 1966, είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια της πλειοψηφίας και την πρόκληση κυβερνητικής κρίσης. Ο Γεώργιος Παπανδρέου κατέθεσε πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης, η οποία όμως κατά την ψηφοφορία της 25ης Απριλίου, κατάφερε να διασωθεί με τις ψήφους της ΕΡΕ, του κόμματος των Προοδευτικών και του ΦΙ.ΔΗ.Κ. [4]

Η πτώση της κυβέρνησης Στεφανόπουλου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι βασιλικές πρωτοβουλίες για μια μόνιμη, συνταγματικά νόμιμη και ωφέλιμη για τα Ανάκτορα, κυβερνητική λύση συνεχίστηκαν όλο αυτό το διάστημα. Σε αυτό το πλαίσιο άνθρωποι του βασιλικού περιβάλλοντος ήρθαν σε επαφή με τον αυτοεξόριστο στο Παρίσι, Κωνσταντίνο Καραμανλή, μεταφέροντάς του την εύνοια του Βασιλιά στην ενδεχόμενη επιστροφή του στην ελληνική πολιτική σκηνή. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής όμως, αρνήθηκε και έτσι ο Βασιλιάς περιορίστηκε στις επαφές με τους διαθέσιμους ενεργούς πολιτικούς. Αλλά και ο Γεώργιος Παπανδρέου προέκρινε την πολιτική συμφιλίωσης με τα Ανάκτορα, και μάλιστα στα τέλη Σεπτεμβρίου και αφού προηγουμένως είχε συζητήσει με τον Αμερικανό πρεσβευτή στην Ελλάδα Φίλιπς Τάλμποτ και τον γιό του, Ανδρέα Παπανδρέου, πρότεινε στον Βασιλιά τον σχηματισμό μεταβατικής - υπηρεσιακής κυβέρνησης μακροπρόθεσμης διάρκειας που θα διεξήγαγε εκλογές σε προκαθορισμένη ημερομηνία. Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις πήρε μέρος και ο αρχηγός της ΕΡΕ, Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ο οποίος ήρθε τελικά συμφωνία με τον Γεώργιο Παπανδρέου για κυβερνητική σύμπραξη μετά τις εκλογές όποιο και αν ήταν το αποτέλεσμα, με σχηματισμό κυβέρνησης κεντροδεξιάς. Μάλιστα οι δυο αρχηγοί συμφώνησαν και στην υιοθέτηση της απλής αναλογικής για τις επερχόμενες εκλογές και για τον μεταβατικό Πρωθυπουργό στο πρόσωπο του Ιωάννη Παρασκευόπουλου.
Για την συμφωνία αυτή, δεσμεύτηκαν και γραπτώς στις 18 Δεκεμβρίου 1966, με το μνημόνιο το οποίο συνέταξε ο διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Βασιλιά.[5] Στις 20 Δεκεμβρίου ο Π. Κανελλόπουλος ανακοίνωσε στον Βασιλιά, στον Πρωθυπουργό και στον Τύπο ότι «η αποστολή της Κυβερνήσεως έληξε».
«...Η πρωτοβουλία των τριών ηγετών, Παπανδρέου, Κανελλόπουλου και Κωνσταντίνου, αποτελεί την τελευταία πράξη σειράς ενεργών παρεμβάσεων του Στέμματος στην πολιτική ζωή της χώρας, η οποία –αν και όχι εκτός των πλαισίων της συνταγματικής νομιμότητας– κατέτεινε για μία ακόμη φορά στην επιβολή των θελήσεων του Θρόνου...»[6]

Το βασιλικό ζεύγος σε επίσκεψη στην Ολλανδία, Μάρτιος 1966

Σύνθεση υπουργικού συμβουλίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

[7]

- παραιτήθηκε[8] στις 14 Απριλίου 1966
- παραιτήθηκε στις 14 Απριλίου 1966 (προσωρινά καθήκοντα αναπληρωτή ανέλαβε ο Πρωθυπουργός)
παραιτήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 1966 και η θέση έμεινε κενή
- παραιτήθηκε [9]στις 15 Νοεμβρίου 1965 (προσωρινά καθήκοντα αναπληρωτή ανέλαβε ο Γεώργιος Αθανασιάδης - Νόβας)
- η θέση αναπληρώθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 1965 από τον Κωνσταντίνο Στεφανάκη
  • «Υπουργός Εσωτερικών» : Φωκίων Ζαΐμης
  • «Υπουργός Δημοσίας Τάξεως» προσωρινά, Στέλιος Αλλαμανής
- αντικαταστάθηκε στις 5 Οκτωβρίου 1965 από τον οριστικό Υπουργό, Χρήστο Αποστολάκο
  • «Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων» : Στέλιος Αλλαμανής
  • «Υφυπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων» : -
  • «Υπουργός Οικονομικών» : προσωρινά, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης
- αντικαταστάθηκε στις 5 Οκτωβρίου 1965 από τον Γεώργιο Μελά
- αντικαταστάθηκε στις 5 Οκτωβρίου 1965 από τον Εμμανουήλ Κοθρή
  • «Υφυπουργός Εμπορίου» : Κλέων Πιαλόγλου (από 5 Οκτωβρίου 1965)
  • «Υπουργός Βιομηχανίας» : προσωρινά, Γεώργιος Αθανασιάδης - Νόβας
- αντικαταστάθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 1965 από τον Ιωάννη Τούμπα
- αντικαταστάθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου από τον Ιωάννη Γκλαβάνη
- αντικαταστάθηκε στις 5 Οκτωβρίου 1965 από τον Ευάγγελο Δενδρινό
- αντικαταστάθηκε στις 5 Οκτωβρίου 1965 από τον Χρήστο Βασματζίδη
  • «Υφυπουργός Γεωργίας» : Δημήτριος Κωστής (από 5 Οκτωβρίου 1965)
  • «Υπουργός Κοινωνικής Προνοίας»: προσωρινά, Εμμανουήλ Κοθρής
- αντικαταστάθηκε στις 5 Οκτωβρίου 1965 από τον Μιχαήλ (Μίμης) Γαληνό
- παραιτήθηκε στις 14 Απριλίου 1966 (προσωρινά καθήκοντα αναπληρωτή ανέλαβε ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης)
- αντικαταστάθηκε στις 5 Οκτωβρίου 1965 από τον Ευάγγελο Σαββόπουλο
  • «Υφυπουργός της Προεδρείας της Κυβερνήσεως» : Δημήτριος Γεωργίου
  • «Υπουργός Βορείου Ελλάδος» : προσωρινά, Ιωάννης Τούμπας
- αντικαταστάθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1965 και πάλι προσωρινά, από τον Ιωάννη Γκλαβάνη
- αντικαταστάθηκε την επόμενη ημέρα, 22 Σεπτεμβρίου και πάλι από τον Ιωάννη Τούμπα
- αντικαταστάθηκε στις 5 Οκτωβρίου 1965 από τον Θεόδωρο Μανωλόπουλο
- αντικαταστάθηκε στις 5 Οκτωβρίου 1965 από τον Ιάκωβο Διαμαντόπουλο
- παραιτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 1965 και η θέση έμεινε κενή
- η θέση αναπληρώθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 1965 από τον Αναστάσιο Δρούλια
Ο «Πύργος του ΟΤΕ», στη Θεσσαλονίκη, κατασκευάστηκε το 1966

Ανασχηματισμός 11ης Μαΐου 1966[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

- αντικαταστάθηκε στις 10 Νοεμβρίου 1966 από τον Αχιλλέα Λιακόπουλο
- παραιτήθηκε στις 21 Νοεμβρίου 1966
- παραιτήθηκε στις 30 Ιουλίου 1966
- αντικαταστάθηκε στις 10 Νοεμβρίου 1966 από Φώτιο Πιτούλη

- αντικαταστάθηκε στις 10 Νοεμβρίου 1966 από Ανέστη Λώρα

- αντικαταστάθηκε στις 10 Νοεμβρίου 1966 από Αθανάσιο Μαυρίδη

- παραιτήθηκε στις 22 Ιουνίου 1966

Δείτε[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • «Ελληνικά Επίκαιρα»: τηλεοπτικές ειδήσεις της 22 Σεπτεμβρίου 1965 (προγραμματικές δηλώσεις κυβέρνησης Στεφανόπουλου) [1]

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Σε αυτό το «Συμβούλιο του Στέμματος» προσκλήθηκαν οι πρώην Πρωθυπουργοί, Γ. Παπανδρέου, Π. Κανελλοπουλος, Κων. Τσαλδάρης, Κ. Καραμανλής, Στυλ. Γονατάς, Στυλ. Μαυρομιχάλης, Π. Πουλίτσας, Κων. Γεωργακόπουλος, Δ. Κιουσόπουλος, Π. Πιπινέλης, Ιω. Παρασκευόπουλος, Κων. Δόβας, Γ. Αθανασιαδης-Νοβας, Η. Τσιριμωκος και Σπ. Μαρκεζίνης. Ωστόσο, δεν παρέστησαν οι Κων. Καραμανλής και Π. Πουλίτσας, και Στυλ. Μαυρομιχάλης (απουσιάζοντες) και ο Κων. Γεωργακόπουλος (ασθενών), ενώ δεν προσκλήθηκε ο πρόεδρος της ΕΔΑ, Ιωάννης Πασαλίδης. Εφ. "Ελευθερία", φύλλο της 1ης Σεπτεμβρίου 1965, σελ.1
  2. Ανδρέας Γ. Δημητρόπουλος: «Οι Ελληνικές Κυβερνήσεις 843-2004»,http://www.greeklaws.com/pubs/results.php?id=842
  3. https://www.kathimerini.gr/889980/article/epikairothta/ellada/oi-kyvernhseis-twn-apostatwn
  4. Τον Δεκέμβριο του 1965 οι ανεξαρτητοποιημένοι από την Ένωση Κέντρου βουλευτές, αποφάσισαν να ιδρύσουν έναν νέο πολιτικό φορέα, που θα εκπροσωπούσε τις δημοκρατικές απόψεις του Κεντρώου χώρου. Το κόμμα ιδρύθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1965 και ονομάστηκε «Φιλελεύθερον Δημοκρατικόν Κέντρον», (ΦΙ.ΔΗ.Κ.). Το κόμμα διοικούνταν από 7μελή επιτροπή της οποίας πρόεδρος ανέλαβε ο Στέφανος Στεφανόπουλος.
  5. http://www.hellas0099.com/NEW%20HTML%20FILES/1960_1969.htm
  6. https://www.kathimerini.gr/904520/article/epikairothta/politikh/h-symfwnia-toy-tatoioy
  7. «Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης», https://gslegal.gov.gr/?p=1249
  8. Ο Ηλίας Τσιριμώκος παραιτήθηκε και από τα δυο αξιώματα που κατείχε στην κυβέρνηση Στεφανόπουλου, στις 11 Απριλίου 1966, διαμαρτυρόμενος για τον παραγκωνισμό του ως Υπουργού Εξωτερικών, και διαφωνώντας με τις πολιτικές επιλογές του Πρωθυπουργού στο θέμα του Κυπριακού. Η παραίτηση Τσιριμώκου ακολουθήθηκε από την ανεξαρτητοποίηση του βουλευτή Ιωάννη Τσιριμώκου. Εφημερίδα "Ελευθερία", φύλλο της 13ης Απριλίου 1966, άρθρο με τίτλο : «Η Κυβέρνησις παραμένει», σελ. 9 https://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=64&dc=13&db=4&da=1966
  9. Ο Δημήτριος Παπασπύρου παραιτήθηκε από το αξίωμα του Υπουργού Δικαιοσύνης, για να αναλάβει αυτό του Προέδρου της Βουλής. Ο Δ. Παπασπύρου εκλέχτηκε Πρόεδρος της Βουλής στις 16 Νοεμβρίου 1965 με ψήφους 149 σε σύνολο 297 ψηφισάντων. Εφημερίδα "Ελευθερία", φύλλο της 17ης Νοεμβρίου, σελ.1