Καλαθοσφαίριση

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Η καλαθοσφαίριση (αγγλ. basketball, μπάσκετ-μπολ) ή πιο συχνά μπάσκετ, είναι ένα ομαδικό άθλημα. Εμπνευστής και δημιουργός του ήταν ο Καναδός, καθηγητής φυσικής αγωγής στο Σπρίνγκφιλντ της Μασαχουσέτης των ΗΠΑ, Τζέιμς Α. Νέισμιθ. Ημερομηνία δημιουργίας - γέννησης του αθλήματος έχει καταγραφεί η 15 Δεκεμβρίου 1891.

Πίνακας περιεχομένων 1 Κανόνες 1.1 Παραβάσεις 2 Το μπάσκετ στους Ολυμπιακούς Αγώνες 2.1 Βαρκελώνη 1992 3 Η καλαθοσφαίριση στην Ελλάδα 3.1 Η χρυσή ομάδα του 1987 3.2 Η πρωταθλήτρια Ευρώπης 2005 και δευτεραθλήτρια κόσμου 2006 3.3 Εγχώριες διοργανώσεις 3.4 Τίτλοι ελληνικών συλλόγων 4 Η καλαθοσφαίριση στις 5 ηπείρους 4.1 Αμερική 4.1.1 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής 4.1.2 Καναδάς 4.1.3 Κεντρική και Λατινική Αμερική 4.2 Ασία 4.3 Αφρική 4.4 Ευρώπη 4.5 Ωκεανία 5 Περαιτέρω διάβασμα 6 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 6.1 Άλλες πηγές

[Επεξεργασία] Κανόνες

Παίζεται με δύο ομάδες των πέντε ατόμων σε ένα (συνήθως κλειστό, που στο έδαφός του έχει παρκέ) γήπεδο με δύο αντικριστά καλάθια. Οι παίκτες επιτρέπεται να ακουμπήσουν την μπάλα μόνο με τα χέρια (ωστόσο δε συνιστά παράβαση εάν αυτή ακουμπήσει και οποιοδήποτε άλλο μέρος του σώματος, εκτός από τα πόδια). Σκοπός των ομάδων είναι να βάλουν με σουτ την μπάλα μέσα από το καλάθι όσο το δυνατόν περισσότερες φορές στα 40 λεπτά του αγώνα (τέσσερα δεκάλεπτα - στο NBA ο αγώνας διαρκεί 48 λεπτά). Η ομάδα που θα πετύχει περισσότερους πόντους είναι η νικήτρια. Εάν ο αγώνας λήξει ισόπαλος, οι δύο ομάδες συνεχίζουν σε πεντάλεπτη παράταση κ.ο.κ. Κάθε ομάδα έχει 5 παίκτες ανά πάσα στιγμή μέσα στο γήπεδο, ενώ κατά τη διάρκεια ενός αγώνα μπορεί να χρησιμοποιήσει άλλους 7 παίκτες (που βρίσκονται στον πάγκο), πραγματοποιώντας αλλαγές. Ανάλογα με το ποια ομάδα κατέχει την μπάλα, οι παίκτες παίζουν αμυντικά ή επιθετικά. Ο συνολικός χρόνος της επίθεσης μιας ομάδας διαρκεί 24 δευτερόλεπτα. Δεν επιτρέπεται να τρέχει κάποιος κρατώντας την μπάλα: πρέπει ή να κάνει συγχρόνως ντρίμπλα ή να σταματήσει και να δώσει πάσα.

Κάθε αγώνας διαρκεί 4 περιόδους ίσης διάρκειας. Ανάμεσα στην 1η και τη 2η, καθώς και ανάμεσα στην 3η και την 4η, μεσολαβεί διάλειμμα 2 λεπτών. Ανάμεσα στην 2η και την 3η, υπάρχει διάλειμμα 15 λεπτών, το λεγόμενο ημίχρονο. Κάθε προπονητής έχει το δικαίωμα να καλέσει τους παίκτες του στον πάγκο για να τους δώσει οδηγίες, δύο φορές σε κάθε περίοδο. Αυτό λέγεται time-out και κατά τη διάρκειά του ο αγώνας διακόπτεται για 1 λεπτό, ενώ οι παίκτες συγκεντρώνονται στους πάγκους.

Στο παρκέ υπάρχει η γραμμή του τριπόντου (στα 6.25 μέτρα στην Ευρώπη, 7.25 στο NBA) που ορίζει την αξία κάθε σουτ. Οι αθλητές μπορούν να σκοράρουν για 2 πόντους (μέσα από τη γραμμή) ή για 3 (έξω από αυτήν, εφόσον δεν την πατούν). Για 1 πόντο μετράει η βολή, την οποία σουτάρουν οι παίκτες, κατόπιν υποδείξεως των διαιτητών (ενώ ο χρόνος έχει διακοπεί) μετά από φάουλ ή τεχνική ποινή (βλ. παρακάτω).

[Επεξεργασία] Παραβάσεις

Υπεύθυνοι για τις παραβάσεις είναι οι 3 διαιτητές. Βασικότερες παραβάσεις στο μπάσκετ είναι: το φάουλ, που είναι η βίαιη παρενόχληση ενός παίκτη από κάποιον αντίπαλό του, με τρόπο που διαφεύγει από τα αθλητικά πλαίσια. Ο αμυνόμενος μπορεί να παρεμποδίσει τον επιτιθέμενο χρησιμοποιώντας μόνο τον κορμό του. Ο αθλητής που κάνει 5 φάουλ σε έναν αγώνα, αποβάλλεται από αυτόν και δεν μπορεί να επανέλθει στο γήπεδο (στα 6 φάουλ είναι η αποβολή στο NBA). Τα βήματα συμβαίνουν όταν ένας παίκτης κάνει περισσότερα από 2 βήματα κρατώντας την μπάλα, χωρίς να κάνει ντρίμπλα ή όταν κουνήσει τα πόδια του αφού έχει σταματήσει κρατώντας την μπάλα με τα δύο χέρια. Σε περίπτωση άσχημης (υβριστικής, βίαιης κλπ.) συμπεριφοράς αθλητή ή προπονητή, ο διαιτητής έχει δικαίωμα να τον τιμωρήσει με τεχνική ποινή, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις υπάρχει η τιμωρία ντισκαλιφιέ που ισοδυναμεί με αποβολή του παίκτη από τον αγώνα.

[Επεξεργασία] Το μπάσκετ στους Ολυμπιακούς Αγώνες

Το 1904, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σεντ Λούις, το μπάσκετ παρουσιάστηκε ως σπορ επίδειξης και 32 χρόνια αργότερα, στην Ολυμπιάδα του Βερολίνου το 1936, εντάχθηκε επίσημα στο πρόγραμμα ως ολυμπιακό άθλημα. Το 1976 στο Μόντρεαλ μπήκε και το γυναικείο μπάσκετ στο ολυμπιακό πρόγραμμα.

[Επεξεργασία] Βαρκελώνη 1992

Από τις διοργανώσεις μπάσκετ στις Ολυμπιάδες, έχει μείνει στην ιστορία αυτή της Βαρκελώνης, το 1992, όταν εμφανίστηκε η ομάδα που θεωρείται η καλύτερη ομάδα μπάσκετ όλων των εποχών: η Εθνική ομάδα των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, η επονομαζόμενη Αυθεντική Ομάδα Όνειρο (Original Dream Team). Αυτή η ομάδα κέρδισε αήττητη τη διοργάνωση επιτυγχάνοντας διαφορά με τους αντιπάλους της 43.8 πόντους μέσο όρο ανά αγώνα. Το ρόστερ της ήταν το εξής:

Όνομα	Θέση
Μάτζικ Τζόνσον	πλέι μέικερ
Τζον Στόκτον	πλέι μέικερ
Μάικλ Τζόρνταν	σούτινγκ γκαρντ
Κλάιντ Ντρέξλερ	σούτινγκ γκαρντ
Σκότι Πίπεν	σμολ φόργουορντ
Κρις Μάλιν	σμολ φόργουορντ
Κρίστιαν Λέτνερ	φόργουορντ
Λάρι Μπέρντ	φόργουορντ
Τσαρλς Μπάρκλεϊ	πάουερ φόργουορντ
Καρλ Μαλόουν	πάουερ φόργουορντ
Ντέιβιντ Ρόμπινσον	σέντερ
Πάτρικ Γιούιν	σέντερ
Τσακ Ντέιλι	προπονητής

[Επεξεργασία] Η καλαθοσφαίριση στην Ελλάδα

Κύριο άρθρο: Εθνική Ελλάδος (Καλαθοσφαίριση Ανδρών)

Στην Ελλάδα το μπάσκετ έγινε ιδιαιτέρως δημοφιλές μετά τα κατορθώματα της Εθνικής ομάδας το 1987 που κέρδισε το πανευρωπαϊκό και το 1989 με το αργυρό μετάλλιο πάλι σε πανευρωπαϊκούς αγώνες. Οι παίκτες εκείνης της εποχής (Νίκος Γκάλης, Παναγιώτης Γιαννάκης, Παναγιώτης Φασούλας, Φάνης Χριστοδούλου κ.α.) έχουν σταματήσει την καριέρα τους εδώ και καιρό, αλλά η εθνική ομάδα παρέμεινε απο τις πιο δυνατές του κόσμου φέρνοντας αποτελέσματα όπως η 4η θέση στα Μουντομπάσκετ του Καναδά(1994) και της Αθήνας (1998), η 5η θέση στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ατλάντα το 1996 κ.α.

[Επεξεργασία] Η χρυσή ομάδα του 1987

Η ελληνική ομάδα του 1987 αποτελείτο από τους παρακάτω παίκτες. Προπονητής ήταν ο Κώστας Πολίτης. Δίνονται το σκορ και ο μέσος όρος πόντων ανα παιχνίδι κατάταξη των παικτών, στο Ευρωμπάσκετ του 1987. Πρώτος σκόρερ της διοργάνωσης ήταν ο Νίκος Γκάλης:

Όνομα	Πόντοι	Μέσος όρος/παιχνίδι
Νίκος Γκάλης	296	37
Παναγιώτης Γιαννάκης	101	13
Φάνης Χριστοδούλου	70	9
Παναγιώτης Φασούλας	98	12
Νίκος Φιλίππου	16	16
Αργύρης Καμπούρης	53	7
Μέμος Ιωάννου	16	16
Λιβέρης Ανδρίτσος	24	4
Μιχάλης Ρωμανίδης	18	18
Νίκος Σταυρόπουλος	1	1
Νίκος Λινάρδος	4	4
Παναγιώτης Καρατζάς	2	2

[Επεξεργασία] Η πρωταθλήτρια Ευρώπης 2005 και δευτεραθλήτρια κόσμου 2006

Το 2005 η νεανική ομάδα της Ελλάδας, υπό τη καθοδήγηση του προπονητή Παναγιώτη «Δράκου» Γιαννάκη, κατάφερε να πάρει και πάλι την 1η θέση στο Ευρωμπάσκετ 2005 που έγινε στο Βελιγράδι, ύστερα από 18 χρόνια επικρατώντας στον τελικό των Γερμανών με σκορ 78-62. Η σύνθεση της ομάδας ήταν η εξής:

Αριθμός	Όνομα	Ύψος (cm)	Ημ/νία γέννησης
4	Θοδωρής Παπαλουκάς	200	8 Μαΐου 1977
5	Βασίλης Σπανούλης	192	7 Αυγούστου 1982
6	Νίκος Ζήσης	195	16 Αυγούστου 1983
7	Γιάννης Μπουρούσης	215	17 Νοεμβρίου 1983
8	Παναγιώτης Βασιλόπουλος	204	8 Φεβρουαρίου 1984
9	Αντώνης Φώτσης	209	1 Απριλίου 1981
10	Νίκος Χατζηβρέττας	195	26 Μαΐου 1977
11	Δημοσθένης Ντικούδης	207	24 Ιουνίου 1977
12	Κωνσταντίνος Τσαρτσαρής	205	17 Οκτωβρίου 1979
13	Δημήτρης Διαμαντίδης	196	6 Μαΐου 1980
14	Λάζαρος Παπαδόπουλος	210	3 Ιουνίου 1980
15	Μιχάλης Κακιούζης	204	29 Νοεμβρίου 1976

Η εντυπωσιακή πορεία της ομάδας συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια. Το 2006 η πρωταθλήτρια Ευρώπης Ελλάδα, κατέκτησε το αργυρό μετάλλιο και αναδείχθηκε δευτεραθλήτρια κόσμου στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της Ιαπωνίας νικώντας μεταξύ άλλων την εθνική ομάδα των ΗΠΑ (101-95) στον ημιτελικό. Στον τελικό η εθνική ομάδα ηττήθηκε από την εθνική ομάδα της Ισπανίας με 70-47.

Η ομάδα:

	Παίκτης	Ύψος	Θέση	Ηλικία	Ομάδα
4	Θεόδωρος Παπαλουκάς	2,00	Γκαρντ	29	ΤΣΣΚΑ Μόσχας
5	Σοφοκλής Σχορτσιανίτης	2,08	Σέντερ	21	Ολυμπιακός
6	Νίκος Ζήσης	1,97	Γκαρντ	23	ΤΣΣΚΑ Μόσχας
7	Βασίλης Σπανούλης	1,92	Γκαρντ	24	Παναθηναϊκός
8	Παναγιώτης Βασιλόπουλος	2,03	Φόργουορντ	22	Ολυμπιακός
9	Αντώνης Φώτσης	2,08	Φόργουορντ	25	Ντιναμό Μόσχας
10	Νίκος Χατζηβρέττας	1,96	Γκαρντ	29	Παναθηναϊκός
11	Δήμος Ντικούδης	2,06	Φόργουορντ	29	Παναθηναϊκός
12	Κώστας Τσαρτσαρής	2,05	Φόργουορντ	27	Παναθηναϊκός
13	Δημήτρης Διαμαντίδης	1,98	Γκαρντ	26	Παναθηναϊκός
14	Λάζαρος Παπαδόπουλος	2,10	Σέντερ	26	Ρεάλ Μαδρίτης
15	Μιχάλης Κακιούζης	2.07	Φόργουορντ	30	Καχα Σολ
C	Παναγιώτης Γιαννάκης	1.92	Προπονητής	47	Ολυμπιακός

Την επόμενη χρονιά η εθνική ομάδα, παρά την αποτυχία κατάκτησης ένος μεταλλίου, διατηρήθηκε σε υψηλό επίπεδο κατακτώντας την 4η θέση στο πανευρωπαϊκό του 2007.

[Επεξεργασία] Εγχώριες διοργανώσεις

Το ελληνικό πρωτάθλημα αποτελεί ένα από τα πιο ανταγωνιστικά στην Ευρώπη, με πολλές επιτυχίες των ελληνικών ομάδων στα κύπελλα Ευρώπης. Μέχρι την δεκαετία του '80 στο άθλημα πρωταγωνιστούσαν οι ομάδες της Αθήνας Παναθηναϊκός, Ολυμπιακός και ΑΕΚ, όταν η Θεσσαλονίκη πήρε τα πρωτεία από την πρωτεύουσα με τις ομάδες του Άρη και ΠΑΟΚ να γιγαντώνονται και να συγκαταλέγονται στις δυνατότερες ομάδες της Ευρώπης. Ο Άρης ήταν η ομάδα που μετέτρεψε το άθλημα σε αγαπημένο σπορ στην Ελλάδα, με την μεγάλη αυτοκρατορία του που συνδέθηκε και με τις πρώτες επιτυχίες της Εθνικής ομάδας. Μετά την πτώση της δυναστείας του Άρη, ήταν η σειρά του Ολυμπιακού να εγκαταστήσει την δική του αυτοκρατορία και να συμετάσχει σε 4 final four κατακτώντας έναν τίτλο. Η τελευταία δεκαετία έχει συνδεθεί με την κυριαρχία του Παναθηναϊκού τόσο σε εγχώριο όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η κατάκτηση 9 εθνικών πρωταθλημάτων και 4 ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων από το 1996 μέχρι σήμερα τον καθιστά ως μια από τις μεγαλύτερες δυνάμεις στο ευρωπαϊκό μπάσκετ.

[Επεξεργασία] Τίτλοι ελληνικών συλλόγων

Θέση	Ομάδα	Πρωτάθλημα Ευρώπης	Ευρωπαϊκά Κύπελλα	Διηπειρωτικό Κύπελλο	Πρωτάθλημα Ελλάδος	Κύπελλο Ελλάδος	Σύνολο
1	Παναθηναϊκός Α.Ο.	3	-	1	27	10	41
2	Ολυμπιακός Σ.Φ.Π.	1	-	-	9	7	17
3	Α.Σ. Άρης	-	3	-	10	8	21
4	Α.Ε.Κ.	-	2	-	8	3	13
5	Π.Α.Ο.Κ.	-	2	-	2	3	7
6	Γ.Σ. Αμαρουσίου	-	1	-	-	-	1
7	Πανελλήνιος Γ.Σ.	-	-	-	6	-	6
8	Ηρακλής Γ.Σ.	-	-	-	2	-	2
9	Α.Ο. Νήαρ Ηστ	-	-	-	1	-	1
9	Πανεπιστήμιο Αθηνών	-	-	-	1	-	1
10	Πανιώνιος Γ.Σ.Σ.	-	-	-	-	1	1

[Επεξεργασία] Η καλαθοσφαίριση στις 5 ηπείρους

[Επεξεργασία] Αμερική

[Επεξεργασία] Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής

Κύριο άρθρο: NBA

Στις ΗΠΑ το NBA είναι το πιο γνωστό πρωτάθλημα καλαθοσφαίρισης. Σε αυτή τη διοργάνωση, μετέχουν οι θεωρητικά καλύτεροι παίκτες σε όλο το κόσμο, καθώς και πολλοί γνωστοί Ευρωπαίοι (και όχι μόνο) παίκτες, όπως ο Ντιρκ Νοβίτσκι, ο Τόνι Πάρκερ κ.ά. Παλαιότερα συμμετείχαν και άλλοι γνωστοί Ευρωπαίοι παίκτες, όπως ο Ντράζεν Πέτροβιτς, γνωστός με το ψευδώνυμο «Μότσαρτ», ο Τόνι Κούκοτς, ο Άρβιντας Σαμπόνις κ.ά.

[Επεξεργασία] Καναδάς

Ο Καναδάς δεν έχει εγχώριο επίσημο πρωτάθλημα αλλά είναι παραδοσιακή δύναμη του αθλήματος σε επίπεδο εθνικών ομάδων. Μεταξύ των πλέον γνωστών Καναδών καλαθοσφαιριστών είναι ο Στιβ Νας, ο Ρικ Φοξ, ο Σάμιουελ Ντάλεμπερτ και ο Τοντ ΜακΚάλοου.

[Επεξεργασία] Κεντρική και Λατινική Αμερική

Από την υπόλοιπη Αμερική, πέραν της Βόρειας, ελάχιστες χώρες έχουν να επιδείξουν σημαντική ιστορία και διακρίσεις στην καλαθοσφαίριση. Οι πιο σημαντικές δυνάμεις της ηπείρου είναι: 1) η Αργεντινή, που στέφθηκε χρυσή ολυμπιονίκης στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας και τον 21ο αιώνα έχει μια από τις πιο ταλαντούχες γενιές καλαθοσφαιριστών στην ιστορία της ηπείρου, και 2) η Βραζιλία, που έχει κάποιες καλές διακρίσεις και είναι κυρίως γνωστή για έναν από τους καλύτερους σκόρερ που έβγαλε ποτέ το παγκόσμιο μπάσκετ, τον Όσκαρ Σμιντ. Από τις καλύτερες εθνικές ομάδες έχει και το Πουέρτο Ρίκο. Καλύτερος καλαθοσφαιριστής από τη Λατινική Αμερική τα τελευταία χρόνια θεωρείται ο Μανού Τζινόμπιλι.

[Επεξεργασία] Ασία

Η Ασία θεωρείται η χώρα με τις πιο αδύναμες εθνικές ομάδες στην καλαθοσφαίριση. Τις πιο καλές εθνικές ομάδες έχουν η Κίνα, το Ιράν, η Ιαπωνία, ο Λίβανος και η Ινδία. Σημαντικά εθνικά πρωταθλήματα είναι της Κίνας και των Φιλιππίνων. Καλύτερος Ασιάτης καλαθοσφαιριστής τα τελευταία χρόνια θεωρείται ο Μινγκ Γιάο.

[Επεξεργασία] Αφρική

Οι εθνικές ομάδες της Αφρικής είναι αδύναμες και δεν έχουν σημαντικές διακρίσεις, ενώ και τα πρωταθλήματά τους είναι χαμηλού επιπέδου. Την πιο καλή εθνική ομάδα εδώ και αρκετά χρόνια έχει η Αγκόλα, ενώ οι αμέσως καλύτερες είναι η Νιγηρία και το Καμερούν. Καλύτερος Αφρικανός καλαθοσφαιριστής των τελευταίων χρόνων θεωρείται ο Ντικέμπε Μουτόμπο.

[Επεξεργασία] Ευρώπη

Η καλαθοσφαίριση στην Ευρώπη έχει τεράστια ιστορία και πλήθος σπουδαίων αθλητών έχουν περάσει από τα ευρωπαϊκά γήπεδα. Καλύτερος Ευρωπαίος καλαθοσφαιριστής τα τελευταία χρόνια θεωρείται ο Ντιρκ Νοβίτσκι. Αυτή τη στιγμή στην ήπειρο λαμβάνουν χώρα οι εξής διεθνείς διασυλλογικές διοργανώσεις: Ευρωλίγκα, Ούλεμπ καπ, Φίμπα καπ.

[Επεξεργασία] Ωκεανία

Δύο είναι οι σημαντικές εθνικές ομάδες της Ωκεανίας: 1) η Αυστραλία και 2) η Νέα Ζηλανδία. Αυτές οι ομάδες είναι παρούσες στις περισσότερες μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις των τελευταίων χρόνων.

[Επεξεργασία] Περαιτέρω διάβασμα

• Ελληνικό Πρωτάθλημα καλαθοσφαίρισης αντρών
• Α2 Εθνική καλαθοσφαίρισης αντρών
• Κύπελλο καλαθοσφαίρισης ανδρών
• Εθνική Ελλάδος (Καλαθοσφαίριση Ανδρών)
• Θέσεις στην καλαθοσφαίριση: Πλέι μέικερ, Σούτινγκ γκαρντ, Σμολ φόργουορντ, Πάουερ φόργουορντ, Σέντερ

[Επεξεργασία] Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• ΕΣΑΚΕ - Ελληνικός Σύλλογος Ανωνύμων Καλαθοσφαιρικών Εταιρειών
• EUROLEAGUE - Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης
• FIBA - Η Διεθνής Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης
• EOK - Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης

[Επεξεργασία] Άλλες πηγές

• Το παράδοξο του πρωταθλήματος των Φιλιππίνων
• International Basketball