Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ιερά Μητρόπολις Κυζίκου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Κιονόκρανο στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Κυζίκου

Η Ιερά Μητρόπολις Κυζίκου ήταν μια επαρχία (Μητρόπολη) του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Η επισκοπή υπήρχε από το 325 έως το 1922 με έδρα της την Κύζικο και αργότερα την Αρτάκη. Συνορεύει με τη θάλασσα του Μαρμαρά στα βόρεια, τη Μητρόπολη Νικαίας στα ανατολικά, τις Μητροπόλεις Φιλαδελφείας και Εφέσου στα νότια, και τις Μητροπόλεις Δαρδανελλίων, Λαμψάκου και Περγάμου στα δυτικά[1]. Ο τίτλος του Μητροπολίτη Κυζίκου, υπερτίμου και εξάρχου παντός Ελλησπόντου[1] παραμένει κενός από το 1932[2].

Ο Κωνσταντίνος, Μητροπολίτης Κυζίκου κατά τα έτη 1913-1922, εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης το 1924 αλλά κρίθηκε ανταλλάξιμος και έζησε την υπόλοιπη ζωή του στην Ελλάδα.

Η πόλη της Κυζίκου ιδρύθηκε στην ομώνυμη χερσόνησο στη θάλασσα του Μαρμαρά πριν από τον 10ο αιώνα π.Χ. ως αποικία Πελασγών από την Θεσσαλία. Η επισκοπή Κυζίκου ιδρύθηκε το 325, αρχικά υπό την τιμητική υπεροχή της Εφέσου. Από το δεύτερο μισό του 4ου αιώνα υπήχθη απευθείας στην Αρχιεπισκοπή Κωνσταντινουπόλεως ως μητρόπολη, έχοντας σημαντικό αριθμό επισκοπών[3]. Στη Σύνοδο της Χαλκηδόνας (451) κατατάχθηκε στην πέμπτη τη τάξει θέση των μητροπόλεων του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και από τον 9ο ή 10ο αιώνα προβιβάστηκε στην τέταρτη[3]. Αποτελούσε την εκκλησιαστική αρχή του Ελλησπόντου της Προποντίδας και του δυτικότερου τμήματος της Βιθυνίας κατά τη χιλιετία της βυζαντινής κυριαρχίας στην περιοχή[3]. Σημαντικές πόλεις της ήταν η Πάνορμος, η Αρτεμέα, η Αυλοκρήνη[2] και οι Αδριανούθυρες (μεταγενέστερα Μπαλίκεσιρ).

Τον 7ο αιώνα η Μητρόπολη είχε 12 επισκοπές, οι οποίες αυξήθηκαν σε 14 έως τον 12ο αιώνα. Από την εν Τρούλλω Σύνοδο (690/1) μέχρι και την εκλογή του Μητροπολίτη Γερμανού (705), η Μητρόπολη Κυζίκου μαζί με τις επισκοπές της υπήχθη στον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου (και έκτοτε και «νέας Ιουνστινιανής») ο οποίος είχε με αυτοκρατορική εντολή μετακινηθεί εκεί[α].

Μετά την οθωμανική κατάκτηση, η Μητρόπολη αντιμετώπισε οικονομικές δυσχέρειες και ο αριθμός των επισκοπών της μηδενίστηκε σταδιακά ως τον 15ο αιώνα. Ταυτόχρονα, η Κύζικος εγκαταλείφθηκε, η έδρα της Μητρόπολης μεταφέρθηκε 8 χλμ βορειοδυτικά, στην Αρτάκη[5] και της παραχωρήθηκαν περιοχές γειτονικών μητροπόλων. Το 1854, πυρκαγιά κατέστρεψε τον μητροπολιτικό ναό, και στη θέση του ανοικοδομήθηκε μεγαλύτερος, σε σχήμα τρουλαίας βασιλικής, με τοπικό χρωματιστό μάρμαρο[3].

Στις αρχές του 20ού αιώνα οι χριστιανοί ήταν συνολικά πάνω από 70.000, με 75 ορθόδοξες εκκλησίες σε λειτουργία και 109 ιερείς[6]. Το 1913 αποσπάστηκαν από την Μητρόπολη Κυζίκου περιοχές των Δαρδανελλίων και αποτέλεσαν την χωριστή Μητρόπολη Δαρδανελλίων και Λαμψάκου[3]. Τον Ιούνιο του 1920 η περιοχή καταλήφθηκε από τον ελληνικό στρατό, στα πλαίσια της Μικρασιατικής εκστρατείας, η οποία έληξε με την άτακτη υποχώρησή του τον Αύγουστο του 1922[2]. Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το 1923 δεν έμεινε καθόλου Ορθόδοξος πληθυσμός στα εδάφη της Μητρόπολης[2].

Επισκοπικός κατάλογος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
ΌνομαΈτηΣχόλια
Αχίλλιος ή Ασχόλιος[7]αρχές 4ου αιώνα
Ελεύσιος~ 351 – 360Μακεδονιανιστής
Ευνόμιος360 – 394;
Πρόκλος426δεν ενθρονίστηκε, μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως
Δαλμάτιος426; – μετά το 431συμμετείχε στην Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο[8]
Διογένηςπριν το 449[9] – μετά το 451συμμετείχε στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο[10]
Βασιλίσκοςτέλη 5ου αιώνα – μετά το 518[11]
Ευσέβιος~ 536[12]
Γρηγόριος~ 680συμμετείχε στην ΣΤ' Οικουμενική Σύνοδο[13]
Γερμανός705/6 – 715μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Νικόλαος– 787;[14]
Αιμιλιανός ο Ομολογητής787 – 815[14]
Μεθόδιος; – 12 Φεβρουαρίου 842κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης[15]
Αμφιλόχιος858 – 867/8
Γρηγόριος~ 879[16]
Δανιήλτέλη 9ου-αρχές 10ου αιώνα[17]
Ιγνάτιοςμεταξύ 912 και 925[18]
Δημήτριοςαρχές 10ου αιώναδιάδοχος του Ιγνατίου, αναφέρεται σε επιστολή του Πατριάρχη Νικολάου του Μυστικού[19]
Δημήτριοςπριν τον Ιανουάριο 1028 – μετά τον Σεπτέμβριο 1039[19], ίσως μετά το 1043[20]
Θεοφάνης~ 1054[20]
Ρωμανόςβ΄ μισό 11ου αιώνα[21]
Συμεώνπριν τον Δεκέμβριο 1079 – μετά τις 21 Ιουλίου 1092[22]
Μιχαήλαρχές 12ου αιώνα[22]
Βασίλειος~ 1166[23]
Γεώργιος~ 1191[24]
Στέφανοςτέλος 12ου-αρχές 13ου αιώνα[25]
Κωνσταντίνος Στιλβής~ 1203/4
Γεώργιος Κλειδάς1253 – 1261[26]
Θεόδωρος Σκουταριώτης1277 – 1282[27]
Δανιήλ Γλυκύς1285 – 1289[28][29]
Μεθόδιος1289[30] – ;
Νήφων1302/4; – 1310μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης[31]
Αθανάσιοςπριν τον Μάιο 1324[32] – μετά τον Φεβρουάριο 1347[33][β][35]
Αρσένιος~ 1350[36]
Θεοδώρητος1370 – 1372[37]
Σεβαστειανόςπριν τον Μάιο 1381[38] – 1386[39]από Ιωαννίνων[40]
ΜατθαίοςΝοέμβριος 1387[41] – 1397μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης[42]
Θεόγνωστος1399 – 1405[43][44]
Μακάριος~ 1409[45]
Μητροφάνης Α΄~ 1436; – 4 Μαΐου 1440[46]συμμετείχε στη Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας[47], κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης
Παρθένιος1440[48] – ;
Μητροφάνης Β΄~ 1450[49]
Νεόφυτος~ 1467[50] ~ 1484[5]
Δοσίθεος~ 1541[51]
Ιωάσαφ~ 1565υπογράφει την καθαίρεση του Πατριάρχη Ιωάσαφ Β΄ (Ιαν. 1565)[52]
Αχίλλειος~ 1580[53]
Παρθένιοςπριν τον Νοέμβριο 1620[54] – μετά το 1631[55] †
Άνθιμος14 Νοεμβρίου 1633[56] – μετά τον Απρίλιο 1636[57]
Κύριλλος~ 1636[58]
Άνθιμοςπριν τον Μάιο 1639[59] – 1656[60] †
Παΐσιος8 Αυγούστου 1655[61] – ;πρώην Οικουμενικός Πατριάρχης, προεδρικώς
Μητροφάνης Γ΄Σεπτέμβριος 1656[60] – μετά τον Μάιο 1675[62]
Κύριλλοςπριν τον Ιούνιο 1683[63] – 1711μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Αυξέντιος1711 – 1721[3] / 1727[64]
Άνθιμος~ 1716 ;[65]
Αγάπιος~ 1728[66]
Γεράσιμος~ 1741[67]
Ιωήλ~ 1744[68](;)
Ανανίας~ 1741[69] – μετά τον Φεβρουάριο 1754[70]
Γεράσιμοςπριν τον Ιανουάριο 1759[71] – μετά τον Ιούνιο 1775[72]
Αγάπιος1778 – Σεπτέμβριος 1794 †από Σερρών[73]
ΙωακείμΣεπτέμβριος 1794[74] – 14 Μαρτίου 1806από Αγχιάλου, παραιτήθηκε
Μακάριος14 Μαρτίου 1806 – 12 Ιουλίου 1811 †από Πατρών
Κωνστάντιος13 Ιουλίου 1811 – μετά τον Ιούνιο 1822 †από Σερρών
ΖαχαρίαςΙανουάριος 1823 – πριν τις 29 Αυγούστου 1823από Βεροίας, καθαιρέθηκε[75]. Αργότερα Χαλκηδόνος
Ματθαίος (Μεγάλος)29 Αυγούστου 1823 – Ιούλιος 1831 †από Θεσσαλονίκης
ΆνθιμοςΙούλιος 1831 – 6 Μαΐου 1841από Αγχιάλου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Μελέτιος (Πάγκαλος)Μάιος 1841 – 18 Απριλίου 1845[76]από Θεσσαλονίκης, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Ιωακείμ (Κοκκώδης)Απρίλιος 1845 – 4 Οκτωβρίου 1860από Ιωαννίνων, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Ιάκωβος (Νικολάου ή Παγκώστας)11 Οκτωβρίου 1860[77] – 24 Μαΐου 1861από Σερρών, μετέπειτα Πατριάρχης Αλεξανδρείας
Νικόδημος (Κωνσταντινίδης)24 Μαΐου 1861 – Ιανουάριος 1900[76] †από Σερρών
Κωνσταντίνος (Αλεξανδρίδης)18 Ιανουαρίου 1900 – Οκτώβριος 1903 †από Ρόδου
Αθανάσιος (Μεγακλής)18 Οκτωβρίου 1903 – Μάιος 1909 †από Θεσσαλονίκης
Γρηγόριος (Ζερβουδάκης ή Παπαδοσταυρινός)12 Μαΐου 1909 – 12 Φεβρουαρίου 1913από Σερρών, κατόπιν Χαλκηδόνος
Κωνσταντίνος (Αράμπογλου ή Καρατζόπουλος)2 Απριλίου 1913 – 10 Φεβρουαρίου 1922από Τραπεζούντος, κατόπιν Προύσης
Καλλίνικος (Δελικάνης)10 Φεβρουαρίου 1922 – 26 Ιουλίου 1932από Βεροίας, κατόπιν Καισαρείας[2]

Υποσημειώσεις και παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «...του της Κυζικηνών πόλεως επισκόπου υποκειμένου τω προέδρω της ειρημένης Ιουστινιανουπόλεως, μιμήσει των λοιπών απάντων επισκόπων των υπό τον λεχθένα θεοφιλέστατον πρόεδρον Ιωάννην, υφ’ου χρείας καλούσης και ο της αυτής Κυζικηνών πόλεως επίσκοπος χειροτονηθήσεται»[4].
  2. ↑ υπογράφει συνοδικό έγγραφο επί Πατριάρχου Ιωάννη Καλέκα (Φεβρ.1347)[34]
  1. 1 2 Kiminas 2009, σελ. 76.
  2. 1 2 3 4 5 Kiminas 2009, σελ. 77.
  3. 1 2 3 4 5 6 Χαριτόπουλος 2005.
  4. ↑ Αρχιμ. Παύλος Μονής Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ. «Γιατί αποκαλείται «Νέας Ιουστινιανής» ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου; (3)». Πεμπτουσία. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2021.
  5. 1 2 Ζαχαριάδου 1996, σελ. 132.
  6. ↑ Μακρής, Ι. (1963). «Πνευματική και εκπαιδευτική κατάσταση εν Αρτάκη και τοις πέριξ από της Τουρκικής κατακτήσεως μέχρι του 1922». Μικρασιατικά Χρονικά 10: 374.
  7. ↑ Σκόντζος, Λάμπρος Κ. «Άγιος Παρθένιος Επίσκοπος Λαμψάκου ο Θαυματουργός». Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2021.
  8. ↑ «Δαλμάτιος, Αρχιεπίσκοπος Κυζίκου». ΜΟΧΕ 5: 495. 2012. https://www.academia.edu/27143713/Dalmatios_the_Recluse. Ανακτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2023.
  9. ↑ Μανουήλ Γεδεών, σελ. 187.
  10. ↑ Λέων, Πάπας Ρώμης (1846). Sancti Leonis Magni, romani pontificis, Opera omnia. J.-P. Migne. σελ. 1252. Ανακτήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2024.
  11. ↑ Sacrosancta Concilia Ad Regiam Editionem Exacta. Παρίσι. 1671. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2021.
  12. ↑ Sacrosancta Concilia Ad Regiam Editionem Exacta. Παρίσι. 1671. σελ. 257. Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2021.
  13. ↑ Sacrosancta Concilia Ad Regiam Editionem Exacta. Παρίσι. 1671. σελ. 711. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2021.
  14. 1 2 «Το Εορτολόγιο σήμερα 8 Αυγούστου: Άγιος Αιμιλιανός ο Ομολογητής, επίσκοπος Κυζίκου». Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2021.
  15. ↑ Μανουήλ Γεδεών, σελ. 277.
  16. ↑ Laurent 1963, σελ. 248.
  17. ↑ Laurent 1963, σελ. 248-249.
  18. ↑ Laurent 1963, σελ. 249.
  19. 1 2 Laurent 1963, σελ. 250.
  20. 1 2 Laurent 1963, σελ. 251.
  21. ↑ Laurent 1963, σελ. 252.
  22. 1 2 Laurent 1963, σελ. 253.
  23. ↑ Χωνιάτης, Νικήτας (1865). Τα ευρισκόμενα πάντα. σελ. 256.
  24. ↑ Παπαδόπουλος-Κεραμεύς, Αθανάσιος (1897). Ανάλεκτα Ιεροσολυμιτικής σταχυολογίας, τόμ. Α΄. Πετρούπολη: Εκ του Τυπογραφείου Β. Κιρσπάουμ. σελ. 462. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουνίου 2025.
  25. ↑ Laurent 1963, σελ. 254.
  26. ↑ PLP, 11779. Κλειδᾶς Γεώργιος.
  27. ↑ PLP, 26204. Σκουταριώτης Θεόδωρος.
  28. ↑ PLP, 4263. Γλυκύς Δανιήλ.
  29. ↑ Μανουήλ Γεδεών, σελ. 400.
  30. ↑ PLP, 17597. Μεθόδιος.
  31. ↑ PLP, 20679. Νίφων Ι..
  32. ↑ von Miklosich, Franz Ritter· Müller, Joseph (1860). Acta patriarchatus Constantinopolitani 1315-1402 e codibus manu scriptis bibliothecae Palatinae Vindobonensis. Βιέννη: Gerold. σελ. 102.
  33. ↑ PLP, 388. Ἀθανάσιος.
  34. ↑ Καλέκα, Μανουήλ (1865). Τα ευρισκόμενα πάντα. Παρίσι: Jacques-Paul Migne. σελ. 1284.
  35. ↑ Preiser-Kapeller, Johannes (2008). Das Episkopat im späten Byzanz : ein Verzeichnis der Metropoliten und Bischöfe des Patriarchats von Konstantinopel in der Zeit von 1204 bis 1453. Saarbrücken: VDM Verlag Dr. Müller. ISBN 978-3836487863.
  36. ↑ von Miklosich, Franz Ritter· Müller, Joseph (1860). Acta patriarchatus Constantinopolitani 1315-1402 e codibus manu scriptis bibliothecae Palatinae Vindobonensis. Βιέννη: Gerold. σελ. 300.
  37. ↑ PLP, 7332. Θεοδώρητος.
  38. ↑ von Miklosich, Franz Ritter· Müller, Joseph (1862). Acta patriarchatus Constantinopolitani 1315-1402 e codibus manu scriptis bibliothecae Palatinae Vindobonensis. Γάνδη: Gerold. σελ. 27.
  39. ↑ PLP, 25063. Σεβαστειανός.
  40. ↑ Preiser-Kapeller, Johannes (2008). Das Episkopat im späten Byzanz : ein Verzeichnis der Metropoliten und Bischöfe des Patriarchats von Konstantinopel in der Zeit von 1204 bis 1453. Saarbrücken: VDM Verlag Dr. Müller. σελ. XXV. ISBN 978-3836487863.
  41. ↑ Μανουήλ Γεδεών, σελ. 458.
  42. ↑ PLP, 17387. Ματθαῖος Ι..
  43. ↑ PLP, 37071. Θεόγνωστος.
  44. ↑ Kapsalis, Athanasius G. (1994). Matthew I, Patriarch of Constantinople (1397 - 1410), his life, his patriarchal acts, his written works. Durham University. σελ. 69-70.
  45. ↑ PLP, 16261. Μακάριος.
  46. ↑ Μανουήλ Γεδεών, σελ. 465.
  47. ↑ Η Αγία και Οικουμενική εν Φλωρεντία Σύνοδος. σελ. 18.
  48. ↑ Μπόμπου-Σταμάτη, Βασιλική (2002). Ιστορικής έρευνας αποτελέσματα. Αθήνα. σελίδες 257–8. ISBN 960-91825-0-X. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Σεπτεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2022.
  49. ↑ Μανουήλ Γεδεών, σελ. 468.
  50. ↑ Παπαδόπουλος-Κεραμεύς, Αθανάσιος (1903). «Μάρκος Ξυλοκαράβης: πατριάρχης οικουμενικός και είτα πρόεδρος Αχριδών». Византийский временник 10: 14. http://digital.lib.auth.gr/record/67552/files/arc-2007-26504.pdf. Ανακτήθηκε στις 14 Απριλίου 2021.
  51. ↑ «Έγγραφον συνοδικόν 68 Μητροπολιτών (...)». Γρηγόριος ο Παλαμάς ΜΘ: 225. Ιανουάριος 1920. http://digital.lib.auth.gr/record/139966/files/5076_1.pdf. Ανακτήθηκε στις 30 Απριλίου 2022.
  52. ↑ Μπέκερ, Άουγκουστ Ιμμάνουελ (1849). Historia politica et patriarchica Constantinopoleos. σελ. 184. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2020.
  53. ↑ Χαμουδόπουλος, Μηνάς (1881-1882). «Αποσπάσματα πατριαρχικών σελίδων». Εκκλησιαστική Αλήθεια Β (ΜΕ): 731. https://books.google.de/books?id=7EkWAAAAYAAJ&lpg=PA731&ots=ch0jdS98Cp&pg=PA731#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2022.
  54. ↑ Παπαδόπουλος-Κεραμεύς, Αθανάσιος (1897). Ανάλεκτα Ιεροσολυμιτικής σταχυολογίας, τόμ. Δ΄. Πετρούπολη: Εκ του Τυπογραφείου Β. Κιρσπάουμ. σελ. 93. Ανακτήθηκε στις 13 Ιουνίου 2025.
  55. ↑ Κουρίλας, σελ. 32.
  56. ↑ Αποστολόπουλος 1987, σελ. 393.
  57. ↑ Παπαδόπουλος-Κεραμεύς 1963, σελ. 7-8.
  58. ↑ «Συμβολή εις την ιστορίαν της μονής του Σωτήρος εν Σκοπέλω» (PDF). Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. σελ. 367. Ανακτήθηκε στις 27 Ιουλίου 2020.
  59. ↑ «Acte patriarhie cesti referitoare la Mitropolia Proilavului». Studii istorice greco-romane: 287. https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/1939_-_Demostene_Russo%2C_Acte_patriarhice%C5%9Fti_referitoare_la_Mitropolia_Proilavului.pdf. Ανακτήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2022.
  60. 1 2 Αποστολόπουλος 1987, σελ. 338.
  61. ↑ Μανουήλ Γεδεών, σελ. 583.
  62. ↑ Doelger, Franz (1948). Aus den Schatzkammern des Heiligen Berges. Münchner Verlag. σελ. 242. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2023.
  63. ↑ Παπαδόπουλος-Κεραμεύς 1963, σελ. 170.
  64. ↑ Παπαδόπουλος-Κεραμεύς 1963, σελ. 382.
  65. ↑ Κουρίλας, σελ. 183.
  66. ↑ Παναγιωτίδης, Δ.Α. (1894). «Ανέκδοτον σιγιλλιώδες γράμμα της παρά το Δέλβινον Σταυροπηγιακής Μονής Ιωάννου του Θεολόγου». Εβδομαδιαία Επιθεώρησις. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2020-07-16. https://web.archive.org/web/20200716163950/http://pleias.lis.upatras.gr/index.php/neologou/article/download/27566/27549. Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2021.
  67. ↑ Κτιτορικόν ή προσκυνητήριον της ιεράς και βασιλικής μονής του Μεγάλου Σπηλαίου, σελ. 97
  68. ↑ Κουρίλας, σελ. 187.
  69. ↑ Κουρίλας, σελ. 50.
  70. ↑ Φορόπουλος, Ιωακείμ (Σεπτέμβριος 1900). «Έγγραφα του Πατριαρχικού Αρχειοφυλακείου». Εκκλησιαστική Αλήθεια. Κ (39): 434. https://books.google.de/books?id=sIwXAAAAYAAJ&hl=el&pg=PA434#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 6 Μαΐου 2022.
  71. ↑ Φορόπουλος, Ιωακείμ (Σεπτέμβριος 1900). «Έγγραφα του Πατριαρχικού Αρχειοφυλακείου». Εκκλησιαστική Αλήθεια. Κ (39): 435. https://books.google.de/books?id=sIwXAAAAYAAJ&hl=el&pg=PA435#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 6 Μαΐου 2022.
  72. ↑ Χαμουδόπουλος, Μηνάς (1882). «Πατριαρχικαί πινακίδες». Εκκλησιαστική Αλήθεια Β (ΙΣΤ): 249. https://books.google.de/books?id=7EkWAAAAYAAJ&hl=el&pg=PA249#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2022.
  73. ↑ Αραμπατζόγλου, Γεννάδιος (1949). Ιστορία του Μεγάλου Ρεύματος (Αρναούτκιοϊ). Κωνσταντινούπολη. σελ. 154.
  74. ↑ Μακραίος 1872, σελ. 389.
  75. ↑ Βουδούρης 2008, σελ. 90.
  76. 1 2 Φιλιππαίου 1960, σελ. 356.
  77. ↑ Καλλίφρων, Βασίλειος Δ. (1867). Εκκλησιαστικά ή Εκκλησιαστικόν Δελτίον. Κωνσταντινούπολη. σελ. 185.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Ιερά_Μητρόπολις_Κυζίκου&oldid=11194165"