Κανίκλειος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ο επί του κανικλείου Θεόκτιστος με τον αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ

Ο Επί του κανικλείου ή Χαρτουλάριος του κανικλείου (ελληνικά: ἐπὶ τοῦ κανικλείου), ήταν βυζαντινό αξίωμα, από τους υψηλότερους αξιωματούχους του αυτοκράτορα ο οποίος κρατούσε το αυτοκρατορικό μελανοδοχείο και τη πένα, που λεγόταν κανίκλειον, και ήταν υπεύθυνος για αυτό[1][2]. Το αξίωμα εμφανίζεται για πρώτη φορά τον 9ο αιώνα και κατατασσόταν στα ειδικά αξιώματα σύμφωνα με το Κλητορολόγιον του Θεόφιλου[3]. Ο επί του κανικλείου είχε το αυτοκρατορικό μελανοδοχείο με την πορφυρή μελάνη και επικύρωνε τα αυτοκρατορικά έγραφα ενώ είχε και νομικές αρμοδιότητες[4].

Στις νομικές αρμοδιότητες που είχε παρίσταντο σε δίκες και προσέφερε νομικές συμβουλές[4], αλλά εξέταζε και υποθέσεις, έδινε την συμβουλή του στους αντίδικους κι αν δεν την εφάρμοζαν την προωθούσε σε δικαστήριο[5].

Γνωστοί κάτοχοι του τίτλου ήταν οι , Θεόκτιστος[6], Δημήτριος Τορνίκιος[7], Νικηφόρος Ουρανός[8], Θεόδωρος ο Ειρηνικός[9], Κανιήλ[5], Θεόδωρος Στυππειώτης[10], Νικηφόρος Αλυάτης, Αλουσιάνος Μιχαήλ Αγιοθεοδωρίτης[11],Νικηφόρος Χούμνος[12], και τελευταίος αναφέρεται ο Αλέξιος Παλαιολόγος Τζαμπλάκων το 1438[13].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Αδαμάντιος Κοραής, Άτακτα, Τόμος Α΄, Παρίσι 1828, σελ. 321
  2. Σπυρίδων Λάμπρος, Ιστορία της Ελλάδος από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι της Αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως, Τόμος Δ΄, εκδόσεις Πελεκάνος, σελ. 146
  3. John Bagnell The Imperial Administrative System of the Ninth Century - With a Revised Text of the Kletorologion of Philotheos, London 1911, Oxford University Press, σελ. 11
  4. 4,0 4,1 Γκουτζιουκώστας, Ανδρέας (2004, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ)), Η απονομή δικαιοσύνης στο Βυζάντιο (9ος-12ος αιώνες): τα δικαιοδοτικά όργανα και τα δικαστήρια της πρωτεύουσας, σελ. 138
  5. 5,0 5,1 Βυζαντινά Σύμμεικτα, Μαρία Γ. Νυσταζοπούλου, Ὁ ἐπὶ τοῦ κανικλείου καὶ ἡ ἐφορεία τῆς ἐν Πάτμῳ μονῆς, τόμος 1, Αθήνα 1966, ISSN 1105-1639
  6. Iōsēph Genesios,A. Lesmüller-Werner,Hans Thurn, Die rebus Constantinopolitanis a Leone Armenio ad Basilium Macedonem libri ..., σελ. 59, σελ. 2056
  7. Ανδρόνικος Δημητρακόπουλος, Ορθόδοξος Ελλάς : ήτοι περί των Ελλήνων των γραψάντων κατά Λατίνων και περί των συγγραμμάτων αυτών, Τύποις Μέτζγερ και Βίττιγ, Εν Λειψίαι 1872
  8. McGeer, Eric (2008), Sowing the Dragon's Teeth: Byzantine Warfare in the Tenth Century, Washington, District of Columbia: Dumbarton Oaks Studies, σελ. 130
  9. Μιχαήλ Χωνιάτης Επιστολαί, σελ. 101
  10. Κ.Ν. Σάθας, Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη - Ζ΄ Τόμος, σελ. 221
  11. Ελισάβετ Μαδαριάγα, Η Βυζαντινή οικογένεια των Αγιοθεοδωριτών ΙΙ: ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΙΟΘΕΟΔΩΡΙΤΗΣ, πρωτονωβελισσιμοϋπέρτατος λογοθέτης του δρόμου και ορφανοτρόφος, Βυζαντινά Σύμμεικτα, τεύχος 24, Αθήνα 2014
  12. Καρλ Κρουμπάχερ, Ιστορία της Βυζαντινής λογοτεχνίας - Τόμος β΄, σελ. 143
  13. Ιστορία της Κέρκυρας