Σαλί Μπερίσα
| Σαλί Μπερίσα Sali Berisha | |
|---|---|
 Ο Σαλί Μπερίσα το 2025 | |
| 32ος Πρωθυπουργός της Αλβανίας | |
| Περίοδος 8 Σεπτεμβρίου 2005 – 11 Σεπτεμβρίου 2013 | |
| Πρόεδρος | Αλφρέντ Μοϊσίου Μπαμίρ Τόπι Μπουγιάρ Νισάνι |
| Προκάτοχος | Φατός Νάνο |
| Διάδοχος | Έντι Ράμα |
| 2ος Πρόεδρος της Αλβανίας | |
| Περίοδος 9 Απριλίου 1992 – 24 Ιουλίου 1997 | |
| Πρωθυπουργός | Βιλσόν Αχμέτι Αλεξάντερ Μέξι Μπασκίμ Φίνο |
| Προκάτοχος | Ραμίζ Αλία |
| Διάδοχος | Ρετζέπ Μεϊντάνι |
| Ηγέτης της Αντιπολίτευσης | |
Εν ενεργεία Ανέλαβε καθήκοντα 22 Μαΐου 2022 | |
| Προκάτοχος | Λουλζίμ Μπάσα |
| Περίοδος 25 Ιουλίου 1997 – 8 Σεπτεμβρίου 2005 | |
| Προκάτοχος | Φατός Νάνο |
| Διάδοχος | Έντι Ράμα |
| Περίοδος 22 Φεβρουαρίου 1991 – 9 Απριλίου 1992 | |
| Προκάτοχος | Το αξίωμα δημιουργήθηκε |
| Διάδοχος | Φατός Νάνο |
| Πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος | |
Εν ενεργεία Ανέλαβε καθήκοντα 22 Μαΐου 2022 | |
| Προκάτοχος | Λουλζίμ Μπάσα |
| Περίοδος 24 Ιουλίου 1997 – 22 Ιουλίου 2013 | |
| Προκάτοχος | Τρίταν Σέχου |
| Διάδοχος | Λουλζίμ Μπάσα |
| Περίοδος 12 Δεκεμβρίου 1990 – 9 Απριλίου 1992 | |
| Προκάτοχος | Το αξίωμα δημιουργήθηκε |
| Διάδοχος | Έντουαρντ Σελάμι |
| Προσωπικά στοιχεία | |
| Γέννηση | 15 Οκτωβρίου 1944, Βίτσιντολ, Τροπόγια, Αλβανία |
| Εθνότητα |  Αλβανός |
| Υπηκοότητα | Αλβανία |
| Πολιτικό κόμμα | Δημοκρατικό Κόμμα (1990-σήμερα) Εργατικό Κόμμα (1968-1990) |
| Σύζυγος | Λίρι Ράμαι (ν. 1971) |
| Παιδιά | 2 |
| Σπουδές | Πανεπιστήμιο των Τιράνων |
| Επάγγελμα |
|
| Υπογραφή | .svg) |
| Ιστοσελίδα | https://www.sali-berisha.com/ |
 Σχετικά πολυμέσα | |
Ο Σαλί Μπερίσα (αλβανικά: Sali Berisha, Τροπόγια Αλβανίας, 15 Οκτωβρίου 1944) είναι Αλβανός πολιτικός και καρδιολόγος. Διετέλεσε πρόεδρος της Αλβανίας από το 1992 μέχρι το 1997, καθώς και πρωθυπουργός της Αλβανίας από το 2005 ως το 2013. Υπήρξε ο ιδρυτής και ο πρώτος πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος, μετά την πτώση του κομμουνισμού, τα έτη 1990 με 1992 και 1997 με 2013. Το 2022 επέστρεψε ξανά στην κεντρική πολιτική σκηνή, αναλαμβάνοντας την προεδρία του κόμματος και την ηγεσία της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Σπουδές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο «Ενβέρ Χότζα» (σημερινό Πανεπιστήμιο των Τιράνων) και ειδικεύτηκε στην καρδιολογία. Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι και αργότερα εξελέγη καθηγητής στο Πανεπιστήμιο «Ενβέρ Χότζα».
2ος Πρόεδρος της Αλβανίας (1992–1997)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Μπερίσα υπήρξε προσωπικός γιατρός του Ενβέρ Χότζα και γι' αυτό κάποιοι τον θεώρησαν ευνοούμενο του καθεστώτος[1], εντούτοις αυτός υποστήριξε τις αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο «Ενβέρ Χότζα» τον Δεκέμβριο του 1990. Το 1990 ίδρυσε το Δημοκρατικό Κόμμα Αλβανίας. Ως ηγέτης του κόμματος αυτού, κέρδισε τις πρώτες εκλογές μετά την πτώση του Κομμουνιστικού καθεστώτος του Χότζα και του Αλία, και ανέλαβε πρόεδρος της Δημοκρατίας της Αλβανίας στις 9 Απριλίου 1992. Η θητεία του ανανεώθηκε στις προεδρικές εκλογές που έγιναν στις 26 Μαΐου 1996. Υπό την πίεση διαφόρων σκανδάλων διαφθοράς, και κυρίως εξαιτίας ενός μεγάλου σκανδάλου αποταμιευτικών πυραμίδων που εξανέμισε τις οικονομίες των Αλβανών, ο Μπερίσα έχασε στις πρόωρες εκλογές που έγιναν τον Ιούνιο του 1997. Παραιτήθηκε από πρόεδρος της Αλβανίας στις 24 Ιουλίου 1997 και τη θέση του κατέλαβε ο σοσιαλιστής Ρετζέπ Μεϊντάνι.[2]
32ος Πρωθυπουργός της Αλβανίας (2005–2013)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Δημοκρατικό Κόμμα κέρδισε στις κοινοβουλευτικές εκλογές της 3ης Ιουλίου 2005, και μέχρι τις 11 Σεπτεμβρίου 2013 ο Μπερίσα διετέλεσε πρωθυπουργός της Αλβανίας. Ο συνασπισμός του Μπερίσα κέρδισε αρκετές έδρες στις εκλογές του Ιουνίου του 2009 ώστε να μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση. Ωστόσο, δεν κατάφερε να έχει την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο με διαφορά μιας έδρας. Ήταν οι πρώτες εκλογές από τότε που άρχισε να εφαρμόζεται ο πολυκομματισμός από το 1991 ώστε ένα κυβερνών κόμμα να αναγκάζεται να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού εξαιτίας της ανεπάρκειας εδρών από το ίδιο.[3]
Στις βουλευτικές εκλογές του 2009, ο κεντροδεξιός συνασπισμός του Μπερίσα προηγήθηκε σε αριθμό εδρών (με πέντε περισσότερες έδρες από την αντιπολίτευση), αλλά συγκέντρωσε ελαφρώς μικρότερο ποσοστό από το συνασπισμό των Σοσιαλιστών υπό τον Έντι Ράμα (40,90% έναντι 39,97%).[4] Το Σεπτέμβριο του 2009 το Δημοκρατικό Κόμμα και το Σοσιαλιστικό Κίνημα για την Ενσωμάτωση συμφώνησαν σε σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού, με τον Μπερίσα να παραμένει πρωθυπουργός και τον Ιλίρ Μέτα να γίνεται υπουργός εξωτερικών. Ο Μπερίσα έλαβε εντολή για σχηματισμό κυβέρνησης στις 9 Σεπτεμβρίου.
Μετά τη διεξαγωγή των βουλευτικών εκλογών του 2013, το κόμμα του Έντι Ράμα κέρδισε με τεράστια διαφορά και στις 26 Ιουνίου, τρεις ημέρες μετά τις εκλογές, ο Μπερίσα εκφώνησε γραπτή ομιλία προς τους οπαδούς του, ανακοινώνοντας την παραίτησή του από την πρωθυπουργία και από την ηγεσία του κόμματός του, έπειτα από 23 χρόνια.[5]
Ηγέτης της Αντιπολίτευσης (1991–1992) (1997–2005) (2022–σήμερα)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Λουλζίμ Μπάσα, πρόεδρος του δημοκρατικού κόμματος της Αλβανίας από το 2013 έως το 2022, βρέθηκε αντιμέτωπος με εσωκομματική κρίση το 2021, μετά τις δύο βαριές εκλογικές ήττες του κόμματος στις εκλογές του 2017 και του 2021. Μερίδα στελεχών αμφισβήτησε την ηγεσία του και ζήτησε την παραίτησή του, ωστόσο ο ίδιος δεν αποδέχθηκε τα σχετικά αιτήματα.
Στις 9 Σεπτεμβρίου 2021, ο Μπάσα διέγραψε από το κόμμα και την κοινοβουλευτική ομάδα τον Σαλί Μπερίσα, επικαλούμενος ζητήματα που σχετίζονταν με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον δημόσιο χαρακτηρισμό του Μπερίσα από αυτές, (persona non grata), λόγω εκτεταμένης διαφθοράς. Η απόφαση αυτή όξυνε την εσωκομματική αντιπαράθεση.
Στις 11 Δεκεμβρίου 2021, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του Εθνικού Συμβουλίου στο Arena Kombëtare, υποστηρικτές του Μπερίσα ψήφισαν υπέρ της απομάκρυνσης του Μπάσα από την ηγεσία του κόμματος. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν από την πλευρά Μπερίσα, 4.446 μέλη τάχθηκαν υπέρ της αποπομπής του.
Η κρίση κορυφώθηκε στις 8 Ιανουαρίου 2022, όταν υποστηρικτές του Μπερίσα πραγματοποίησαν διαδήλωση έξω από τα κεντρικά γραφεία του Δημοκρατικού Κόμματος στα Τίρανα. Τα επεισόδια που σημειώθηκαν οδήγησαν στην επέμβαση ειδικών αστυνομικών δυνάμεων.
Στις 21 Μαρτίου 2022, ο Λουλζίμ Μπάσα υπέβαλε την παραίτησή του από την ηγεσία του κόμματος, έπειτα από παρατεταμένη εσωκομματική πίεση. Στη συνέχεια, ο Σαλί Μπερίσα εξελέγη από τους υποστηρικτές του ως πρόεδρος του κόμματος. Ωστόσο, ο Ενκελέιντ Αλιμπεάι υποστήριξε ότι αποτελεί τον νόμιμο και επίσημο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας και της θεσμικής εκπροσώπησης του κόμματος.
Η διαφωνία αυτή οδήγησε σε παρατεταμένη εσωκομματική διάσπαση, με αποτέλεσμα τόσο ο Μπερίσα όσο και ο Αλιμπεάι να προβάλλουν αξιώσεις ηγεσίας. Στο πολιτικό πεδίο, ο Μπερίσα θεωρήθηκε από τους υποστηρικτές του ως de facto ηγέτης της αντιπολίτευσης, νομίμως από το 2024 μετά την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της Αλβανίας να τον προβάλει ως τον νόμιμο πρόεδρο.
Στις 7 Ιουλίου 2022, ο Μπερίσα διοργάνωσε διαδήλωση στα Τίρανα, μπροστά από το Γραφείο του Πρωθυπουργού, με αιτήματα που αφορούσαν την αύξηση των τιμών και το επίπεδο των μισθών. Κατά τη διάρκεια της συγκέντρωσης, δήλωσε ότι «το μέλλον της Αλβανίας και των Αλβανών κινδυνεύει» και κάλεσε τους πολίτες να αναλάβουν ενεργό ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις. Ανακοίνωσε, επίσης, τη συνέχιση των κινητοποιήσεων.
Κατά τα επόμενα έτη 2023–2025, οργανώθηκαν επανειλημμένες διαδηλώσεις και πολιτικές κινητοποιήσεις από τον Μπερίσα, στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση.
Στις βουλευτικές εκλογές του 2025 ο Μπερίσα και το Δημοκρατικό Κόμμα απέκτησαν ένα από τα χειρότερα ποσοστά στην ιστορία τους έναντι του σοσιαλιστή πρωθυπουργό Έντι Ράμα. Ο ίδιος και σύσσωμη η αντιπολίτευση προχώρησαν σε μαζικές διαδηλώσεις, κατηγορώντας την κυβέρνηση Ράμα για νοθεία και άμεση παρέμβαση στις εκλογές.[6]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
- ↑ Roszkowski, Wojciech· Kofman, Jan (2016). Biographical Dictionary of Central and Eastern Europe in the Twentieth Century. New York: Routledge. σελ. 1760. ISBN 9781317475934.
- ↑ Elsie, Robert (2010). Historical Dictionary of Albania. Lanham: Rowman & Littlefield. σελ. 374. ISBN 9780810861886.
- ↑ «Albania PM re-election confirmed» (στα Αγγλικά). 27 Ιουλίου 2009. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουλίου 2019.
- ↑ Koleka, Benet (30 Ιουνίου 2009). «Early vote count gives Albania's ruling party lead». Reuters (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουλίου 2019.
- ↑ «Αναλαμβάνει την ευθύνη της ήττας και αποχωρεί ο Μπερίσα». Ελευθεροτυπία. 26 Ιουνίου 2013. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουλίου 2019.
- ↑ «Αλβανία - Εκλογές: Απόλυτη πλειοψηφία εξασφάλισε ο Ράμα - Σε διαδηλώσεις καλεί η αντιπολίτευση». euronews. Ανακτήθηκε στις 14 Μαΐου 2026.
Πρωθυπουργοί της Αλβανίας | |
|---|---|
| Ανεξάρτητη Αλβανία (1912–1914) |  |
| Πριγκιπάτο της Αλβανίας (1914–1925) | |
| Αλβανική Δημοκρατία (1925–1928) |  |
| Αλβανικό Βασίλειο (1928-1939) |  |
| Ιταλική Κατοχή (1939–1943) | .svg) |
| Γερμανική Κατοχή (1943–1944) |  |
| Κομμουνιστική Αλβανία (1944–1991) |  |
| Δημοκρατία της Αλβανίας (από το 1991) |  |
.svg)