Ευρωλίγκα ανδρών

Turkish Airlines Euroleague

Τρέχουσα περίοδος ή διοργάνωση: Ευρωλίγκα ανδρών 2012-2013
Άθλημα	Μπάσκετ
Ίδρυση	1958
Επίτροπος	Τζόρντι Μπερτομέου
Πρόεδρος	Τζόρντι Μπερτομέου
Σύνθημα	I Feel Devotion
Αριθμός ομάδων	38 (προκριματικά) 24 (φάση ομίλων)
Χώρα(ες)	Μέλη της FIBA Europe
Ήπειρος	Europe
Πιο πρόσφατος πρωταθλητής(ες)	Ολυμπιακός (3ος τίτλος)
Περισσότεροι τίτλοι	Ρεάλ Μαδρίτης (8 τίτλοι)
Τηλεοπτική κάλυψη	Euroleague TV Συνεργαζόμενοι τηλεοπτικοί σταθμοί ανά χώρα
Κατηγορία στην πυραμίδα	1η Κατηγορία (Ευρώπη)
Επίσημη ιστοσελίδα	Euroleague.net

Η Ευρωλίγκα Ανδρών (αγγλικά: Euroleague) είναι η πιο σπουδαία διασυλλογική διοργάνωση καλαθοσφαίρισης για τους άνδρες στην Ευρώπη και αναδεικνύει τον Πρωταθλητή Ευρώπης στο άθλημα. Διοργανώνεται από την ULEB, την ένωση δηλ. των ευρωπαϊκών επαγγελματικών ομάδων μπάσκετ.

Παλαιότερα η ονομασία της ήταν Κύπελλο Πρωταθλητριών Ομάδων Ευρώπης ή Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Συλλόγων και διοργανώτρια αρχή ήταν το ευρωπαϊκό τμήμα της Διεθνούς Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης (FIBA Europe). Το 2000 επήλθε ρήξη ανάμεσα στην ULEB, η οποία εκπροσωπούσε τις περισσότερες μεγάλες ομάδες, και της FIBA που εκπροσωπούσε τις εθνικές ομοσπονδίες. Ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης, την περίοδο 2000-01 διεξήχθησαν δύο διοργανώσεις: μία υπό την αιγίδα της πρώτης (Ευρωλίγκα, νικήτρια η Βίρτους Μπολόνια) και μία υπό την αιγίδα της δεύτερης (Σουπρολίγκα, νικήτρια η Μακάμπι Τελ Αβίβ). Αμφότεροι θεωρούνται ισότιμα πρωταθλητές Ευρώπης για το 2001.

Αμέσως μετά η FIBA υπαναχώρησε και κατήργησε τη Σουπρολίγκα. Έτσι, από τη σαιζόν 2001-02 κορυφαία ευρωπαϊκή διασυλλογική αποτελεί αποκλειστικά η Ευρωλίγκα, ενώ είναι σε προχωρημένο στάδιο οι συζητήσεις για την επανένωση των δύο ομοσπονδιών.

Ιστορικό

Η διοργάνωση ξεκίνησε την περίοδο 1957-58 (όλοι οι αγώνες διεξήχθησαν το ημερολογιακό έτος 1958) με την ονομασία Κύπελλο Πρωταθλητριών, κατά τα πρότυπα της αντίστοιχης ποδοσφαιρικής διοργάνωσης της ΟΥΕΦΑ. Μέχρι το 1990-91 μετείχαν μόνο οι πρωταθλήτριες ομάδες της κάθε χώρας. Από την επόμενη σεζόν άρχισαν να προστίθενται δευτεραθλήτριες ή και τριταθλήτριες ομάδες από τις καλαθοσφαιρικά προηγμένες χώρες της και η διοργάνωση άλλαξε μορφή. Το 1996-97 καταργήθηκαν οι προκριματικοί νοκ - άουτ αγώνες και οι ομάδες ξεκινούν την πορεία τους από την αρχική φάση των ομίλων, ταυτόχρονα όμως έχασαν το δικαίωμα συμμετοχής οι χώρες όπου το άθλημα δε γνωρίζει ιδιαίτερη ανάπτυξη.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό των πρόσφατων διοργανώσεων, έχει να κάνει με τη δέσμευση κλειστών συμβολαίων ανάμεσα στην ULEB και κάποιους συλλόγους που θεωρούνται ιδιαίτερα «εμπορικοί». Αυτό πρακτικά σημαίνει πως κάποιες ομάδες έχουν δικαίωμα συμμετοχής ασχέτως των επιδόσεών τους στα εθνικά πρωταθλήματα. Κάτι τέτοιο έχει συμβεί και με ελληνικούς συλλόγους - Ολυμπιακός και ΑΕΚ έχουν στο παρελθόν αγωνισθεί στην Ευρωλίγκα, μολονότι δεν είχαν καταταγεί σε υψηλή θέση στο εθνικό πρωτάθλημα της προηγούμενης αγωνιστικής περιόδου.

Την αγωνιστική περιόδο 1965-1966 δοκιμάστηκε για πρώτη φορά η διαδικασία Final Four ανάμεσα στις τέσσερις ομάδες που θα έφταναν στη φάση των ημιτελικών, κατά τα πρότυπα του αμερικανικού κολλεγιακού πρωταθλήματος. Πολύ σύντομα η ιδέα εγκαταλείφθηκε, για να επανέλθει πολλά χρόνια αργότερα (1987-88) και να καθιερωθεί έως σήμερα. Μόνη εξαίρεση υπήρξε το 2001, όταν η διοργάνωση της FIBA περιελάμβανε final four, ενώ η αντίστoιχη της ULEB όχι.

Οι ονομασίες της Ευρωλίγκας από την καθιέρωσή της ως σήμερα:

• 1957-58 έως 1990-91: Κύπελλο Πρωταθλητριών (διοργάνωση FIBA)
• 1991-92 έως 1995-96: Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα (διοργάνωση FIBA)
• 1996-97 έως 1999-00: Ευρωλίγκα (διοργάνωση FIBA)
• 2000-01: Σουπρολίγκα (διοργάνωση FIBA), Ευρωλίγκα (διοργάνωση ULEB)
• 2001-02 έως σήμερα: Ευρωλίγκα (διοργάνωση ULEB)

Οι τελικοί συνοπτικά

Έτος	Πόλη Τελικού	Κυπελλούχος	Φιναλίστ	1ος αγ.	2ος αγ.	3ος αγ.	4ος αγ.	5ος αγ.
1958	Ρίγα - Σόφια	ΑΣΚ Ρίγα	Ακαντέμικ Σόφιας	86–81	84–71
1959	Ρίγα - Σόφια	ΑΣΚ Ρίγα	Ακαντέμικ Σόφιας	79–58	69–67
1960	Τιφλίδα - Ρίγα	ΑΣΚ Ρίγα	Ντιναμό Τιφλίδας	61–51	69–62
1961	Μόσχα - Ρίγα	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	ΑΣΚ Ρίγα	87–62	61–66
1962	Γενεύη	Ντιναμό Τιφλίδας	Ρεάλ Μαδρίτης	90–83
1963	Μαδρίτη - Μόσχα (2)	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	Ρεάλ Μαδρίτης	69–86	91–74	99–80
1964	Μπρνο - Μαδρίτη	Ρεάλ Μαδρίτης	Σπάρτακ Μπρνο	99–110	84–64
1965	Μόσχα - Μαδρίτη	Ρεάλ Μαδρίτης	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	81–88	76–62
1966	Μπολόνια	Ολίμπια (Σίμενταλ) Μιλάνου	Σλάβια Πράγας	77–72
1967	Μαδρίτη	Ρεάλ Μαδρίτης	Ολίμπια (Σίμενταλ) Μιλάνου	91–83
1968	Λυών	Ρεάλ Μαδρίτης	Σπάρτακ Μπρνο	98–95
1969	Βαρκελώνη	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	Ρεάλ Μαδρίτης	103–99
1970	Σαράγεβο	Παλακανέστρο (Ίνις) Βαρέζε	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	79–74
1971	Αμβέρσα	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	Παλακανέστρο (Ίνις) Βαρέζε	67–53
1972	Τελ Αβίβ	Παλακανέστρο (Ίνις) Βαρέζε	Κ.Κ. (Γιουγκοπλάστικα) Σπλιτ	70–69
1973	Λιέγη	Παλακανέστρο (Ίνις) Βαρέζε	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	71–66
1974	Ναντ	Ρεάλ Μαδρίτης	Παλακανέστρο (Ίνις) Βαρέζε	84–82
1975	Αμβέρσα	Παλακανέστρο (Ίνις) Βαρέζε	Ρεάλ Μαδρίτης	79–66
1976	Γενεύη	Παλακαν. (Μομπιλτζίρτζι) Βαρέζε	Ρεάλ Μαδρίτης	81–74
1977	Βελιγράδι	Μακάμπι Τελ Αβίβ	Παλακαν. (Μομπιλτζίρτζι) Βαρέζε	78–77
1978	Μόναχο	Ρεάλ Μαδρίτης	Παλακαν. (Μομπιλτζίρτζι) Βαρέζε	75–67
1979	Γκρενόμπλ	Μπόσνα Σαράγεβο	Παλακανέστ. (Έμερσον) Βαρέζε	96–93
1980	Δυτικό Βερολίνο	Ρεάλ Μαδρίτης	Μακάμπι Τελ Αβίβ	89–85
1981	Στρασβούργο	Μακάμπι Τελ Αβίβ	Βίρτους (Σινούντινε) Μπολόνια	80–79
1982	Κολωνία	Παλακανέστρο (Σκουίμπ) Καντού	Μακάμπι Τελ Αβίβ	86–80
1983	Γκρενόμπλ	Παλακανέστρο (Φορντ) Καντού	Ολίμπια (Μπίλι) Μιλάνου	69–68
1984	Γενεύη	Βίρτους (Μπάνκο) Ρόμα	Μπαρτσελόνα	79–73
1985	Αθήνα	Τσιμπόνα Ζάγκρεμπ	Ρεάλ Μαδρίτης	87–78
1986	Βουδαπέστη	Τσιμπόνα Ζάγκρεμπ	Ζαλγκίρις Κάουνας	94–82
1987	Λωζάνη	Ολίμπια (Τρέισερ) Μιλάνου	Μακάμπι Τελ Αβίβ	71–69
1988	Γάνδη	Ολίμπια (Τρέισερ) Μιλάνου	Μακάμπι Τελ Αβίβ	90–84
1989	Μόναχο	Κ.Κ. (Γιουγκοπλάστικα) Σπλιτ	Μακάμπι Τελ Αβίβ	75–69
1990	Σαραγόσα	Κ.Κ. (Γιουγκοπλάστικα) Σπλιτ	Μπαρτσελόνα	72–67
1991	Παρίσι	Κ.Κ. (Ποπ 84) Σπλιτ	Μπαρτσελόνα	70–65
1992	Κωνσταντινούπολη	Παρτιζάν Βελιγραδίου	Χοβεντούτ Μπανταλόνα	71–70
1993	Αθήνα	Λιμόζ	Παλακανέστρο (Μπένετον) Τρεβίζο	59–55
1994	Τελ Αβίβ	Χοβεντούτ Μπανταλόνα	Ολυμπιακός	59–57
1995	Σαραγόσα	Ρεάλ Μαδρίτης	Ολυμπιακός	73–61
1996	Παρίσι	Παναθηναϊκός	Μπαρτσελόνα	67–66
1997	Ρώμη	Ολυμπιακός	Μπαρτσελόνα	73–58
1998	Βαρκελώνη	Βίρτους (Κίντερ) Μπολόνια	ΑΕΚ	58–44
1999	Μόναχο	Ζαλγκίρις Κάουνας	Βίρτους (Κίντερ) Μπολόνια	82–74
2000	Θεσσαλονίκη	Παναθηναϊκός	Μακάμπι Τελ Αβίβ	73–67
2001	Παρίσι	Μακάμπι Τελ Αβίβ	Παναθηναϊκός	81–67
	Μπολόνια (3) - Βιτόρια (2)	Βίρτους (Κίντερ) Μπολόνια	Σάσκι Μπασκόνια (Ταού Κεράμικα)	68–85	94–73	80–60	79–96	82–74
2002	Μπολόνια	Παναθηναϊκός	Βίρτους (Κίντερ) Μπολόνια	89–83
2003	Βαρκελώνη	Μπαρτσελόνα	Παλακανέστρο (Μπένετον) Τρεβίζο	76–65
2004	Τελ Αβίβ	Μακάμπι Τελ Αβίβ	Φορτιτούντο (Σκίπερ) Μπολόνια	118–74
2005	Μόσχα	Μακάμπι Τελ Αβίβ	Σάσκι Μπασκόνια (Ταού Κεράμικα)	90–78
2006	Πράγα	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	Μακάμπι Τελ Αβίβ	73–69
2007	Αθήνα	Παναθηναϊκός	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	93–91
2008	Μαδρίτη	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	Μακάμπι Τελ Αβίβ	91–77
2009	Βερολίνο	Παναθηναϊκός	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	73–71
2010	Παρίσι	Μπαρτσελόνα	Ολυμπιακός	86–68
2011	Βαρκελώνη	Παναθηναϊκός	Μακάμπι Τελ Αβίβ	78–70
2012	Κωνσταντινούπολη	Ολυμπιακός	ΤΣΣΚΑ Μόσχας	62–61
2013	Λονδίνο	Ολυμπιακός	Ρεάλ Μαδρίτης	100–88
2014	Λονδίνο

• Σημ.: Το 2001 υπήρξαν δύο νικητές λόγω διάσπασης και διοργάνωσης δύο ξεχωριστών διοργανώσεων. Στη σειρά των αγώνων που κρίθηκαν στις 3 νίκες ανάμεσα στη Βίρτους Μπολόνια και την Ταού Κεράμικα, με μπλε χρώμα σημειώνονται οι αγώνες που διεξήχθησαν στη Μπολόνια και με κόκκινο στη Βιτόρια.

Τίτλοι και συμμετοχές σε τελικούς

Ανά σύλλογο Ομάδα Κυπ. Φιν. Χρονιές κατάκτησης Ρεάλ Μαδρίτης 8 7 1964, 1965, 1967, 1968, 1974, 1978, 1980, 1995 ΤΣΣΚΑ Μόσχας 6 6 1961, 1963, 1969, 1971, 2006, 2008 Παναθηναϊκός 6 1 1996, 2000, 2002, 2007, 2009, 2011 Μακάμπι Τελ Αβίβ 5 9 1977, 1981, 2001, 2004, 2005 Παλακανέστρο Βαρέζε 5 5 1970, 1972, 1973, 1975, 1976 Ολυμπιακός 3 3 1997, 2012, 2013 Ολίμπια Μιλάνου 3 2 1966, 1987, 1988 ΑΣΚ Ρίγα 3 1 1958, 1959, 1960 Κ.Κ. Σπλιτ 3 1 1989, 1990, 1991 Μπαρτσελόνα 2 5 2003, 2010 Βίρτους Μπολόνια 2 3 1998, 2001 Παλακενέστρο Καντού 2 – 1982, 1983 Τσιμπόνα Ζάγκρεμπ 2 – 1985, 1986 Ντιναμό Τιφλίδας 1 1 1962 Χοβεντούτ Μπανταλόνα 1 1 1994 Ζαλγκίρις Κάουνας 1 1 1999 Μπόσνα Σαράγεβο 1 – 1979 Βίρτους Ρόμα 1 – 1984 Παρτιζάν Βελιγραδίου 1 – 1992 Λιμόζ 1 – 1993 Ακαντέμικ Σόφιας – 2 — Σπάρτακ Μπρνο – 2 — Παλακανέστρο Τρεβίζο – 2 — Σ. Μπασκόνια (Κάχα) – 2 — Σλάβια Πράγας – 1 — ΑΕΚ – 1 — Φορτιτούντο Μπολόνια – 1 —

Ανά χώρα Χώρα Ομάδα Κυπ. Φιν. Ιταλία Παλακανέστρο Βαρέζε 5 5 Ολίμπια Μιλάνου 3 2 Βίρτους Μπολόνια 2 3 Παλακανέστρο Καντού 2 – Βίρτους Ρόμα 1 – Παλακανέστρο Τρεβίζο – 2 Φορτιτούντο Μπολόνια – 1 Ισπανία Ρεάλ Μαδρίτης 8 7 Μπαρτσελόνα 2 5 Χοβεντούτ Μπανταλόνα 1 1 Σ. Μπασκόνια (Κάχα) – 2 ΕΣΣΔ ΤΣΣΚΑ Μόσχας 6 6 ΑΣΚ Ρίγα 3 1 Ντιναμό Τιφλίδας 1 1 Ζαλγκίρις Κάουνας 1 1 Ελλάδα Παναθηναϊκός 6 1 Ολυμπιακός 3 3 ΑΕΚ – 1 Γιουγκ/βία Κ.Κ. Σπλιτ 3 1 Τσιμπόνα Ζάγκρεμπ 2 – Μπόσνα Σαράγεβο 1 – Παρτιζάν Βελιγραδίου 1 – Ισραήλ Μακάμπι Τελ Αβίβ 5 9 Γαλλία Λιμόζ 1 – Τσεχ/κία Σπάρτακ Μπρνο – 2 Σλάβια Πράγας – 1 Βουλγαρία Ακαντέμικ Σόφιας – 2

Δείτε επίσης

• Πορεία των ελληνικών ομάδων στην Ευρωλίγκα

Πηγές

• (αγγλικά) FIBA Ευρώπης
• (αγγλικά) Ιστορία της Ευρωλίγκας Ανδρών
• (αγγλικά) Euroleague.net

Εξωτερικές συνδέσεις

• Όλα τα αποτελέσματα των Ευρωπαϊκών διοργανώσεων στο μπάσκετ