Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μακεμάκε

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μακεμάκε
Ανακάλυψη
Ανακαλύφθηκε απόMichael E. Brown[1], Chadwick Trujillo[1] και David L. Rabinowitz[1]
Τόπος ανακάλυψηςΑστεροσκοπείο του Πάλομαρ[2][1]
Ημ/νία ανακάλυψης31  Μαρτίου 2005[2][1]
Ονομασίες
2005 FY9
Κατηγορίαμεταποσειδώνιο αντικείμενο και κλασικό αντικείμενο της Ζώνης του Κάιπερ
Τροχιακά χαρακτηριστικά
Αφήλιο52,76 αστρονομική μονάδα[1]
Περιήλιο38,36 αστρονομική μονάδα[1]
Ημιάξονας τροχιάς
45,56 αστρονομική μονάδα[1]
Εκκεντρότητα0,15802[1]
307,54 έτος[1]
163,94 μοίρα[1]
Κλίση28,98 μοίρα[1]
79,64 μοίρα[1]
295,09 μοίρα[1]
Γνωστοί δορυφόροιS/2015 (136472) 1
Απόλυτο μέγεθος (H)
−0,2[1] και 0,049[3]

Ο Μακεμάκε (επίσημη ονομασία: 136472 Μακεμάκε, σύμβολο: 🝼,[4] προσωρινή: 2005 FY9) είναι ένα από τα δύο μεγαλύτερα κλασικά αντικείμενα της ζώνης του Κάιπερ. Με διάμετρο περίπου 1.500 χιλιόμετρα έχει διάμετρο περίπου τα τρία τέταρτα της διαμέτρου του Πλούτωνα. Είναι το δεύτερο πιο λαμπρό μεταποσειδώνιο αντικείμενο μετά τον Πλούτωνα και λάμπει σαν αστέρας μεγέθους 16,7. Ανακαλύφθηκε στις 31 Μαρτίου 2005 και ανακηρύχθηκε πλανήτης νάνος τις 11 Ιουλίου 2008 από τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση.

Ανακάλυψη

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μακεμάκε ανακαλύφθηκε στις 31 Μαρτίου 2005 και η ανακάλυψή του ανακοινώθηκε στις 29 Ιουλίου 2005, την ίδια μέρα με την ανακοίνωση της Έριδος και δύο μέρες μετά την ανακοίνωση της Χαουμέιας.[5]

Ο Μακεμάκε, αν και τόσο φωτεινός, ανακαλύφθηκε μόλις το 2005 διότι βρίσκεται στην Κόμη της Βερενίκης[6], μακριά από την εκλειπτική όπου γίνονται οι περισσότερες έρευνες, διότι υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να ανακαλυφθεί ένα σώμα εκεί. Θα μπορούσε να είχε ανακαλυφθεί το 1930 από τον Κλάιντ Τόμπω (ο οποίος ανακάλυψε τον Πλούτωνα το 1930), όταν βρισκόταν στην εκλειπτική μεταξύ Ταύρου και Ηνίοχου και είχε λαμπρότητα 16, άλλα ήταν κοντά στον γαλαξία, με αποτέλεσμα να μην ξεχωρίζει εύκολα από τα άστρα.

Όνομα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όταν ανακαλύφθηκε ο 2005 FY9 ονομάστηκε Easterbunny (λαγουδάκι του Πάσχα), γιατί ανακαλύφθηκε λίγο μετά το Πάσχα. Μακεμάκε είναι το όνομα του θεού δημιουργού της ανθρωπότητας των κατοίκων του νησιού του Πάσχα, για να διατηρηθεί η σύνδεσή του με το Πάσχα.

Τροχιά

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η τροχιά του Μακεμάκε (μπλε), της Χαουμέιας (πράσινο), του Πλούτωνα (κόκκινο) και του Ποσειδώνα (γκρι).

Προς το παρόν ο Μακεμάκε βρίσκεται στις 52 αστρονομικές μονάδες[7], κοντά στο αφήλιό του, και θα φτάσει στο αφήλιό του το 2033. Όπως η Χαουμέια η τροχιά του Μακεμάκε έχει μεγάλη κλίση, περίπου 29 μοίρες, και είναι μετρίως ελλειπτική (εκκεντρότητα 0,16). Όμως ο Μακεμάκε έχει πιο απομακρυσμένο από τον Ήλιο, περιήλιο και μέση ακτίνα τροχιάς από τη Χαουμέια και ολοκληρώνει μία περιστροφή κάθε 305 χρόνια. Και ο Μακεμάκε και η Χαουμέια βρίσκονται προς το παρόν μακριά από την εκλειπτική, σε γωνιακή απόσταση 29 μοίρες.

Ο Μακεμάκε έχει ταξινομηθεί ως κλασσικό αντικείμενο της ζώνης του Κάιπερ, δηλαδή βρίσκεται μακρυά από τον Ποσειδώνα και μπορεί να μείνει σταθερό. Αντικείμενα σαν τον Μακεμάκε έχουν μικρή εκκεντρότητα (> 0,2) και περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο όπως και οι πλανήτες. Μάλλον συμπτωματικά ο Μακεμάκε είναι κοντά σε τροχιακή αντήχηση 6:11 με τον Ποσειδώνα.[8]

Φυσικά Χαρακτηριστικά

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μακεμάκε είναι το δεύτερο λαμπρότερο Μεταποσειδώνειο αντικείμενο (ΤΝΟ) μετά τον Πλούτωνα, με φαινομενικό μέγεθος 16,9. Το μέγεθος του Μάκεμακε δεν είναι επακριβώς γνωστό και υπολογίζεται, με βάση παρατηρήσεις του διαστημικού τηλεσκοπίου Σπίτζερ, ότι είναι 1.500 ±400200 χιλιόμετρα[9], το τρίτο μεγαλύτερο υπερποσειδώνιο αντικείμενο μεγαλύτερο από τη Χαουμέια. Μετρήσεις από επιπρόσθηση το 2011 έδειξαν ότι ο Μακεμάκε έχει πεπλατυσμένο σχήμα, με πολική ακτίνα 1.430 ± 9 χλμ. και ισημερινή ακτίνα 1.502 ± 45 χλμ. Η πυκνότητά του είναι 1,7 γραμ./κυβικό εκατοστό.[10] Έχει μεγάλη λευκαύγεια, 0,77 που υποδεικνύει μία εξαιρετικά χαμηλή θερμοκρασία, γύρω στους -240 °C.[9]

Είναι ένα κόκκινο αντικείμενο, όπως και ο Πλούτωνας. Στο φάσμα υπάρχει μια ευρεία γραμμή απορρόφησης στο μεθάνιο.[11] Φασματική ανάλυση της επιφάνειας του Μακεμάκε παρουσιάζει ότι καλύπτεται από μεθάνιο σε μορφή μεγάλων κόκκων με διάμετρο πάνω από 1 εκατοστό,[12] θολίνες, στις οποίες οφείλει ο Μακεμάκε το χρώμα του, αιθάνιο και λίγο στερεό άζωτο.

Ατμόσφαιρα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μακεμάκε πιθανολογούνταν πως είχε μια αραιή ατμόσφαιρα παρόμοια με αυτή του Πλούτωνα, εξαιτίας της παρουσίας μεθανίου και πιθανώς αζώτου. Όταν ο Χοσέ Λουίς Ορτίθ μελέτησε φωτογραφίες από μια επιπρόσθηση του πλανήτη νάνου με έναν αστέρα το 2011 ορατή από τη Νότια Αμερική, βρήκαν ότι δεν περιβάλλεται από ατμόσφαιρα, ή αν υπάρχει αυτή είναι πολύ αραιή. Μια άλλη πιθανότητα είναι ο Μακεμάκε να διαθέτει μόνο τοπική ατμόσφαιρα σε κάποια σημεία και όχι παγκόσμια.[10]

Δορυφόροι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 26 Απριλίου του 2016, οι αστρονόμοι, χρησιμοποιώντας παρατηρήσεις από το διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ που είχαν ληφθεί τον Απρίλιο του 2015, ανακοίνωσαν την ανακάλυψη ενός δορυφόρου με διάμετρο ~175 χιλιόμετρα (με υποτιθέμενη λευκαύγεια 4%) σε τροχιά γύρω από τον Μακεμάκε, σε απόσταση ≥ 21.000 χιλιομέτρων και με περίοδο ≥ 12 ημέρες (οι ελάχιστες τιμές είναι αυτές για μια κυκλική τροχιά, η πραγματική τροχιακή εκκεντρότητα είναι άγνωστη).[13][14][15] Στον δορυφόρο αυτό δόθηκε το προσωρινό όνομα S/2015 (136472) 1.[16]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=136472.
  2. 1 2 JPL Small-Body Database.
  3. ↑ Igor Molotov, Irina Belskaya, Pablo Santos-Sanz, José Luis Ortiz Moreno, Yurij N. Krugly, Vasilij Rumyantsev, Davide Perna: «Long-term photometric monitoring of the dwarf planet (136472) Makemake» (Αγγλικά) 3  Απριλίου 2019.
  4. ↑ JPL/NASA (22 Απριλίου 2015). «What is a Dwarf Planet?». Jet Propulsion Laboratory. Ανακτήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2022.
  5. ↑ Thomas H. Maugh II and John Johnson Jr. (2005). «His Stellar Discovery Is Eclipsed». Los Angeles Times. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2008.
  6. ↑ «Asteroid 136472 Makemake (2005 FY9)». HORIZONS Web-Interface. JPL Solar System Dynamics. Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2008.
  7. ↑ «AstDys (136472) Makemake Ephemerides». Department of Mathematics, University of Pisa, Italy. Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2009.
  8. ↑ Preliminary simulation of Makemake (2005 FY9)'s orbit and the 2009-02-04 nominal (non-librating) rotating frame for Makemake.
  9. 1 2 J. Stansberry, W. Grundy, M. Brown, et al. (February 2007). «Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope» (abstract). The Solar System beyond Neptune (University of Arizona Press). http://arxiv.org/abs/astro-ph/0702538v1. Ανακτήθηκε στις 2008-08-04.
  10. 1 2 Dwarf Planet Makemake Lacks Atmosphere: Distant Frigid World Reveals Its Secrets for First Time ScienceDaily, 19 Νοεμβρίου 2012
  11. ↑ J. Licandro, N. Pinilla-Alonso, M. Pedani, E. Oliva, G. P. Tozzi, W. M. Grundy (2006). «The methane ice rich surface of large TNO 2005 FY9: a Pluto-twin in the trans-neptunian belt?». Astronomy and Astrophysics 445 (3): L35–L38. doi:10.1051/0004-6361:200500219. http://adsabs.harvard.edu/abs/2006A%26A...445L..35L.
  12. ↑ Mike Brown, K. M. Barksume, G. L. Blake, E. L. Schaller, D. L. Rabinowitz, H. G. Roe and C. A. Trujillo (2007). «Methane and Ethane on the Bright Kuiper Belt Object 2005 FY9». The Astronomical Journal 133: 284–289. doi:10.1086/509734. http://adsabs.harvard.edu/abs/2007AJ....133..284B.
  13. ↑ «Hubble discovers moon orbiting the dwarf planet Makemake». EurekAlert!. 26 Απριλίου 2016. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 26 Απριλίου 2016.
  14. ↑ Parker, A. H.; Buie, M. W.; Grundy, W. M.; Noll, K. S. (2016-04-25). «Discovery of a Makemakean Moon». .
  15. ↑ Parker, A. (2 Μαΐου 2016). «A Moon for Makemake». Planetary Society blogs. Planetary Society. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 2 Μαΐου 2016.
  16. ↑ HubbleSite (News Release no. STScI-2016-18) (2016-04-26). Hubble Discovers Moon Orbiting the Dwarf Planet Makemake. Δελτίο τύπου. Ανακτήθηκε στις 2016-04-26.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Μακεμάκε&oldid=11815924"