Εκατόμπεδος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Εκατόμπεδος
Aufriß des Hekatompedon mit Andeutung der spateren Erweiterung.jpg
Αναπαράσταση της αρχικής όψης του Εκατόμπεδου
με το Αέτωμα του Τρισώματου δαίμονα
Ονομασία Εκατόμπεδος
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα

Συντεταγμένες: 37°58′17″N 23°43′36″E / 37.9715°N 23.7267°E / 37.9715; 23.7267Ο Εκατόμπεδος ή Εκατόμπεδον ή Εκατόμπεδος νεώς[1] ήταν δωρικός περίπτερος ναός στην Ακρόπολη των Αθηνών, πρόδρομος ναός του Παρθενώνα.

Πίνακας περιεχομένων

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο εξ ολοκλήρου από λευκό πώρινο ασβεστόλιθο κατασκευασμένος και πολύχρωμα διακοσμημένος ναός ήταν αφιερωμένος στην θεά Αθηνά. Σώζονται τα ερείπια της βάσης, του στυλοβάτη, ορισμένα μέρη του σηκού και το αέτωμα. Κτίστηκε μεταξύ 570–550 π.Χ., κατά την εποχή του Πεισιστράτου.

Λεπτομέρεια του δυτικού αετώματος

Το οικοδόμημα είχε μήκος 100 πόδια, και γι' αυτό ονομάστηκε Εκατόμπεδος. Ήταν διπλός ναός εν παραστάσει με πρόναους Ανατολικά και Δυτικά, οι οποίοι στηριζόταν με δύο κίονες. Στον ανατολικό πρόναο υπήρχε μια σχεδόν τετράγωνη τρίκλιτη αίθουσα, με δύο κιονοστοιχίες. Στο ευρύχωρο μεσαίο κλίτος ήταν τοποθετημένο το άγαλμα της Αθηνάς. Ο δυτικός πρόναος έδινε πρόσβαση σε μια μικρή αίθουσα, η οποία με τη σειρά της οδηγούσε σε δύο άλλες μικρότερες αίθουσες.

Τα αρχαία αετώματα που ήταν σχεδόν ολόγλυφα, διακοσμούσαν στο δυτικό η παράσταση του Ηρακλή που καταβάλλει τον Τρίτωνα στα αριστερά και η μάχη του Δία με τον τρισώματο Τυφώνα στα δεξιά, ενώ το ανατολικό αέτωμα παρίστανε τρεις καθιστές θεότητες, την Αθηνά, τον Δία και ένα άλλο θεό, ανάμεσα σε δύο φίδια που ήταν οι φύλακες του ναού.

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ναού ήταν η ζωφόρος που περιέβαλε τον ναό, με αναπαραστάσεις φυτικά και ζωικά διακοσμητικά στοιχεία: άνθη, λωτούς, πουλιά που πετούν, αετούς και πελαργούς.

Ο ναός ανακατασκευάστηκε το 525 π.Χ., ίσως μετά από σεισμό ή απλώς για να διευρυνθεί. Ο νέος ναός έγινε μεγαλύτερος και πιο μεγαλοπρεπής, ενώ τα αετώματα αντικαταστάθηκαν με νέα ολόγλυφα αγάλματα από μάρμαρο της Πάρου. Από τα νέα αυτά αετώματα σώζεται μόνο μια σκηνή Γιγαντομαχίας.

Ο ναός καταστράφηκε το 490 π.Χ. από τους Αθηναίους, αμέσως μετά τη νίκη τους επί των Περσών στο Μαραθώνα, για να κατασκευάσουν ένα νέο ναό, το γνωστό και ως Παλαιό Παρθενώνα ή Προπαρθενώνα. Ο ναός αυτός καταστράφηκε το 480 π.Χ. από τους Πέρσες και αντικαταστάθηκε από τον παρόντα Παρθενώνα.

Ύφος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ύφος των γλυπτών είναι το συνηθισμένο της πρώιμης Αρχαϊκής περιόδου. Οι συνολικές αφηγηματικές σκηνές των αετωμάτων και μετοπών είναι κατά το ήμισυ αφηγηματικές, καθώς περιλαμβάνουν ανθρώπινες ή ημιανθρώπινες φιγούρες και ζώα τοποθετημένα σε συμμετρικό ή επαναλαμβανόμενο τρόπο. Αυτό το ύφος θυμίζει της απεικονίσεις των σύγχρονων Ελληνικών κεραμικών. Οι άνθρωποι χαρακτηριζόταν από το αρχαϊκό χαμόγελο. Τα σώματα ανθρώπων και ζώων είναι λαξευμένα με έλλειψη αυτοπεποίθησης, σε σύγκριση με τα γλυπτά του ναού της Αθηνάς Πολιάδας που κατασκευάστηκε στο χώρο της Ακρόπολης, μισό αιώνα αργότερα.

Το δυτικό αέτωμα του ναού

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]