Γέργερη Ηρακλείου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°8′N 24°57′E / 35.133°N 24.950°E / 35.133; 24.950

Γέργερη Ηρακλείου
Γέργερη 4294.jpg
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Γέργερη Ηρακλείου
35°7′58″N 24°57′0″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Γόρτυνας
Γεωγραφική υπαγωγήΚρήτη
Υψόμετρο530 μ.
Πληθυσμός1 241 (2011)
Ταχ. κωδ.70003
Τηλ. κωδ.28940
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)
Άποψη από τα ανατολικά

Η Γέργερη είναι μεγάλος οικισμός του Δήμου Γόρτυνας και έδρα του πρώην Καποδιστρίακου Δήμου Ρούβα της επαρχίας Καινούργιου με 1.506 κατοίκους το 2001 και 1.226 το 2011. Βρίσκεται σε υψόμετρο 530 μέτρα. Αν προχωρήσουμε προς τα βόρεια η πορεία μας θα μας οδηγήσει στον Ψηλορείτη που είναι 39,6 χιλιόμετρα. Επίσης βρίσκεται 35 χιλιόμετρα από την πόλη του Ηρακλείου.

Ανάμεσα στα άλλα, λειτουργούν στο χωριό υπηρεσίες, ΚΕΠ, νηπιαγωγείο, Δημοτικό Σχολείο και Γυμνάσιο.

Επίσης, στη Γέργερη δραστηριοποιείται ο αθλητικός σύλλογος Α.Σ. Ρούβας με έδρα το Δημοτικό Γήπεδο Γέργερης.

Δ.Κ. Γέργερης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Δημοτική Κοινότητα Γέργερης έχει 1.809 κατοίκους. Περιλαμβάνει τους οικισμούς:

  • η Γέργερη [ 1.506 ], η έδρα,
  • τα Απομαρμά [ 95 ], που βρίσκονται στα νότια της έδρας του Δημοτικού διαμερίσματος, σε υψόμετρο 330 μ.
  • τα Καρδαμιανά [ 108 ], σε μικρή απόσταση στα νότια της Γέργερης, σε υψόμετρο 370 μέτρων.
  • τα Μαστραχιανά [ 91 ], στα νότια της Γέργερης, σε υψόμετρο 380 μ.
  • ο Ράπτης [ 8 ], παλαιότερα Ράφτης, σε υψόμετρο 550 μ. στα νοτιοανατολικά της Γέργερης. Εκεί βρίσκονται τα εξωκλήσια του Αγίου Γεωργίου, της Αγίας Φωτεινή που πανηγυρίζει στις 6 Μαΐου, καθώς επίσης και των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης.
  • τα Τζανιανά [ 1 ]
  • η Ψαλίδα [ 0 ], ακατοίκητη. Πανηγυρίζει στις 14 Σεπτεμβρίου, στο εξωκλήσι του Τιμίου Σταυρού.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέσα στο χωριό βρίσκεται η μεγάλη πηγή Φουντάνα, από την οποία υδρευόταν η αρχαία Γόρτυνα. Σώζονται τμήματα από το ρωμαϊκό υδραγωγείο.

Στην περίοδο της Βενετοκρατίας στη Γέργερη υπήρχαν πολλοί νερόμυλοι κατά μήκος του ποταμού, για την άλεση των σιτηρών. Στη θέση Μάη Βρύση οι Τούρκοι γιόρταζαν την Πρωτομαγιά και οι γιορτές διαρκούσαν τρεις ημέρες, οπότε σταματούσε η επικοινωνία με τα χωριά της Απάνω Ρίζας. Στην ίδια θέση μεταπολεμικά ιδρύθηκαν μαθητικές κατασκηνώσεις.

Από τη Γέργερη και συγκεκριμένα από τα Μαστραχιανά καταγόταν ο οπλαρχηγός Φραγκιός Μαστραχάς , ο επονομαζόμενος και «σταυραετός του Ρούβα», ο οποίος διακρίθηκε στην Επανάσταση του 1866 ως υπαρχηγός στις τρεις επαρχίες της Μεσαράς και βρήκε τραγικό θάνατο το 1867 στο Γοργολαΐνη, όπου βρίσκεται σήμερα η προτομή και ο τάφος του.

Στο δάσος του Ρούβα γεννήθηκε ο στρατηγός Γεώργιος Κατεχάκης ή «καπετάν Ρούβας». Αυτός έδρασε εναντίον των κομιτατζήδων στη Μακεδονία. Στο δάσος αυτό πέρασαν το χειμώνα του 1867 τα γυναικόπαιδα της Μεσαράς σε αφάνταστες συνθήκες στερήσεων.

Η ονομασία του χωριού είναι προελληνική. Το 1583 αναφέρεται Giergeri με 500 κατοίκους (Καστροφύλακας, Κ 103). Το 1834 ζούσαν 41 χριστιανικές και 4 τουρκικές οικογένειες και το 1881 είχε 619 Χριστιανούς και 6 Τούρκους κατοίκους.

Οι υπόλοιποι οικισμοί επίσης αναφέρονται στις κατά καιρούς απογραφές. Έτσι, τα Απομαρμά αναφέρονται σε συμβόλαιο του 1302 ως Pomarma (R. Morozzo de la Rocca, Fonti ec. op. cit. p. 189),.Στην απογραφή του Καστροφύλακα αναφέρεται Appomarma με 73 κατοίκους το 1583. Στην ίδια απογραφή (K 103) βρίσκουμε το Ράφτη (Rafti , με 224 κατοίκους).

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο χωριό υπάρχει υδραγωγείο και οι ιεροί ναοί: Μεταμόρφωση του Σωτήρος, με μαρμάρινα μέλη αρχαιοτέρου ναού (εντός του οποίου είχαν σφαχτεί) από τους Τούρκους πολλοί Χριστιανοί, ο Άγιος Γεώργιος, ο Άγιος Στυλιανός και ο Προφήτης Ηλίας. Ο τελευταίος βρίσκεται σε βράχο στο κέντρο του χωριού και οικοδομήθηκε το 1905. Σε μικρή απόσταση είναι κτισμένη η Παναγιά η Κερά με τοιχογραφίες του 1443, αλλά καπνισμένες. Από τη θέση αυτή, στις 14 Αυγούστου 1944 οι Γερμανοί εκτέλεσαν 25 κατοίκους της Γέργερης και του γειτονικού χωριού της Νυβρίτου.

Περίπου 1 χλμ έξω από το χωριό και πάνω σε ένα λόφο, βρίσκεται εποχιακή φυσική λίμνη, "Στου Διγενή το μνήμα", γνωστή και ως "Βρωμολίμνη", η οποία τον χειμώνα συγκεντρώνει νερό και το καλοκαίρι ξεραίνεται και δίπλα της τεχνητή λιμνοδεξαμενή, η οποία τροφοδοτείται από τις πηγές της Γέργερης. Σε αυτήν την περιοχή έχουν καταγραφεί περίπου 63 είδη πουλιών και αναμένεται να αυξηθεί, καθώς οι λίμνες βρίσκονται σε σημαντικό μεταναστευτικό διάδρομο[1].

Στα υψώματα επάνω από το χωριό βρίσκεται το μεγαλύτερο δάσος πρίνων στην Κρήτη. Είναι το δάσος του Ρούβα, το οποίο αποτέλεσε καταφύγιο των Χριστιανών κατά τις επαναστάσεις των προηγούμενων αιώνων. Στην περιοχή του Ρούβα βρίσκονται τα «μητάτα» των κτηνοτρόφων της Γέργερης, όπου το Μάιο διεξάγονται οι «κουρές». Πρόκειται για το κούρεμα των προβάτων, που συνοδεύεται από γλέντι, οινοποσία και φαγοπότι με συγγενείς και φίλους. Στις 3 Νοεμβρίου ανοίγουν για πρώτη φορά τα βαρέλια με το νέο κρασί και εορτάζεται ο πολιούχος, Άγιος Γεώργιος ο Μεθυστής.Επίσης, στο χωριό γίνεται πανηγύρι της Υπαπαντής (2 Φεβρουαρίου) και του Προφήτη Ηλία (20 Ιουλίου).

Στο δάσος από πρίνους του Ρούβα έξω από το χωριό, αναπτύσσονται ενδημικά είδη χλωρίδας και πανίδας. Στο χωριό υπάρχει Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και παραδοσιακή δημοτική επιχείρηση που προσφέρει όλα τα κρητικά παραδοσιακά[2] φαγητά.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το Ηράκλειον και ο Νομός του, Έκδοση Νομαρχίας Ηρακλείου.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]