Γιούζεφ Πιουσούτσκι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Γιούζεφ Πιουσούτσκι
Jozef Pilsudski1.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Józef Piłsudski (Πολωνικά)
Προφορά
Γέννηση5  Δεκεμβρίου 1867[1][2][3]
Zalavas[4]
Θάνατος12  Μαΐου 1935[1][5][2]
Βαρσοβία[6][5][7]
Αιτία θανάτουκαρκίνος του ήπατος
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Τόπος ταφήςΚαθεδρικός Ναός της Κρακοβίας
ΨευδώνυμοWiktor[8] και Z. Mieczysławski[8]
Χώρα πολιτογράφησηςΡωσική Αυτοκρατορία (έως 1918)
Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία (από 1918)
ΘρησκείαΛουθηρανισμός
Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία[9]
Εκπαίδευση και γλώσσες
Μητρική γλώσσαΠολωνικά
Ομιλούμενες γλώσσεςΠολωνικά[10]
ΣπουδέςΕθνικό Πανεπιστήμιο του Χάρκοβο (από 1885)
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταπολιτικός
στρατιωτικός
ΕργοδότηςΕθνικό Πανεπιστήμιο του Χάρκοβο
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/ΚίνημαΠολωνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα
Οικογένεια
ΣύζυγοςΑλεξάντρα Πιουσούτσκα (1921–1935)
Μάρια Πιουσούτσκα (έως 1921)
ΤέκναΓιαντβίγκα Πιουσούτσκα
Βάντα Πιλσούντσκα
ΓονείςJózef Wincenty Piłsudski και Maria Piłsudska
ΑδέλφιαBronisław Piłsudski
Adam Piłsudski
Kazimierz Piłsudski
Jan Piłsudski
ΟικογένειαPiłsudski-Własnego
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Βαθμός/στρατόςΣτρατάρχης της Πολωνίας
Πόλεμοι/μάχεςΑ΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και Πολωνό-Σοβιετικός Πόλεμος
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμαπρωθυπουργός της Πολωνίας (Αύγουστος 1930 – Δεκέμβριος 1930)
πρωθυπουργός της Πολωνίας (1926–1928)
Γενικός Επιθεωρητής Ενόπλων Δυνάμεων της Πολωνίας (1926–1935)
chief of state (Poland) (1918–1922)
ΒραβεύσειςΜεγαλόσταυρος της Λεγεώνας της Τιμής
Τάγμα του Λευκού Αετού (Πολωνία)
Order of Lāčplēsis
Στρατιωτικό μετάλλιο της Γαλλικής Δημοκρατίας
Διοικητής με Αστέρι του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας‎
επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας (2  Μαΐου 1921)
Τάγμα του Μιχαήλ του Γενναίου
Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Σταυρού του Νότου
Μεγαλόσταυρος του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Grand Cross with Star of the Virtuti Militari
Σταυρός του Διοικητή του Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας
Χρυσός Σταυρός του Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας
Αργυρός Σταυρός του Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας
Σταυρός της Ανεξαρτησίας με Ξίφη
Σταυρός της Ανδρείας (Πολωνία)
Χρυσός Σταυρός της Αξίας
Army of Central Lithuania Cross of Merit
Μεγάλο Ιππικό Κορδόνι του Τάγματος του Λεοπόλδου
Μεγαλόσταυρος του Στρατιωτικού Τάγματος της Σαβοΐας
Μεγαλόσταυρος Ιππότης του Τάγματος των Αγίων Μαυρικίου και Λαζάρου
Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Λευκού Ρόδου της Φινλανδίας (Δεκέμβριος 1927)[11]
1st Class of the Military Order of the Cross of the Eagle
Σταυρός της Ελευθερίας
Τσεχοσλοβακικός Πολεμικός Σταυρός 1918
Τάγμα του Ανατέλλοντος Ηλίου με άνθη Παυλώνιας, 1ης τάξης
Τάγμα του Σιδηρού Στέμματος
Τάγμα του Αγίου Αλεξάνδρου
Μεγαλόσταυρος Στρατιωτικής Αξίας - Λευκή Διεμβολή
Μεγαλόσταυρος του Στρατιωτικού Τάγματος του Πύργου και του Σπαθιού[12]
Κυρίαρχο Στρατιωτικό Τάγμα της Μάλτας
Μεγαλόσταυρος του Τάγματος της Αξίας της Ουγγαρίας
Τάγμα του Αστέρα του Καραγιώργη
d:Q9391607
honorary citizen of Kraków (1933)
Τάγμα του Σιδερένιου Στέμματος (Αυστρία)[13]
d:Q111512907[14]
Ιστότοπος
jpilsudski.org
Υπογραφή
Józef Piłsudski Signature.svg
Θυρεός
POL COA Piłsudski.svg
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Ο Γιούζεφ Κλέμενς Πιουσούτσκι (πολωνικά: Józef Klemens Piłsudski, προφέρεται: [ˈjuzɛf ˈklɛmɛns pʲiwˈsutskʲi]) (5 Δεκεμβρίου 1867 - 12 Μαΐου 1935) ήταν Πολωνός στρατιωτικός και πολιτικός, ο οποίος υπηρέτησε ως ο πρώτος Πρόεδρος και ο πρώτος Στρατάρχης της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας (από το 1920). Θεωρήθηκε ο de facto ηγέτης (1926-35) της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας ως Υπουργός Στρατιωτικών Υποθέσεων. Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατείχε μεγάλη δύναμη στην πολωνική πολιτική και ήταν μια διακεκριμένη προσωπικότητα στη διεθνή σκηνή.[15] Θεωρείται ο πατέρας της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας που ιδρύθηκε ξανά το 1918, 123 χρόνια μετά τον τελικό Διαμελισμό της Πολωνίας από την Μοναρχία των Αψβούργων, το Βασίλειο της Πρωσίας και τη Ρωσική Αυτοκρατορία το 1795.[16][17]

Βλέποντας τον εαυτό του ως απόγονο του πολιτισμού και των παραδόσεων της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας, ο Πιουσούτσκι πίστευε σε μια πολυεθνική Πολωνία - «ένα σπίτι εθνών», συμπεριλαμβανομένων των γηγενών εθνοτικών και θρησκευτικών μειονοτήτων, ελπίζοντας ότι θα δημιουργήσει μια ισχυρή ένωση με τα ανεξάρτητα κράτη της Λιθουανίας και της Ουκρανίας. Ο κύριος πολιτικός αντίπαλος του, ο Ρόμαν Ντμόφσκι, αρχηγός του κόμματος Εθνική Δημοκρατία, αντιθέτως, ήθελε μια Πολωνία να περιορίζεται στο προ των διαμελισμών Βασίλειο της Πολωνίας και να βασίζεται κυρίως σε έναν ομοιογενή εθνοτικά πολωνικό πληθυσμό και στη ρωμαιοκαθολική ταυτότητα.

Στις αρχές της πολιτικής του σταδιοδρομίας, ο Πιουσούτσκι έγινε ηγέτης του Πολωνικού Σοσιαλιστικού Κόμματος. Πιστεύοντας ότι η ανεξαρτησία της Πολωνίας θα κερδιζόταν στρατιωτικά, δημιούργησε τις Πολωνικές Λεγεώνες. Το 1914, προέβλεψε ότι ένας νέος μεγάλος πόλεμος θα νικήσει τη Ρωσική Αυτοκρατορία και τις Κεντρικές Δυνάμεις. Μετά την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1914, οι Λεγεώνες του Πιουσούτσκι πολέμησαν μαζί με την Αυστροουγγαρία εναντίον της Ρωσίας. Το 1917, με τη Ρωσία να τα πηγαίνει άσχημα στον πόλεμο, απέσυρε την υποστήριξή του προς τις Κεντρικές Δυνάμεις και φυλακίστηκε στο Μαγδεμβούργο από τους Γερμανούς.

Από τον Νοέμβριο του 1918, όταν η Πολωνία ανέκτησε την ανεξαρτησία της, μέχρι το 1922, ο Πιουσούτσκι ήταν αρχηγός κράτους της Πολωνίας. Το 1919-21, ηγήθηκε των πολωνικών δυνάμεων σε έξι συνοριακούς πολέμους που επαναπροσδιόρισαν τα σύνορα της χώρας. Στα πρόθυρα της ήττας στον Πολωνο-Σοβιετικό Πόλεμο τον Αύγουστο του 1920, οι δυνάμεις του απώθησαν τους εισβολείς Σοβιετικούς Ρώσους στη Μάχη της Βαρσοβίας. Το 1923, με την κυβέρνηση να κυριαρχείται από τους αντιπάλους του, ιδίως τους Εθνικούς Δημοκρατικούς, ο Πιουσούτσκι αποσύρθηκε από την ενεργό πολιτική. Τρία χρόνια αργότερα επέστρεψε στην εξουσία με το Πραξικόπημα του Μαΐου του 1926 και έγινε ο απόλυτος ηγέτης του καθεστώτος Σανάτσια. Από τότε και μέχρι το θάνατό του το 1935, ασχολήθηκε κυρίως με στρατιωτικές και εξωτερικές υποθέσεις. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου αναπτύχθηκε μια λατρεία της προσωπικότητας του που επέζησε μέσα στον 21ο αιώνα.

Ορισμένες πτυχές της διοίκησης του Πιουσούτσκι, όπως η φυλάκιση των πολιτικών αντιπάλων του στην φυλακή Μπερέζα Καρτούσκα, παραμένουν αμφιλεγόμενες. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα σεβαστός στην πολωνική μνήμη και θεωρείται, μαζί με τον κύριο αντίπαλό του, Ρόμαν Ντμόφσκι, ιδρυτή της σύγχρονης ανεξάρτητης Πολωνίας.

Πρώιμος βίος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ανοικοδόμηση της Πολωνίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολωνο-Σοβιετικός Πόλεμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πραξικόπημα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απόγονοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Και οι δύο κόρες του Στρατάρχη Πιουσούτσκι επέστρεψαν στην Πολωνία το 1990, μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος. Η κόρη της Γιαντβίγκα Πιουσούτσκα, Γιοάννα Γιαρατσέφσκα, επέστρεψε στην Πολωνία το 1979. Παντρεύτηκε τον Πολωνό ακτιβιστή της «Αλληλεγγύης» Γιάνους Ονισκιέβιτς σε μια πολιτική φυλακή το 1983. Και οι δύο συμμετείχαν ενεργά στον πολωνικό αγώνα κατά του κομμουνισμού μεταξύ 1979 και 1989.[18]

Διακρίσεις και τιμές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 9  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb120671599. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  3. 3,0 3,1 (Αγγλικά) SNAC. w6w95bwp. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. «Józef Piłsudski». Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα.
  5. 5,0 5,1 «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) The Great Russian Encyclopedia. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  6. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 30  Δεκεμβρίου 2014.
  7. psb.22730.1.
  8. 8,0 8,1 Czech National Authority Database. jo20010091949. Ανακτήθηκε στις 30  Αυγούστου 2020.
  9. pnap.ap.edu.pl/index.php/pnap/article/view/49.
  10. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb120671599. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  11. Antti Matikkala: «Suomen Valkoisen Ruusun ja Suomen Leijonan ritarikunnat» (Φινλανδικά) Edita. Ελσίνκι. 2017. σελ. 107. ISBN-13 978-951-37-7005-1.
  12. www.ordens.presidencia.pt?idc=154.
  13. Ανακτήθηκε στις 24  Ιανουαρίου 2022.
  14. Ανακτήθηκε στις 6  Απριλίου 2022.
  15. Plach 2006, σελ. 14.
  16. Lerski 1996σελ. 441.
  17. Held 1992σελ. 249.
  18. Λαχόβιτς, Τεόφιλ. Καρκόφσκα, Γιουλίτα, επιμ. «Droga na szczyty». Nowy Dziennik (στα Πολωνικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουλίου 2011. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]