Ήπειροι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση


Ο σχηματισμός των σύγχρονων ηπείρων στη Γη από την Παγγαία.

Ο όρος ήπειρος αναφέρεται στις μεγάλες περιοχές ξηράς που περιστοιχίζονται από ωκεανούς, στις οποίες διαιρείται γεωγραφικά ένας πλανήτης όπως η Γη. Η λέξη ήπειρος (Λατινικά continere) σημαίνει «συγκρατώ μαζί». Οι δικές μας ήπειροι περιστοιχίζονται από ωκεανούς νερού και αποδίδονται ως τα μεγάλα στεριανά (μη θαλάσσια) μέρη της επιφάνειας της Γης.

Προϊστορία σχηματισμού των ηπείρων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ήπειροι δεν είχαν πάντα τη μορφή που έχουν σήμερα στον πλανήτη μας. Λόγω της κίνησης των τεκτονικών πλακών η αρχική περιοχή που προεξείχε των ωκεανών άλλαζε συνεχώς σχήμα. Αρχικά υπήρχε μόνο μία υπερήπειρος με τελευταία γνωστή μορφή της την Παγγαία και σήμερα έχουμε καταλήξει στη γεωγραφία των χωρισμένων ηπείρων όπως δείχνει η κινούμενη εικόνα.

Σύγχρονα μοντέλα διαχωρισμού των ηπείρων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παγκοσμίως επικρατούν σήμερα 5 μοντέλα στα οποία διαχωρίζοται οι ήπειροι, σύμφωνα με διαφορετικές προσεγγίσεις όπως τεκτονικά, γεωγραφικά, γεωπολιτισμικά και ιστορικά.

Μοντέλα διαχωρισμού των ηπείρων
Continents vide couleurs.png
Έγχρωμος χάρτης που δείχνει το διαχωρισμό των ηπείρων. Παρόμοιοι χρωματισμοί υποδεικνύουν περιοχές που μπορούν να ενοποιούνται ή και να διαιρούνται.
7 ήπειροι
    Βόρεια Αμερική
    Νότια Αμερική
    Ανταρκτική
    Αφρική
    Ευρώπη
    Ασία
    Ωκεανία
6 ήπειροι
    Βόρεια Αμερική
    Νότια Αμερική
    Ανταρκτική
    Αφρική
       Ευρασία
    Ωκεανία
6 ήπειροι
       Αμερική
    Ανταρκτική
    Αφρική
    Ευρώπη
    Ασία
    Ωκεανία
5 ήπειροι
       Αμερική
    Ανταρκτική
    Αφρική
       Ευρασία
    Ωκεανία
4 ήπειροι
       Αμερική
    Ανταρκτική
          Ευρασία-Αφρική
    Ωκεανία
  • Κίνα και χώρες που μιλούν κυρίως την Αγγλική γλώσσα προτιμούν το μοντέλο των 7 ηπείρων.
  • Ρωσία, πρώην πολιτείες της Ε.Σ.Σ.Δ. και Ιαπωνία προτιμούν το μοντέλο των 6 ηπείρων με την Ευρασία.
  • Στη Λατινική Αμερική, Ισπανία, Πορτογαλία, Γερμανία, Ιταλία και Ελλάδα διδάσκεται το μοντέλο των 6 ηπείρων με ενωμένες τη Βόρεια και τη Νότια Αμερική.

Τεκτονικός διαχωρισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τεκτονικές πλάκες

Ο Γήινος φλοιός διαμερίζεται σε τεκτονικές πλάκες που επιπλέουν πάνω στον μανδύα της Γης. Οι πιο μεγάλες από αυτές φαίνονται στο αντίστοιχο σχήμα. Όσες είναι και ηπειρωτικές, προεξέχουν δηλαδή της επιφάνειας των ωκεανών, σχηματίζουν στα χερσαία τους μέρη τις ηπείρους και εκεί αποτελούνται από σκληρό, σχετικά ελαφρύ μεταμορφικό και ιζηματογενή βράχο, όπως είναι ο γρανίτης. Το υπόλοιπο των πλακών που καλύπτεται από ωκεανούς συντίθενται από λεπτό βασαλτικό στρώμα. Οι ηπειρωτικές τεκτονικές πλάκες που αντιστοιχίζονται σε γεωγραφικές ηπείρους είναι 6: Βόρεια Αμερική, Νότια Αμερική, Ανταρκτική, Αφρική, Ευρασία και Αυστραλία. Οι τεκτονικές πλάκες της Αραβίας και της Ινδίας ενσωματώνονται γεωγραφικά στην τεκτονική πλάκα της Ευρασίας.

Τοπικοί πολιτισμικοί διαχωρισμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο διαχωρισμός της Ευρασίας είναι καθαρά πολιτισμικός. Δεν υπάρχουν τεκτονικά όρια που να τον δικαιολογούν ούτε και σοβαροί υδάτινοι διαχωρισμοί.

Ιστορικοί διαχωρισμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο κόσμος μας διαιρέθηκε αρχικά σε ηπείρους από τους γεωγράφους της Ελληνιστικής Αλεξάνδρειας. Υπολογίζοντας την Αλεξάνδρεια ως πρώτο μεσημβρινό διαίρεσαν την οικουμένη, την γη που κατοικείτο δηλαδή, σε τρία μέρη: Η Ασία ήταν ανατολικά της Αλεξάνδρειας, η Ευρώπη ήταν δυτικά της Αλεξάνδρειας και βόρεια της Μεσογείου και η Λιβύη, γνωστή από τους Ρωμαίους ως επαρχία της Αφρικής, βρισκόταν δυτικά της Αλεξάνδρειας και νότια της Μεσογείου.[1]

Μετρήσεις και μεγέθη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήπειρος Έκταση (τ.χλμ) Έκταση (τ.μίλια) Ποσοστό
εδάφους
Πληθυσμός Ποσοστού
παγκόσμιου πληθ.
Πληθυσμιακή πυκνότητα
τ.χλμ
Πληθυσμιακή πυκνότητα
τ.μίλια
Πόλη με τον μεγαλύτερο πληθυσμό
Ασία 43,820,000 16,920,000 29,5% 4.164.252.000 60% 95.0 246 Σαγγάη, Κίνα
Αφρική 30,370,000 11,730,000 20,4% 1.022.234.000 15% 33.7 87 Λάγος, Νιγηρία
Βόρεια Αμερική 24,490,000 9,460,000 16,5% 542.056.000 8% 22.1 57 Πόλη του Μεξικού, Μεξικό
Νότια Αμερική 17,840,000 6,890,000 12,0% 392.555.000 6% 22.0 57 Σάο Πάολο, Βραζιλία
Ανταρκτική 13,720,000 5,300,000 9,2% 4.490[2] 0% 0.0003 0.00078 Σταθμός Μακμέρντο, ΗΠΑ
Ευρώπη 10,180,000 3,930,000 6,8% 738,199,000 11% 72.5 188 Μόσχα, Ρωσία[3]
Αυστραλία 9,008,500 3,478,200 5,9% 29.127.000 0,4% 3.2 8.3 Σίδνεϊ, Αυστραλία


Ήπειρος Υψηλότερη κορυφή Υψόμετρο (μέτρα) Υψόμετρο (πόδια) Χώρα ή περιοχή υψηλότερου σημείου Χαμηλότερο σημείο Υψόμετρο (μέτρα) Υψόμετρο (πόδια) Χώρα ή περιοχή χαμηλότερου σημείου
Ασία Έβερεστ 8,848 29,029 Κίνα και Νεπάλ Νεκρά Θάλασσα −427 −1,401 Ισραήλ και Ιορδανία
Νότια Αμερική Ακονκάγκουα 6,960 22,830 Αργεντινή Λαγκούνα ντελ Καρμπόν −105 −344 Αργεντινή
Βόρεια Αμερική Ντενάλι 6,198 20,335 ΗΠΑ Κοιλάδα του Θανάτου −86 −282 ΗΠΑ
Αφρική Κιλιμάντζαρο 5,895 19,341 Τανζανία Λίμνη Ασσάλ −155 −509 Τζιμπουτί
Ευρώπη Ελμπρούς 5,642 18,510 Ρωσία Κασπία Θάλασσα −28 −92 Ρωσία
Ανταρκτική Όρος Βίνσεν 4,892 16,050 (καμία) Βαθιά λίμνη, Βέστφολντ Χιλς −50 −160 (καμία)
Αυστραλία Πούντσακ Τζάγια 4,884 16,024 Ινδονησία (Παπούα Νέα Γουινέα) Λίμνη Έυρ −15 −49 Αυστραλία

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Η χαρτογράφηση της γης (Αγγλικά)
  2. Μη μόνιμος πληθυσμός Antarctica. CIA World Factbook. March 2011 data. Retrieved December 24, 2011.
  3. «Forbes проигнорировал Москву». www.irn.ru. http://www.irn.ru/articles/14426.html. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα