Αβδέλλα Γρεβενών

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°0′25″N 21°7′31″E / 40.00694°N 21.12528°E / 40.00694; 21.12528

Αυτό το λήμμα αφορά χωριό των Γρεβενών. Για το χωριό του Έβρου, δείτε: Αβδέλλα Έβρου.


Αβδέλλα Γρεβενών
Avdella01.JPG
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Αβδέλλα Γρεβενών
40°0′25″N 21°7′31″E
DE Avdellas.svg
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Γρεβενών
Υψόμετρο1 300 μέτρο
Πληθυσμός280 (2011)
Ταχ. κωδ.510 32
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Η Αβδέλλα είναι χωριό και έδρα της ομώνυμης τοπικής κοινότητας και δημοτικής ενότητας, του δήμου Γρεβενών, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Γρεβενών, στην περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης. [1][2]

Παλαιότερα, ανήκε στην επαρχία και νομό Γρεβενών, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Μακεδονίας. [3][4]

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αβδέλλα βρίσκεται στο δυτικό άκρο του Νομού Γρεβενών, κοντά στα όρια με το νομό Ιωαννίνων. Απέχει από τα Γρεβενά, 43 χλμ. περίπου, προς τα ΝΔ. Το χωριό είναι κτισμένο στις ανατολικές κλιτύς της Βόρειας Πίνδου, σε κατάφυτη περιοχή και στα όρια του εθνικού δρυμού Βάλια Κάλντα, σε μεγάλο υψόμετρο (1300μ.). [5][6][3][4] Είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ορεινός οικισμός, ενώ η τοπική κοινότητα καταλαμβάνει έκταση 43,295 χμ² (2011). [7]

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μόνιμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1991 2001 2011
40 12 280

[7]

Πραγματικός (De Facto)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1981 1991 2001 2011
360 130 448 384

[7]

Διοικητικές μεταβολές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • ΦΕΚ 260Α - 31/12/1918: Ο οικισμός ορίζεται έδρα της κοινότητας Αβδέλας (νομός Κοζάνης) 16/05/1928, Το όνομα του οικισμού διορθώνεται σε Αβδέλλα
  • ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010: Ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Αβδέλλας και προσαρτάται στο δήμο Γρεβενών (νομός Γρεβενών)

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πριν το 1800, το χωριό βρισκόταν στη θέση «Φαντίνες», αλλά οι κάτοικοι, κυρίως μεγάλες οικογένειες Βλάχων κτηνοτρόφων, μετακινήθηκαν στη σημερινή θέση λόγω καλύτερου κλίματος.

Μετά την υποταγή του χωριού στους Οθωμανούς, δόθηκε αυτονομία και άλλα προνόμια, τα οποία χάθηκαν κατά την εποχή του Αλή Πασά. Κατά την Ελληνική επανάσταση του 1821 οι Αβδελλιώτες ξεσηκώθηκαν και προσέφεραν στον αγώνα. Σημαντικότερος αγωνιστής του '21 ήταν ο Μάρτος Ράμμος, πρωτοπαλίκαρο του Οδυσσέα Ανδρούτσου[8], καθώς επίσης και οι Μπρέσιος και Μπέζας[9].

Το 1867, στο χωριό ιδρύεται ρουμανικό σχολείο από τον Αποστόλη Μαργαρίτη[10][11].

Οι Αβδελλιώτες συμμετείχαν στο Μακεδονικό αγώνα με κυριότερους Μακεδονομάχους, τούς Ζήση Βέρρο και Ιωάννη Χατζηγιάννη[12]. Το 1905, μια ομάδα φιλορουμανικών οικογενειών υπέστη επίθεση στο δρόμο από Ελληνικά αποσπάσματα. Την ίδια χρονιά, Έλληνες αντάρτες έκαναν επιδρομή στο χωριό, σκότωσαν κάποιους από τους Ρουμανίζοντες αρχηγούς και έκαψαν σπίτια[13].

Το χωριό κάηκε άλλη μια φορά στις 14 Ιουλίου 1944, κατά την Κατοχή, από τους Γερμανούς.

Η Αβδέλλα είναι η ιδιαίτερη πατρίδα των αδελφών Μανάκια, Μίλτου και Γιάννη, οι οποίοι ήταν οι πρώτοι Έλληνες κινηματογραφιστές και προτομές τους βρίσκονται στην κεντρική πλατεία του χωριού, του βλαχόφωνου Μακεδονομάχου Βέρρου Ζήση και του ξυλογλύπτη Δημήτρη Αγοράστη[14].

Προσωπικότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. statistics.gr
  2. https://buk.gr/el/poli-perioxi/avdella
  3. 3,0 3,1 ΠΛ 1:25-6
  4. 4,0 4,1 ΠΛΜ 1:66
  5. Εκδόσεις «Ελλάδα»
  6. Δομή 1:37
  7. 7,0 7,1 7,2 https://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous
  8. Η Συμμετοχή Των Βλάχων - Αρμάνων στους Εθνικούς Αγώνες (Ομιλία του ομότιμου καθηγητή του ΑΠΘ κ. Α. Μπουσμπούκη στο Πνευματικό κέντρο Ξηρολιβάδου Ημαθίας στις 3-8-2009)
  9. Βλαχόφωνοι Έλληνες, Οι Βλάχοι της Πίνδου, Απόστολος Παπαδημητρίου
  10. Βλάχοι - Η ρουμανική προπαγάνδα
  11. Ласку, Стојка. Од историјата на ароманскиот печат во Македонија. Списанијата "Братство" и "Светлина", Скопје 2007, с. 122
  12. Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος (επιστημονική επιμέλεια), Αφανείς, γηγενείς Μακεδονομάχοι, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008, σελ. 20
  13. Η Αβδέλλα στις αρχές του αιώνα
  14. «Κοινότητα Αβδέλλας». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Μαΐου 2008. Ανακτήθηκε στις 14 Απριλίου 2009. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]