Στέφανος ο Πρωτόστεπτος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Στέφανος ο Πρωτόστεπτος
Prvovencani Ljeviska1.jpg
Γέννηση
άγνωστη τιμή
Θάνατος
άγνωστη τιμή
Υπηκοότητα Μεγάλο Πριγκιπάτο της Ράσκας
Ιδιότητα συγγραφέας
Σύζυγος Ευδοκία Αγγελίνα και Άννα Δάνδολο ()
Τέκνα Στέφανος Ούρος Α΄, Στέφανος Ράντοσλαβ, Στέφανος Βλάντισλαβ, Άγιος Σάββας Β΄ της Σερβίας και Κομνηνή Νεμάνια
Γονείς Στέφανος Α΄ Νεμάνια και Αναστασία της Σερβίας
Αδέλφια Άγιος Σάββας και Βουκάν Νεμάνια
Ο Στέφανος σε τοιχογραφία στην μονή Μιλέσεβα

Ο Στέφανος ο Πρωτόστεπτος (μτφ : ο πρώτος εστεμμένος) (σερβικά: Стефан Немањић Првовенчани, 1166 - 24 Σεπτεμβρίου 1227) ήταν μεγάλος ζουπάνος της Ράσκας από το 1196, σαν Στέφανος Β΄, και βασιλιάς της Σερβίας από το 1217 μέχρι το θάνατό του το 1227 σαν Στέφανος Α΄. Ήταν ο πρώτος επίσημος Σέρβος βασιλιάς μέσω της αναβάθμισης του Σερβικού Μεγάλου Πριγκιπάτου σε βασίλειο της Σερβίας. Έγραψε το έργο "η ζωή του Στέφανου Νεμάνια" μια βιογραφία του πατέρα του.

Ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος γιος του Στέφανου Α΄ Νεμάνια και της Αναστασίας. Ο αδελφός του και σαν πρώτος γιος και προφανής κληρονόμος Βουκάν κυβέρνησε την Ζέτα και τις γειτονικές επαρχίες ενώ ο μικρότερος αδερφός του Ράστκο κυβέρνησε την Ζαχλουμία.

Οι Βυζαντινοί επιτέθηκαν τη Σερβία το 1191 με επιδρομές στις όχθες του Νότιου Μοράβα. Ο Νεμάνια έχοντας τακτικό πλεονέκτημα νίκησε του βυζαντινούς αναγκάζοντας τον αυτοκράτορα Ισαάκιο Άγγελο να συνάψουν συνθήκη ειρήνης. Έπειτα ο Στέφανος παντρεύτηκε την ανιψιά του αυτοκράτορα Ευδοκία Αγγελίνα κι έλαβε τον τίτλο του σεβαστοκράτορα.

Αν και ο Βουκάν ήταν ο πρωτότοκος γιος του Νεμάνια, Ο Νεμάνια προτίμησε για τον θρόνο τον Στέφανο, ίσως γιατί ήταν παντρεμένος με την πριγκίπισσα του Βυζαντίου Ευδοκία. Ο Βουκάν αντέδρασε σε αυτήν την αλλαγή στη διαδοχή δηλώνοντας τον εαυτό του βασιλιά της Διόκλειας υποτελείς του πατέρα του. Στις 25 Μαρτίου 1196 ο Στέφανος Α΄ συγκάλεσε Συμβούλιο στην Ρας όπου επίσημα παραιτήθηκε υπέρ του δεύτερου γιου του, Στεφάνου, στον οποίο κληροδότησε όλα τα επίγεια αγαθά του και ο ίδιος πήρε μοναστικούς όρκους στην εκκλησία των Αγίων Πέτρου και Παύλου παίρνοντας το μοναστικό όνομα του Συμεών. Στη συνέχεια αποσύρθηκε στο μοναστήρι Στουντένιτσα και η γυναίκα του Αναστασία αποσύρθηκε και αυτή μοναχή στη Μονή της Παναγίας στην Κουρσουλία.

Όταν ο πατέρας του Στέφανος Α΄ πέθανε ο Βουκάν, που ως τότε είχε δεχτεί την απόφασή του στην διαδοχή, άρχισε να συνωμοσία εναντίον του αδελφού του Στέφανου προκειμένου να γίνει Μεγάλος Ζουπάνος. Συμμάχησε με τον βασιλιά της Ουγγαρίας Έμερικ (1196-1204) ο οποίος πολεμούσε εναντίον της Β΄ Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας και ήθελε βοήθεια. Με τη βοήθεια των ουγγρικών στρατευμάτων το 1202 ο Βουκάν κατόρθωσε να ανατρέψει το Στέφανο ο οποίος κατέφυγε στη Βουλγαρία αφήνοντας τον Βουκάν Μεγάλο Ζουπάνο[1].

Σε αντάλλαγμα για τη ουγγρική βοήθεια ο Βουκάν έγινε υποτελής του Ούγγρου βασιλιά και υποσχέθηκε ότι θα αλλάξει πίστη προς τον καθολικισμό αν ο Πάπας του δώσει τον τίτλο του βασιλιά. Ωστόσο ως Ούγγρος υποτελής ο Βουκάν σύντομα εμπλέκεται στη σύγκρουση με τη Βουλγαρία. Το 1203 ο βουλγαρικός στρατός επιτέθηκε στον Βουκάν προσαρτώντας την Νις. Στο χάος που ακολούθησε και χρησιμοποιώντας τον καθολικισμό εναντίον του ο Στέφανος κατάφερε να επιστρέψει στη Σερβία και να ανατρέψει τον Βουκάν το 1204 και να γίνει πάλι ηγεμόνας.

Εν τω μεταξύ ο επίσκοπος Σάββας επιστρέφει στη Σερβία το χειμώνα του 1205-1206 ή 1206-1207[2], και παρεμβαίνει και συμφιλιώνει τους δύο αδελφούς του. Ο Στέφανος του ζητά να παραμείνει στη Σερβία με τους κληρικούς του, κάτι που κάνει ξεκινώντας μια ευρεία ποιμαντική και εκπαιδευτική εκστρατεία προς τον λαό της Σερβίας. Ο Σάββας ιδρύει πολλές εκκλησίες και μοναστήρια, μεταξύ των οποίων και η Μονή Ζίτσα [3].

Μετά το θάνατο του Καλογιάν, υπήρξε ένας πόλεμος διαδοχής στη Βουλγαρία. Ο Στέφανος έδωσε άσυλο σε μέλος της οικογένειας του Μπορίλ, πρώτος ξάδελφος ή ο αδελφός του Μπορίλ, κατέφυγαν στη Σερβία, και έτυχε θερμής υποδοχής στην αυλή του Στέφανου[4][5]. Όταν ο Μπορίλ ζήτησε την έκδοση του στη Βουλγαρία με δώρα και δωροδοκίες ο Στέφανος αρνήθηκε[4]. Ταυτόχρονα ο Μπορίλ δεν ήταν σε θέση να αναλάβει στρατιωτική δράση εναντίον της Σερβίας καθώς ο ίδιος είχε υποστεί μεγάλη ήττα στα χέρια των Λατίνων στην Φιλιππούπολη[5][6][7].

Ο Τζόρτζε ζουπάνος της Ζέτα, προκειμένου να εξασφαλίσει τα εδάφη του από τον Στέφανο αποδέχθηκε βενετική επικυριαρχία πιθανώς το 1208[8]. Αργότερα ο Τζόρτζε εξαφανίζεται από τις πηγές, και ο Σέφανος αναφέρεται κυβερνήτης της Ζέτα από το 1216, πιθανώς μέσω στρατιωτικής δράσης[8]. Ο Στέφανος σταδιακά προσάρτησε στο κράτος του τα γειτονικά σερβικά ζουπανάτα και το 1217 αναβαθμίστηκε σε βασίλειο και έγινε ο πρώτος του βασιλιάς.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήταν νυμφευμένος, περί το 1186, με την βυζαντινή πριγκίπισσα Ευδοκία Αγγελίνα, κόρη του Αλεξίου Γ', αλλά χώρισαν τον Ιούνιο του 1198 κατηγορώντας ο ένας τον άλλο για μοιχεία. Είχαν τρεις υιούς και δύο κόρες:

Ξαναπαντρεύτηκε το 1207 ή 1208 και η δεύτερη σύζυγός του ήταν η Άννα Δάνδολο, εγγονή του δόγη Bενετίας Ερρίκου Δάνδολου. Είχαν ένα γιο και μία κόρη:

Έχτισε πολλά φρούρια, συμπεριλαμβανομένων του Μαγκλίτς. Στο τέλος της ζωής του πήρε μοναστικό όρκο με το όνομα Συμεών, και πέθανε λίγο μετά. Αγιοποιήθηκε ως ο πατέρας και η μητέρα του.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Konstantin Jirecek, Geschichte der Serben 1, Gotha 1911,p.289
  2. Fine, Late, p. 79
  3. Đuro Šurmin, Povjest književnosti hrvatske i srpske, 1808, p. 229
  4. 4,0 4,1 Fine, p. 94
  5. 5,0 5,1 Curta, p. 385
  6. Velimirović, p. 61
  7. Андреев 2004, p. 180
  8. 8,0 8,1 Fine, p. 50

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Stefan the First-Crowned της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).