Ήπειροι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Αυτό το λήμμα αφορά στις περιοχές στις οποίες διαιρείται γεωγραφικά η γη. Για το γεωγραφικό διαμέρισμα της Ελλάδας, δείτε: Ήπειρος.
Για άλλες χρήσεις, δείτε: Ήπειρος (αποσαφήνιση).


Ο σχηματισμός των σύγχρονων ηπείρων στη Γη από την Παγγαία.

Ο όρος ήπειρος αναφέρεται στις μεγάλες περιοχές ξηράς που περιστοιχίζονται από ωκεανούς, στις οποίες διαιρείται γεωγραφικά ένας πλανήτης όπως η Γη. Η λέξη ήπειρος (Λατινικά continere) σημαίνει «συγκρατώ μαζί». Οι δικές μας ήπειροι περιστοιχίζονται από ωκεανούς νερού και αποδίδονται ως τα μεγάλα στεριανά (μη θαλάσσια) μέρη της επιφάνειας της Γης.

Προϊστορία σχηματισμού των ηπείρων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ήπειροι δεν είχαν πάντα τη μορφή που έχουν σήμερα στον πλανήτη μας. Ο σχηματισμός των ηπείρων στη σημερινή τους μορφή διαμορφώθηκε από τις κινήσεις των τεκτονικών πλακών η αρχική περιοχή που προεξείχε των ωκεανών άλλαζε συνεχώς σχήμα. Αρχικά υπήρχε μόνο μία υπερήπειρος με τελευταία γνωστή μορφή της την Παγγαία και σήμερα έχουμε καταλήξει στη γεωγραφία των χωρισμένων ηπείρων όπως δείχνει η κινούμενη εικόνα.

Σύγχρονα μοντέλα διαχωρισμού των ηπείρων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παγκοσμίως επικρατούν σήμερα 5 μοντέλα στα οποία διαχωρίζοται οι ήπειροι, σύμφωνα με διαφορετικές προσεγγίσεις όπως τεκτονικά, γεωγραφικά, γεωπολιτισμικά και ιστορικά.

Μοντέλα διαχωρισμού των ηπείρων
Continents vide couleurs.png
Έγχρωμος χάρτης που δείχνει το διαχωρισμό των ηπείρων. Παρόμοιοι χρωματισμοί υποδεικνύουν περιοχές που μπορούν να ενοποιούνται ή και να διαιρούνται.
7 ήπειροι
    Βόρεια Αμερική
    Νότια Αμερική
    Ανταρκτική
    Αφρική
    Ευρώπη
    Ασία
    Ωκεανία
6 ήπειροι
    Βόρεια Αμερική
    Νότια Αμερική
    Ανταρκτική
    Αφρική
       Ευρασία
    Ωκεανία
6 ήπειροι
       Αμερική
    Ανταρκτική
    Αφρική
    Ευρώπη
    Ασία
    Ωκεανία
5 ήπειροι
       Αμερική
    Ανταρκτική
    Αφρική
       Ευρασία
    Ωκεανία
4 ήπειροι
       Αμερική
    Ανταρκτική
          Ευρασία-Αφρική
    Ωκεανία
  • Η Κίνα, η Ινδία, οι Φιλιππίνες και χώρες που μιλούν κυρίως την Αγγλική γλώσσα προτιμούν το μοντέλο των 7 ηπείρων.
  • Ρωσία, πρώην πολιτείες της Ε.Σ.Σ.Δ. και Ιαπωνία προτιμούν το μοντέλο των 6 ηπείρων με την Ευρασία.
  • Στη Λατινική Αμερική, Ισπανία, Πορτογαλία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ρουμανία και Ελλάδα διδάσκεται το μοντέλο των 6 ηπείρων με ενωμένες τη Βόρεια και τη Νότια Αμερική.

Τεκτονικός διαχωρισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τεκτονικές πλάκες

Ο Γήινος φλοιός διαμερίζεται σε τεκτονικές πλάκες που επιπλέουν πάνω στον μανδύα της Γης. Οι πιο μεγάλες από αυτές φαίνονται στο αντίστοιχο σχήμα. Όσες είναι και ηπειρωτικές, προεξέχουν δηλαδή της επιφάνειας των ωκεανών, σχηματίζουν στα χερσαία τους μέρη τις ηπείρους και εκεί αποτελούνται από σκληρό, σχετικά ελαφρύ μεταμορφικό και ιζηματογενή βράχο, όπως είναι ο γρανίτης. Το υπόλοιπο των πλακών που καλύπτεται από ωκεανούς συντίθενται από λεπτό βασαλτικό στρώμα. Οι ηπειρωτικές τεκτονικές πλάκες που αντιστοιχίζονται σε γεωγραφικές ηπείρους είναι 6: Βόρεια Αμερική, Νότια Αμερική, Ανταρκτική, Αφρική, Ευρασία και Αυστραλία. Οι τεκτονικές πλάκες της Αραβίας και της Ινδίας ενσωματώνονται γεωγραφικά στην τεκτονική πλάκα της Ευρασίας.

Τοπικοί πολιτισμικοί διαχωρισμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο διαχωρισμός της Ευρασίας είναι καθαρά πολιτισμικός. Δεν υπάρχουν τεκτονικά όρια που να τον δικαιολογούν ούτε και σοβαροί υδάτινοι διαχωρισμοί.

Ιστορικοί διαχωρισμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο κόσμος μας διαιρέθηκε αρχικά σε ηπείρους από τους γεωγράφους της Ελληνιστικής Αλεξάνδρειας. Υπολογίζοντας την Αλεξάνδρεια ως πρώτο μεσημβρινό διαίρεσαν την οικουμένη, την γη που κατοικείτο δηλαδή, σε τρία μέρη: Η Ασία ήταν ανατολικά της Αλεξάνδρειας, η Ευρώπη ήταν δυτικά της Αλεξάνδρειας και βόρεια της Μεσογείου και η Λιβύη, γνωστή από τους Ρωμαίους ως επαρχία της Αφρικής, βρισκόταν δυτικά της Αλεξάνδρειας και νότια της Μεσογείου.[1]

Μετρήσεις και μεγέθη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήπειρος Έκταση (τ.χλμ) Έκταση (τ.μίλια) Ποσοστό
εδάφους
Πληθυσμός 2018[2] Ποσοστού
παγκόσμιου πληθ.
Πληθυσμιακή πυκνότητα
τ.χλμ
Πληθυσμιακή πυκνότητα
τ.μίλια
Πόλη με τον μεγαλύτερο πληθυσμό
Ασία 43.820.000 16.920.000 29,5% 4.545.133.000 59,5% 103,7 269 Σαγκάη, Flag of the People's Republic of China.svg Κίνα
Αφρική 30.370.000 11.730.000 20,4% 1.287.920.000 16,9% 42,4 110 Λάγος, Flag of Nigeria.svg Νιγηρία
Βόρεια Αμερική 24.490.000 9.460.000 16,5% 587.615.000 7,7% 24,0 62 Πόλη του Μεξικού, Flag of Mexico.svg Μεξικό
Νότια Αμερική 17.840.000 6.890.000 12,0% 428.240.000 5,6% 24,0 62 Σάο Πάολο, Flag of Brazil.svg Βραζιλία
Ανταρκτική 13.720.000 5.300.000 9,2% 4.490[3] 0% 0,0003 0,00078 Βάση ΜακΜέρντο, Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Ευρώπη 10.180.000 3.930.000 6,8% 742.648.000 9,7% 72,9 189 Μόσχα, Flag of Russia.svg Ρωσία[4]
Ωκεανία 9.008.500 3.478.200 5,9% 41.261.000 0,5% 4,6 12 Σίδνεϊ, Flag of Australia.svg Αυστραλία


Ήπειρος Υψηλότερη κορυφή Υψόμετρο (μέτρα) Υψόμετρο (πόδια) Χώρα ή περιοχή υψηλότερου σημείου Χαμηλότερο σημείο Υψόμετρο (μέτρα) Υψόμετρο (πόδια) Χώρα ή περιοχή χαμηλότερου σημείου
Ασία Έβερεστ 8.848 29.029 Flag of the People's Republic of China.svg Κίνα & Flag of Nepal.svg Νεπάλ Νεκρά Θάλασσα −427 −1.401 Flag of Israel.svg Ισραήλ & Flag of Jordan.svg Ιορδανία
Νότια Αμερική Ακονκάγκουα 6.960 22.830 Flag of Argentina.svg Αργεντινή Λαγκούνα ντελ Καρμπόν −105 −344 Flag of Argentina.svg Αργεντινή
Βόρεια Αμερική Ντενάλι 6.198 20.335 Flag of the United States.svg ΗΠΑ Κοιλάδα του Θανάτου −86 −282 Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Αφρική Κιλιμάντζαρο 5.895 19.341 Flag of Tanzania.svg Τανζανία Λίμνη Ασσάλ −155 −509 Flag of Djibouti.svg Τζιμπουτί
Ευρώπη Ελμπρούς 5.642 18.510 Flag of Russia.svg Ρωσία Κασπία Θάλασσα −28 −92 Flag of Russia.svg Ρωσία
Ανταρκτική Όρος Βίνσεν 4.892 16.050 Βαθιά λίμνη, Βέστφολντ Χιλς −50 −160
Ωκεανία Πούντσακ Τζάγια 4.884 16.024 Flag of Indonesia.svg Ινδονησία (Νέα Γουινέα) Λίμνη Έυρ −15 −49 Flag of Australia.svg Αυστραλία

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]