Άγιοι Δέκα Ηρακλείου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°4′0″N 24°58′0″E / 35.06667°N 24.96667°E / 35.06667; 24.96667

Ελλάδα
Άγιοι Δέκα



Χώρα Ελλάδα
Γεωγρ. διαμέρισμα Κρήτη
Περιφέρεια Κρήτη
Νομός Ηρακλείου
Δήμος Γόρτυνας
Αρ. δημ. διαμερισμάτων 13
Πληθυσμός δήμου 5.292
Πληθυσμός πόλης 902
Υψόμετρο 170 m
Ταχ. κωδικός 70012
Τηλ. κωδικός 28920
Δικτυακός τόπος http://agioideka-gortyna.gr/

Οι Άγιοι Δέκα είναι χωριό της επαρχίας Καινουργίου του Νομού Ηρακλείου Κρήτης, με 796 κατοίκους το 2001. Βρίσκεται στο 44ο χιλιόμετρο του οδικού άξονα Ηρακλείου-Μοιρών και αποτελεί την έδρα του Δήμου Γόρτυνας.

Το χωριό είναι χτισμένο σε κατάφυτο ύψωμα με θαυμάσια θέα ανάμεσα σε ελαιώνες, στη βόρεια πλευρά της πεδιάδας της Μεσσαράς, πάνω σε ερείπια της αρχαίας Γόρτυνας. Βρίσκεται σε υψόμετρο 170 μέτρων. Πιθανολογείται μάλιστα ότι εκεί βρισκόταν το νεκροταφείο της Γόρτυνας. Άλλωστε πολλά από τα σπίτια του χωριού έχουν χτιστεί με οικοδομικό υλικό από τα ερείπια της αρχαίας πόλης. Στο Μικρό Μουσείο της Γόρτυνας εκθέτονται ευρήματα της περιοχής.[1]
Στον οικισμό βρίσκονται οι ναοί των Αγίων Δέκα και του Αγίου Νεκταρίου.

Στην Κέρκυρα υπάρχει αντίστοιχο χωριό Άγιοι Δέκα, οι κάτοικοι του οποίου ισχυρίζονται ότι είναι πρόσφυγες από τους Αγίους Δέκα της Κρήτης, οι οποίοι εκδιώχθηκαν από τους Άραβες Αγαρηνούς.[2]

Υποδομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξαιτίας της θέσης τους, η συγκοινωνία με το Ηράκλειο είναι πολύ πυκνή. Οι Άγιοι Δέκα έχουν αστυνομικό σταθμό, νηπιαγωγείο, Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο, περιφερειακό ιατρείο, ταχυδρομείο και τηλεπικοινωνιακό κέντρο, Πολιτιστικό Σύλλογο Γυμναστήριο του πολιτιστικου συλλογου οπου στεγάζεται στο παλαιό γραφείο της κοινότητας Αγίων δεκα και αθλητικό σωματείο, με το όνομα "Γόρτυς", καθώς και γήπεδο. Επίσης λειτουργεί ΚΕΠ και τράπεζα. Στα τέλη του 2010 παραδόθηκε προς χρήση το νέο δημαρχείο, που τώρα στεγάζει τις υπηρεσίες του νέου διευρυμένου Δήμου Γόρτυνας. Στα άμεσα σχέδια είναι η ολοκλήρωση της κατασκευής και η λειτουργία οίκου ευγηρίας. Μέσα στο χωριό βρίσκεται ο αρχαίος ναός των Αγίων Δέκα και στη θέση Αγιά Λίμνη το προσφάτως ανακαινισθέν παρεκκλήσι των Αγίων Δέκα, όπου μέσα στις στοές βρίσκονται οι τάφοι τους.

Στα νοτιοδυτικά του χωριού βρίσκεται το Φυλακείον, όπου φυλάσσονται αγάλματα, επιγραφές και γλυπτά ευρήματα από την αρχαία Γόρτυνα.

Δ.δ. Αγίων Δέκα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Δημοτικό διαμέρισμα των Αγίων Δέκα έχει συνολικά 902 κατοίκους και 2 οικισμούς. Είναι:

  • οι Άγιοι Δέκα, έδρα του Δημοτικού διαμερίσματος και
  • ο Βουρβουλίτης με 106 κατοίκους. Στον οικισμό βρίσκεται Δημοτικό Σχολείο και ο ναός του Αγίου Ιωάννη.

Ενορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ναός των Αγίων Δέκα

Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του χωριού έχει διαδραματίσει και η ενορία.Στην ενορία υπάγονται εκτός των εκκλησιών Άγιοι Δέκα,Άγιος Νεκτάριος και Αγία Λίμνη που βρίσκονται εντός του χωριού, πλήθος από παρεκκλήσια και ξωκκλήσια.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε χάρτες και έγγραφα του 1583 ο οικισμός αναφέρεται με την ονομασία Agius Dheca και με 308 κατοίκους.

Από το χωριό καταγόταν η οικογένεια επαναστατών του Μαλικούτη. Σημαντικοί οπλαρχηγοί ήταν ο Νικόλαος (ο οποίος εκτέλεσε το γενίτσαρο της Μεσαράς Αγριολίδη και αργότερα σκοτώθηκε ο ίδιος και διασύρθηκε από τους Τούρκους), ο Μιχαήλ και ο Μανούσος.

Κατά την περίοδο που ήταν επίσκοπος ο Βασίλειος Μαρκάκης και μέχρι το 1945, οπότε και έγινε Μητροπολίτης Κρήτης, το χωριό υπήρξε έδρα της επισκοπής Γορτύνης και Αρκαδίας. Ο ίδιος δώρισε το ιδιόκτητο μέγαρο της επισκοπής στον ΕΟΤ και έκτοτε χρησιμοποιείται ως τουριστικός ξενώνας, με την ονομασία "Βασιλείου Μέλαθρον".Τα τελευταία χρόνια στο μέγαρο είχαν εγκατασταθεί οι υπηρεσίες του Δήμου ως μια προσωρινή λύση στο πρόβλημα στέγασης.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • To Ηράκλειον και ο Νομός του. Ηράκλειο: Έκδοση Νομαρχίας Ηρακλείου, 1971.