Χαϊλέ Σελασιέ Α΄

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ο Χαϊλέ Σελασιέ το 1930

Ο Χαϊλέ Σελασιέ A' (αμχ. ኃይለ፡ ሥላሴ, που σημαίνει «ισχύς, δύναμη της Αγίας Τριάδας»,[1] 23 Ιουλίου 189227 Αυγούστου 1975) υπήρξε ο τελευταίος αυτοκράτορας της Αιθιοπίας, από τις 2 Νοεμβρίου 1930 έως τις 12 Σεπτεμβρίου 1974,[2] που διακρίθηκε για την προσπάθεια εκσυγχρονισμού της χώρας του.[3]

Bιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πραγματικό του όνομα ήταν Ταφάρι Μακόνεν (γνωστός και ως Ρας Ταφάρι)[4] και γεννήθηκε στο χωριό Εδζέρσα Γκόρο, κοντά στο Χαράρ. Ήταν γιος του Ρας Μακόνεν, κυβερνήτη της επαρχίας του Χαράρ, εμπίστου συμβούλου και εξαδέλφου του αυτοκράτορα Μενελίκ Β'.[5] Eκπαιδεύτηκε από Γάλλους καθολικούς ιεραπόστολους και ήταν στο θρήσκευμα Χριστιανός Ορθόδοξος της Αιθιοπικής Εκκλησίας. Στα τέλη του 1910 με αρχές του 1911 ορίστηκε κυβερνήτης του Χαράρ, αλλά το καλοκαίρι του 1916 ο τότε διάδοχος Λιτζ Ιάσου τον μετακίνησε στην λιγότερο σημαντική επαρχία της Κέφα.[6] Ωστόσο, αργότερα την ίδια χρονιά, κατόρθωσε κι έγινε αντιβασιλιάς και ανακηρύχθηκε διάδοχος της αυτοκράτειρας Ζαουντίτου, κόρης του Μενελίκ Β', υποσκελίζοντας τον Ιάσου. Το 1928 στέφθηκε βασιλιάς (Νεγκούς) και το 1930, αμέσως μετά το θάνατο της Ζαουντίτου, αυτοκράτορας (Νεγκούσα Νεγκούστ, δηλ. Βασιλεύς των Βασιλέων).[7] Mε την άνοδό του στον αυτοκρατορικό θρόνο, ο Χαϊλέ Σελασιέ έγινε ο τελευταίος ηγεμόνας μιας δυναστείας που θεωρούσε πως έλκει την καταγωγή της στα βιβλικά χρόνια, από το Σολομόντα και τη Βασίλισσα του Σαβά.[8]

Το 1924 κήρυξε την κατάργηση της δουλείας και το 1931 παραχώρησε στη χώρα το πρώτο Σύνταγμα.[9] Προχώρησε, επιπλέον, σε αναμόρφωση κι εκσυγχρονισμό της αιθιοπικής κοινωνίας και του κρατικού μηχανισμού με σειρά δημοσίων έργων, ίδρυση νέων υπουργείων, κεντρικής τράπεζας και ταχυδρομείων, κοπή νέου νομίσματος κ.λπ.[10] Εισήγαγε την Αιθιοπία στην Κοινωνία των Εθνών το 1923 και στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, ενώ υπήρξε επίσης πρωτεργάτης της ίδρυσης του Οργανισμού Αφρικανικής Ενότητας το 1963, με έδρα την Αντίς Αμπέμπα.[11]

Εκδιώχθηκε από τους Ιταλούς του Μουσολίνι μετά την κατάκτηση της Αιθιοπίας τον Μάιο του 1936.[12] Toν επόμενο μήνα, εκφώνησε από το βήμα της συνέλευσης της Κοινωνίας των Εθνών στη Γενεύη τον ιστορικό λόγο του ενάντια στην αποικιοκρατία, την επιθετικότητα των Ιταλών και την εγκληματική χρήση χημικών όπλων πάνω στον άμαχο πληθυσμό από τους εισβολείς.[13] Τον Ιανουάριο του 1941 ηγήθηκε των συμμαχικών δυνάμεων που εισέβαλαν στην Αιθιοπία και στις 5 Μαΐου του ίδιου χρόνιου εισήλθε στην πρωτεύουσα, θέτοντας τέλος στην ιταλική φασιστική κατοχή της χώρας του. Η αρχική στάση του έναντι των Ιταλών τον ανέδειξε σε παγκόσμιο σύμβολο αντίστασης και το αμερικανικό περιοδικό Time τον ανακήρυξε "Άνθρωπο της χρονιάς" για το 1935.[14] Το Σεπτέμβριο του 1974 ανατράπηκε από τους στρατιωτικούς, μετά από μια διαδικασία ανταρσιών που είχαν ξεκινήσει από το Φεβρουάριο του ίδιου χρόνου,[15] σε μια περίοδο που ο λιμός και τα αυξανόμενα επίπεδα ανεργίας αποτελούσαν κυρίαρχα προβλήματα της χώρας. Πέθανε τον Αύγουστο του 1975. Σύμφωνα με επίσημες πηγές, ο θάνατός του προήλθε από φυσικά αίτια, ωστόσο υπάρχουν ενδείξεις πως στραγγαλίστηκε με διαταγή της στρατιωτικής κυβέρνησης[16]

Επισκέψεις στην Ελλάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χαϊλέ Σελασιέ, ως αντιβασιλέας, ήλθε για πρώτη φορά την Ελλάδα το 1924.[17]. Συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη και τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρυσόστομο Α',[18] ενώ παρακολούθησε και παράσταση αρχαίου δράματος στο Ηρώδειο.[19] Ως αυτοκράτορας, την επισκέφθηκε επίσημα τον Ιούλιο του 1954 και περιηγήθηκε σε αρκετά μέρη της (όπως Κέρκυρα, Κεφαλλονιά). Χρηματοδότησε την ανακατασκευή του Νοσοκομείου Μαντζαβινάτειο στο Ληξούρι, για την επισκευή των ζημιών που είχαν προκληθεί από τους σεισμούς του 1953[20]. (Η Κεφαλλονιά ήταν η ιδιαίτερη πατρίδα του Δρα Ιάκωβου Ζερβού, προσωπικού ιατρού του Αυτοκράτορα.)[21] Το 1965 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.[22]

Μεσσίας του Ρασταφαριανισμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χαϊλέ Σελασιέ είναι "μεσσίας" για το κίνημα του ρασταφαριανισμού και του "προφήτη" του κινήματος, του Τζαμαϊκανού Μάρκους Γκάρβεϋ. Ο Γκάρβεϋ είχε καλέσει τους οπαδούς του να κοιτούν προς την Αφρική για την ενθρόνιση ενός "Μαύρου Βασιλιά", ο οποίος θα ήταν ο "Λυτρωτής" της φυλής και, επίσης, προωθούσε την ιδέα της επιστροφής των μαύρων στην κοιτίδα τους. Έτσι, κυριότεροι λόγοι που ο Χαϊλέ Σελασιέ θεωρήθηκε ως "μεσσίας" ήταν δύο: πρώτον, η Αιθιοπία είχε πάντα αυτοκράτορες - βασιλείς και, δεύτερον, ήταν η μοναδική αφρικανική χώρα που δεν είχε καθεστώς αποικιοκρατίας.[23] Ο Χαϊλέ Σελασιέ επισκέφθηκε τη Τζαμάικα στις 21 Απριλίου 1966, όπου δεκάδες χιλιάδες Ρασταφάριαν τον υποδέχθηκαν ως Θεό. Έκτοτε η ημερομηνία αυτή εορτάζεται σαν θρησκευτική γιορτή. Πολλά τραγούδια της μουσικής ρέγκε είναι αφιερωμένα στον Αιθίοπα Αυτοκράτορα, όπως λ.χ. το περίφημο Selassie is the chapel από το Τζαμαϊκανό συνθέτη και τραγουδιστή Μπομπ Μάρλεϊ,[24] ο οποίος, επιπλέον, μετέτρεψε το λόγο που εκφώνησε o Χαϊλέ Σελασιέ το 1963 στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ σε τραγούδι, με τίτλο War.


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. John Markakis, Ethiopia: The Last Two Frontiers (Οξφόρδη: James Currey, 2011), σ.109.
  2. Harold G. Marcus, A History of Ethiopia, αναθ. έκδ. (University of California Press: Mπέρκλεϋ & Λος Άντζελες, 2002), σ.131-132, 180.
  3. Christopher Clapham, "Haile Sellassie I", Dictionary of African Biography (Οxford Univeristy Press: Οξφόρδη, 2012), τόμ.2, σ.544.
  4. "Haile Selassie I", Encyclopædia Britannica, Ανακτήθηκε 13-06-2015.
  5. Harold G. Marcus, A History of Ethiopia, σ.84, 108.
  6. Harold G. Marcus, A History of Ethiopia, σ.112-114.
  7. John Markakis, Ethiopia: The Last Two Frontiers, σ.109.
  8. The Autobiography of Emperor Haile Sellassie I, επιμέλεια: Edward Ullendorff (Frontline Books: Σικάγο, 1999), τόμ. A', σ.5.
  9. Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή (Αθήνα 1996), τόμ. 35, σ.105.
  10. John Markakis, Ethiopia: The Last Two Frontiers, σ.109-110.
  11. Christopher Clapham, "Haile Sellassie I", σ.544-545.
  12. "Haile Selassie I", Encyclopædia Britannica.
  13. Paul B. Henze, Layers of Time: A History of Ethiopia (Palgrave: Νέα Υορκή, 2000), σ.216-217.
  14. Σταύρος Βινιεράτος, "Ο Ρας Ταφάρι", Κοντά σας, τεύχ, 84 (2010), σ.8 (περιοδικό Συλλόγου Ελλήνων Αιθιοπίας). Ανακτήθηκε 12-06-2015.
  15. John Markakis και Nega Ayele, Class and Revolution in Ethiopia (Spokesman Books: Nότιγχαμ, 1978), σ.77 κ.εξ.
  16. "Haile Selassie I", Encyclopædia Britannica.
  17. Σταύρος Βινιεράτος, "Ο Ρας Ταφάρι", σ.8.
  18. "Επίσκεψη Αντιβασιλέα Αιθιοπίας Ras Taffari (Haile Selassie) στην Ελλάδα - Ras Taffari, Παύλος Κουντουριώτης και Αρχιεπίσκοπος Αθηνών". Ε.Λ.Ι.Α. Ανακτήθηκε στις 20-06-2015.
  19. "Επίσκεψη Ras Taffari (Haile Selassie) στην Ελλάδα - αρχαίο δράμα στο Ηρώδειο". Ε.Λ.Ι.Α. Ανακτήθηκε στις 20-06-2015.
  20. Σταύρος Βινιεράτος, "Ο Ρας Ταφάρι", σ.8.
  21. Elizabeth Germany, Ethiopia My Home: the Story of John Moraitis (Shama Books: Aντίς Αμπέμπα, 2001), σ.98-99.
  22. Θανάσης Τσιγγανάς, "O Χαϊλέ Σελασιέ, ο Ελύτης, ο Φλέμινγκ και ο Γκορμπατσόφ", Η Καθημερινή, 20 Σεπτεμβρίου 2003. Ανακτήθηκε στις 12-06-2015.
  23. "Haile Selassie I: God of the Black race". BBC. Ανακτήθηκε στις 22-06-2015.
  24. David Katz, "Rasta shook them up: Haile Selassie’s visit to Jamaica". Ανακτήθηκε στις 22-06-2015.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα