Έντβαρντ Γκρηγκ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Έντβαρ Γκρηγκ
Eilif Peterssen-Edvard Grieg 1891.jpg
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Edvard Hagerup Grieg (Νορβηγικά)
Γέννηση15  Ιουνίου 1843[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Μπέργκεν[10][11]
Θάνατος4  Σεπτεμβρίου 1907[1][2][3][4][5][6][7][12][8][9]
Μπέργκεν[13][11]
Αιτία θανάτουφυματίωση
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Χώρα πολιτογράφησηςΝορβηγία
ΣπουδέςΑνώτερη Σχολή για τη Μουσική και το Θέατρο «Φέλιξ Μέντελσον Βαρτόλντυ» στη Λειψία
Ιδιότητασυνθέτης και πιανίστας
ΣύζυγοςΝίνα Γκρίεγκ (από 1867)
ΑδέλφιαJohn Grieg
Όργαναπιάνο
Είδος τέχνηςκλασική μουσική
Σημαντικά έργαPiano Sonata, Holberg Suite, In the Hall of the Mountain King και Peer Gynt Suites
ΒραβεύσειςΙπποτικός Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Αγίου Όλαφ
Υπογραφή
E Grieg signature.svg
Commons page Πολυμέσα σχετικά με τον καλλιτέχνη

Ο Έντβαρντ Χάγκερουπ Γκρηγκ (Edvard Hagerup Grieg, 15 Ιουνίου 1843 - 4 Σεπτεμβρίου 1907) ήταν Νορβηγός συνθέτης και πιανίστας. Θεωρείται ευρέως ένας από τους κορυφαίους συνθέτες της ρομαντικής περιόδου και η μουσική του είναι μέρος του τυπικού κλασικού ρεπερτορίου παγκοσμίως. Η χρήση και η εξέλιξη που έκανε της νορβηγικής παραδοσιακής μουσικής στις δικές του συνθέσεις έκανε διεθνώς γνωστή τη μουσική της Νορβηγίας, καθώς επίσης βοήθησε στην ανάπτυξη μιας εθνικής ταυτότητας, όπως έκαναν ο Γιαν Σιμπέλιους στη Φινλανδία και ο Μπέντριχ Σμέτανα στη Βοημία. [14]

Ο Γκρηγκ είναι το πιο διάσημο άτομο από την πόλη του Μπέργκεν, με πολλά αγάλματά του και πολλά πολιτιστικά ιδρύματα που φέρουν το όνομά του: το μεγαλύτερο κτίριο συναυλιών της πόλης (Grieg Hall), την ανώτερη μουσική σχολή της (Ακαδημία Γκρηγκ) και την επαγγελματική της χορωδία (Edvard Grieg Kor). Το Μουσείο Έντβαρντ Γκρηγκ στην πρώην κατοικία του στο Τρολντχάουγκεν είναι αφιερωμένο στην κληρονομιά του. .[15][16][17][18]

Πρώτα Χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άγαλμα του Έντβαρντ Γκρηγκ από τον Iνγκεμπριγκτ Βικ στο Μπέργκεν
Ο Έντβαρντ Γκρηγκ (1891), σε πορτρέτο του Εϊλιφ Πέτερσεν

Ο Έντβαρντ Χάγκερουπ Γκρηγκ γεννήθηκε στο Μπέργκεν της Νορβηγίας (τότε μέρος της Σουηδίας – Νορβηγίας). Γονείς του ήταν ο Αλεξάντερ Γκρηγκ (1806-1875), έμπορος και αντιπρόξενος στο Μπέργκεν και η Γκέσινε Γιούντιτε Χάγκερουπ (1814-1875), δασκάλα μουσικής και κόρη του δικηγόρου και πολιτικού Έντβαρντ Χάγκερουπ. [19] Το οικογενειακό όνομα, αρχικά Greig, συνδέεται με το Σκωτσέζικο Γένος Γκρέγκορ. [20] Μετά τη Μάχη του Κάλλοντεν το 1746 ο προπαππούς του Γκρηγκ, Αλεξάντερ Γκρηγκ, [21] ταξίδεψε πολύ, εγκαταστάθηκε στη Νορβηγία περίπου το 1770 και έγινε επιχειρηματίας στο Μπέργκεν. Ο πρώτος ξάδερφος του Γκρηγκ, από αδελφή του πατέρα του, ήταν ο Καναδός πιανίστας Γκλεν Γκουλντ. [22]

Ο Έντβαρντ Γκρηγκ μεγάλωσε σε μια μουσική οικογένεια. Η μητέρα του ήταν η πρώτη του δασκάλα στο πιάνο και τον έμαθε να παίζει σε ηλικία έξι ετών. Ο Γκρηγκ σπούδασε σε διάφορα σχολεία, συμπεριλαμβανομένης της Ανώτερης Δευτεροβάθμιας Σχολής Τανκ. [23]

Το καλοκαίρι του 1858 ο Γκρηγκ γνώρισε τον περίφημο Νορβηγό βιολιστή Ολε Μπουλ, [24] που ήταν οικογενειακός φίλος. Ο αδερφός του Μπουλ ήταν παντρεμένος με τη θεία του Γκρηγκ. Ο Μπουλ αναγνώρισε το ταλέντο του 15χρονου αγοριού και έπεισε τους γονείς του να τον στείλουν στο Ωδείο της Λειψίας, του οποίου το τμήμα πιάνου διεύθυνε Ο Ιγκνατς Μόσελες.[25]

Ο Γκρηγκ γράφτηκε στο ωδείο, με αντικείμενο το πιάνο και απόλαυσε τις πολλές συναυλίες και ρεσιτάλ που δίνονταν στη Λειψία. Δεν του άρεσε η πειθαρχία του μαθήματος του ωδείου. Εξαίρεση ήταν το όργανο, που ήταν υποχρεωτικό για τους μαθητές του πιάνου. Σχετικά με τη μελέτη του στο ωδείο έγραψε στον βιογράφο του, Aιμαρ Γκρένβολντ, το 1881: "Πρέπει να παραδεχτώ, σε αντίθεση με τον Σβέντσεν, ότι έφυγα από το Ωδείο της Λειψίας εξίσου αδαής, όπως μπήκα. Φυσικά έμαθα κάτι εκεί, αλλά η ατομικότητα μου ήταν ακόμα ένα κλειστό βιβλίο για μένα. [26]

Την άνοιξη του 1860 επέζησε από δύο απειλητικές για τη ζωή του πνευμονικές παθήσεις, πλευρίτιδα και φυματίωση. Καθ 'όλη τη διάρκεια της ζωής του η υγεία του χειροτέρευε από έναν κατεστραμμένο αριστερό πνεύμονα και σημαντική παραμόρφωση της θωρακικής σπονδυλικής στήλης του. Υπέφερε από πολλές αναπνευστικές λοιμώξεις και τελικά ανέπτυξε πνευμονική και καρδιακή ανεπάρκεια. Διέμεινε πολλές φορές σε ιαματικά λουτρά και σανατόρια τόσο στη Νορβηγία όσο και στο εξωτερικό. Αρκετοί από τους γιατρούς του έγιναν προσωπικοί του φίλοι. [27]

Καριέρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1861 ο Γκρηγκ έκανε το ντεμπούτο του ως πιανίστας συναυλιών στο Κάρλσχαμν της Σουηδίας. Το 1862 ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη Λειψία και πραγματοποίησε την πρώτη του συναυλία στην πατρίδα του, [28] όπου το πρόγραμμά του περιελάμβανε την Παθητική σονάτα του Μπετόβεν.

Ο Έντβαρντ Γκρηγκ και η Nίνα Χάγκερουπ (σύζυγος και πρώτη εξαδέλφη του) το 1899

Το 1863 ο Γκρηγκ πήγε στην Κοπεγχάγη της Δανίας και έμεινε εκεί για τρία χρόνια. Γνώρισε τους Δανούς συνθέτες Γ. Π. E. Χάρτμαν και Nιλς Γκάντε. Γνώρισε επίσης τον συνάδελφό του Νορβηγό συνθέτη Ρίκαρντ Νόρντραακ (συνθέτη του Νορβηγικού εθνικού ύμνου), που έγινε καλός φίλος και πηγή έμπνευσής του. Ο Νόρντραακ πέθανε το 1866 και ο Γκρηγκ συνέθεσε ένα επικήδειο εμβατήριο προς τιμήν του. [29]

Στις 11 Ιουνίου 1867 ο Γκρηγκ παντρεύτηκε την πρώτη εξαδέλφη του Νίνα Χάγκερουπ (1845–1935), λυρική σοπράνο. Τον επόμενο χρόνο γεννήθηκε το μοναδικό παιδί τους, η Αλεξάνδρα, που πέθανε το 1869 από μηνιγγίτιδα. Το καλοκαίρι του 1868 ο Γκρηγκ έγραψε το Κοντσέρτο για Πιάνο σε A μινόρε, ενώ έκανε διακοπές στη Δανία. Ο Έντμουντ Νέουπερτ παρουσίασε την πρώτη εκτέλεση του κοντσέρτου στις 3 Απριλίου 1869 στο Θέατρο Καζίνο της Κοπεγχάγης. Ο ίδιος ο Γκρηγκ δεν μπόρεσε να παραβρεθεί λόγω των δεσμεύσεων του ως μαέστρου στη Χριστιανία (σημερινό Όσλο). [30]

Το 1868 ο Φραντς Λιστ, που δεν είχε ακόμη γνωρίσει τον Γκρηγκ, έγραψε μια συστατική επιστολή γι 'αυτόν στο Νορβηγικό Υπουργείο Παιδείας, με αποτέλεσμα να λάβει μια ταξιδιωτική επιχορήγηση. Οι δύο άνδρες συναντήθηκαν στη Ρώμη το 1870. Κατά την πρώτη επίσκεψη του Γκρηγκ, ασχολήθηκαν με τη Σονάτα του Νο. 1 για Βιολί, που άρεσε πολύ στον Λιστ. Κατά τη δεύτερη επίσκεψή του τον Απρίλιο ο Γκρηγκ έφερε μαζί του το χειρόγραφο του Κοντσέρτου του για Πιάνο, που ο Λιστ εκτέλεσε χωρίς οπροετοιμασία (συμπεριλαμβανομένης της ενορχήστρωσης). Η ερμηνεία του Λιστ εντυπωσίασε πολύ το κοινό του, αν και ο Γκρηγκ του επεσήμανε ευγενικά ότι έπαιξε το πρώτο μέρος πολύ γρήγορα. Ο Λιστ έδωσε επίσης στον Γκρηγκ κάποιες συμβουλές σχετικά με την ενορχήστρωση (για παράδειγμα, για να δώσει τη μελωδία του δεύτερου θέματος του πρώτου μέρους σε μια σόλο τρομπέτα). [31]

Το 1874–76 ο Γκρηγκ συνέθεσε τη μουσική για την πρεμιέρα του έργου του Χένρικ Ίψεν Πέερ Γκυντ, κατόπιν αιτήματος του συγγραφέα.

Ο Γκρηγκ είχε στενούς δεσμούς με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Μπέργκεν (Harmonien) και αργότερα έγινε Μουσικός Διευθυντής της ορχήστρας από το 1880 ως το 1882. Το 1888 ο Γκρηγκ συναντήθηκε με τον Τσαϊκόφσκι στη Λειψία και έμεινε κατάπληκτος από το μεγαλείο του. [32] Ο Τσαϊκόφσκι εκτίμησε πολύ τη μουσική του Γκρηγκ, επαινώντας την ομορφιά, την πρωτοτυπία και τη ζεστασιά της. [33]

Στις 6 Δεκεμβρίου 1897 ο Γκρηγκ και η σύζυγός του ερμήνευσαν έργα του σε ιδιωτική συναυλία στο Κάστρο του Ουίντσορ για τη Βασίλισσα Βικτώρια και την αυλή της. [34]

Ο Γκρηγκ ανακηρύχθηκε δύο φορές επίτιμος διδάκτωρ, πρώτα του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ το 1894 και στη συνέχεια του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης το 1906. [35]

Μεταγενέστερα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μουσείο Έντβαρντ Γκρηγκ στο Τρολντχάουγκεν

Η Νορβηγική κυβέρνηση παρείχε στον Γκρηγκ σύνταξη καθώς έφτασε στην αντίστοιχη ηλικία. Την άνοιξη του 1903 ο Γκρηγκ εξέδωσε εννέα δίσκους γραμμοφώνου 78 σ.α.λ. της μουσικής του στο πιάνο. Όλοι αυτοί οι δίσκοι επανεκδόθηκαν τόσο σε LP όσο και σε CD, παρά την περιορισμένη πιστότητα.

Το 1899 ο Γκρηγκ ακύρωσε τις συναυλίες του στη Γαλλία σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την Υπόθεση Ντρέιφους, ένα αντισημιτικό σκάνδαλο που τότε συντάραζε τη γαλλική πολιτική. Σχετικά με αυτό το σκάνδαλο ο Γκρηγκ έγραψε ότι ήλπιζε ότι οι Γάλλοι θα μπορούσαν, "Σύντομα να επιστρέψουν στο πνεύμα του 1789, όταν η Γαλλική Δημοκρατία δήλωσε ότι θα υπερασπιστεί τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα." Ως αποτέλεσμα της θέσης του στην υπόθεση αυτή έγινε στόχος πολλών γαλλικών μηνυμάτων μίσους εκείνη την εποχή. [36][37]

Το 1906 γνώρισε το συνθέτη και πιανίστα Πέρσυ Γκρέινγκερ στο Λονδίνο. Ο Γκρέινγκερ ήταν θαυμαστής της μουσικής του και γρήγορα δημιουργήθηκε μεταξύ μια ισχυρή αλληλοκατανόηση. Σε μια συνέντευξη του 1907 ο Γκρηγκ δήλωσε: "Έχω γράψει Νορβηγούς Αγροτικούς Χορούς, που κανείς στη χώρα μου δεν μπορεί να παίξει, και εδώ έρχεται αυτός ο Αυστραλός που τους παίζει όπως έπρεπε να παιχτούν! Είναι μια ιδιοφυΐα που εμείς οι Σκανδιναβοί δεν μπορούμε να κάνουμε παρά να αγαπήσουμε. "[38]

Ο Έντβαρντ Γκρηγκ πέθανε στο Δημοτικό Νοσοκομείο του Μπέργκεν της Νορβηγίας, στις 4 Σεπτεμβρίου 1907 σε ηλικία 64 ετών από καρδιακή ανεπάρκεια. Είχε υποφέρει από μια μακρά περίοδο ασθένειας. Τα τελευταία του λόγια ήταν «Λοιπόν, αν πρέπει να γίνει έτσι».

Η κηδεία συγκέντρωσε 30.000 ως 40.000 ανθρώπους στους δρόμους της πόλης του για να τον τιμήσουν. Μετά από επιθυμία του το δικό του Επικήδειο Εμβατήριο προς Τιμή του Ρίκαρντ Νόρντραακ εκτελέστηκε με ενορχήστρωση του φίλου του Γιόχαν Χάλβορσεν, που είχε παντρευτεί την ανιψιά του. Επιπλέον εκτελέστηκε το μέρος Επικήδειο Εμβατήριο από τη Σονάτα για πιάνο No. 2 του Σοπέν. Ο Γκρηγκ αποτεφρώθηκε και η στάχτη του ενταφιάστηκε σε κρύπτη σε βουνό κοντά στο σπίτι του, στο Τρολντχάουγκεν. Μετά το θάνατο της συζύγου του η στάχτη της τοποθετήθηκε δίπλα στη δική του.

Ο Έντβαρντ Γκρηγκ και η σύζυγός του ήταν Ουνιταριανοί και η Nίνα παρευρέθηκε στην Ουνιταριανή εκκλησία της Κοπεγχάγης μετά το θάνατό του. .[39][40]

Έναν αιώνας μετά το θάνατό του η κληρονομιά του Γκρηγκ εκτείνεται πέρα από το πεδίο της μουσικής. Υπάρχει ένα μεγάλο άγαλμα του στο Σιάτλ, ενώ ένα από τα μεγαλύτερα ξενοδοχεία του Μπέργκεν (την πατρίδα του) ονομάζεται Quality Hotel Edvard Grieg (με πάνω από 370 δωμάτια) και ένας μεγάλος κρατήρας στον πλανήτη Ερμή φέρει το όνομά του.

Moυσική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τα πρώτα έργα του Γκρηγκ είναι μια συμφωνία (την οποία αργότερα αποκήρυξε) και μια σονάτα για πιάνο. Έγραψε επίσης τρεις σονάτες για βιολί και μια για βιολοντσέλο. [6]

Ο Γκρηγκ συνέθεσε επίσης τη μουσική για το έργο του Χένρικ Ίψεν Πέερ Γκυντ, που περιλαμβάνει το περίφημο απόσπασμα με τίτλο "Στην Αίθουσα του Βασιλιά των Βουνών". Αυτό το μουσικό κομμάτι αναφέρεται στις περιπέτειες του αντιήρωα Πέερ Γκυντ, συμπεριλαμβανομένου του επεισοδίου στο οποίο κλέβει μια νύφη από το γάμο της. Οι θυμωμένοι καλεσμένοι τον κυνηγούν και ο Πέερ πέφτει, χτυπώντας το κεφάλι του πάνω σε βράχο. Ξυπνά σε ένα βουνό που περιβάλλεται από τρολ. Η μουσική του "Στην Αίθουσα του Βασιλιά των Βουνών" συμβολίζει τα θυμωμένα τρολ, που χλευάζουν τον Πέερ και δυναμώνει κάθε φορά που το θέμα επαναλαμβάνεται. Η μουσική τελειώνει με τον Πέερ να δραπετεύει από το βουνό.

Σε μια επιστολή του 1874 προς το φίλο του Φρασντς Μπέγιερ ο Γκρηγκ εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για το Χορό της Κόρης του Βασιλιά των Βουνών, ένα από τα μέρη που συνέθεσε για τον Πέερ Γκυντ, γράφοντας "Έχω επίσης γράψει κάτι για τη σκηνή στην αίθουσα του Βασιλιά των βουνών - κάτι που κυριολεκτικά δεν αντέχω να το ακούω, γιατί βρωμάει αγελάδες, υπερβάλλοντα νορβηγικό εθνικισμό και τρολική αυτοϊκανοποίηση! Αλλά έχω μια διαίσθηση ότι η ειρωνεία θα είναι διακριτή. "

Η Σουίτα του Χόλμπεργκ του Γκρηγκ γράφτηκε αρχικά για πιάνο και αργότερα διασκευάσθηκε από το συνθέτη για ορχήστρα εγχόρδων. Ο Γκρηγκ μελοποίησε στίχους των ποιητών Χάινριχ Χάινε, Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε, Χένρικ Ίψεν, Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, Ράντγιαρντ Κίπλινγκ και άλλων. Ο Ρώσος συνθέτης Νικολάι Μιασκόφσκι χρησιμοποίησε ένα θέμα από τον Γκρηγκ για τις παραλλαγές με τις οποίες έκλεισε το Τρίτο Κουαρτέτο Εγχόρδων του. Η Νορβηγίδα πιανίστρια Εβα Κνάρνταλ ηχογράφησε το σύνολο της μουσικής για πιάνο του συνθέτη σε 13 LP για την BIS Records από το 1977 ως το 1980. Οι ηχογραφήσεις επανεκδόθηκαν το 2006 σε 12 μικρούς δίσκους, επίσης από τη BIS Records. Ο ίδιος ο Γκρηγκ ηχογράφησε πολλά από αυτά τα έργα πιάνου πριν από το θάνατό του το 1907.

Επιλογή έργων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κοντσέρτο για πιάνο σε Λα ελάσσονα, Op.16, 1868
  • Σίγκουρντ Γιόρσαλφαρ, σουΐτα, Op.56, 1872,1892
  • Πέερ Γκυντ, σουίτα, No. 1, Op. 46, 1875
  • Πέερ Γκυντ, σουίτα, No. 2, Op. 55, 1875, 1891
  • Κουαρτέτο Εγχόρδων σε Σολ ελάσσονα, Op. 27, 1877-78
  • Τέσσερις νορβηγικοί χοροί, Op.35, 1881
  • Σονάτα για πιάνο σε Ε ελλάσονα, Op. 7
  • Σονάτα για βιολί, No. 1 σε F μείζονα, Op. 8
  • Συναυλία Ουβερτούρα το Φθινόπωρο, Op. 11
  • Σονάτα για βιολί No. 2 in Σολ μείζονα, Op. 13
  • Μουσική για το έργο Σίγκουρντ Γιόρσαλφαρ του Μπιέρνστιερνε Μπιέρνσον, Op. 22
  • Μουσική για το έργο Πέερ Γκυντ του Χένρικ Ίψεν, Op. 23
  • Μπαλάντα με τη Μορφή Παραλλαγών ενός Νορβηγικού Παραδοσιακού Τραγουδιού σε Σολ ελάσσονα, Op. 24
  • Δύο Ελεγιακές Μελωδίες για έγχορδα ή πιάνο, Op. 34
  • Τέσσερις Νορβηγικοί Χωροί για πιάνο, Op. 35 (περισσότερο γνωστό σε ενορχηστρώσεις του Χανς Σιτ και άλλων)
  • Σονάτα για τσέλο σε Λα ελάσσονα, Op. 36
  • Σουίτα του Χόλμπεργκ για πιάνο, διασκ. μεταγενέστερα ορχήστρα εγχόρδων, Op. 40
  • Σονάτα για βιολί No. 3 σε C ελάσσονα, Op. 45
  • Λυρική Σουίτα για ορχήστρα, Op. 54 (ενορχήστρωση τεσσάρων Λυρικών Κομματιών)
  • Τέσσερις Συμφωνικοί Χοροί για πιάνο, διασκ. μεταγενέστερα ορχήστρα, Op. 64
  • Κύκλος Τραγουδιών Χάουγκτουσα του Αρνε Γκάρμποργκ, Op. 67
  • Εξήντα έξι Λυρικά Κομμάτια για πιάνο, 10 τόμοι (1897-1901), Opp. 12, 38, 43, 47, 54, 57, 62, 65, 68 and 71, μεταξύ αυτών : Αριέτα, Στην Ανοιξη, Μικρό Πουλί, Πεταλούδα, Νυκτωδία, Μέρα Γάμου στο Τρολντχάουγκεν, Στα Πόδια Σου, Λαχτάρα για το Σπίτι, Μάρτιος των Νάνων, Poème érotique και Περασμένα.


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 9  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb13894720b. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  3. 3,0 3,1 (Αγγλικά) SNAC. w69g5k45. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 (Αγγλικά) Internet Broadway Database. 11795. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. 5,0 5,1 (Αγγλικά) Find A Grave. 4238. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. 6,0 6,1 International Music Score Library Project. Category:Grieg,_Edvard. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  7. 7,0 7,1 «Norsk biografisk leksikon». (Μποκμάλ, Νεονορβηγικά) Νορβηγικό βιογραφικό λεξικό. Kunnskapsforlaget. Edvard_Grieg. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  8. 8,0 8,1 filmportal.de. deb94eb477d742dfa67aea04b3ca706d. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  9. 9,0 9,1 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. brockhaus.de/ecs/julex/article/grieg-edvard-hagerup. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  10. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 11  Δεκεμβρίου 2014.
  11. 11,0 11,1 «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) Great Russian Entsiklopedia, JSC. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  12. (Αγγλικά) Discogs. 95542. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  13. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 30  Δεκεμβρίου 2014.
  14. Daniel M. Grimley (2006). Grieg: Music, Landscape and Norwegian Identity. Ipswich: Boydell Press. ISBN 1-84383-210-0. 
  15. «Grieghallen». Bergen byleksikon. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2017. 
  16. «Griegakademiet». Universitetet i Bergen. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2017. 
  17. «Edvard Grieg Museum Troldhaugen». KODE. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2017. 
  18. «About Edvard Grieg Kor». Edvard Grieg Kor. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2017. 
  19. Benestad, Finn. «Edvard Grieg». Στο: Helle, Knut, επιμ (στα Norwegian). Norsk biografisk leksikon. Oslo: Kunnskapsforlaget. http://www.snl.no/.nbl_biografi/Edvard_Grieg/utdypning. Ανακτήθηκε στις 10 September 2011. 
  20. «The Origins of the Greig Family Name». www.greig.org. Ανακτήθηκε στις 4 Αυγούστου 2019. 
  21. Nils Grinde. "Grieg, Edvard", Grove Music Online, Oxford Music Online, Oxford University Press, accessed 11 November 2013 (απαιτείται συνδρομή)
  22. Bazzana, Kevin (2003). Wondrous Strange: The Life and Art of Glenn Gould. Toronto: McClelland & Stewart. σελ. 30. ISBN 978-0-7710-1101-6. OCLC 52286240. 
  23. Robert Layton. Grieg. (London: Omnibus Press, 1998)
  24. Benestad & Schjelderup-Ebbe 1990, σελίδες 35–36
  25. Jerome Roche and Henry Roche. "Moscheles, Ignaz", Grove Music Online, Oxford Music Online, Oxford University Press, accessed 30 June 2014 (απαιτείται συνδρομή)
  26. "Edvard Grieg – Leipzig Conservatory", The Fryderyk Chopin Institute
  27. Laerum, OD (Dec 1993). «Edvard Grieg's health and his physicians». Tidsskr Nor Laegeforen 113 (30): 3750–3. PMID 8278965. 
  28. Grieg Museum
  29. Rune J. Andersen. «Edvard Grieg». Store norske leksikon. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2017. 
  30. Inger Elisabeth Haavet. «Nina Grieg». Norsk biografisk leksikon. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2017. 
  31. Harald Herresthal. «Edvard Grieg (1843–1907)». Norwegian State Academy of Music in Oslo. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Δεκεμβρίου 2005. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2017. 
  32. Gretchen Lamb. «First Impressions, Edvard Grieg». Archived from the original on 27 Οκτωβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 11 Οκτωβρίου 2006. CS1 maint: Unfit url (link) Lamb cites David Brown's Tchaikovsky Remembered
  33. Richard Freed. «Piano Concerto in A minor, Op. 16». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Νοεμβρίου 2006. Ανακτήθηκε στις 11 Οκτωβρίου 2006. 
  34. Mallet, Victor (1968). Life With Queen VictoriaFree registration required. Boston: Houghton Mifflin Co. σελ. 120. 
  35. Carley, Lionel. "Preface." Preface. Edvard Grieg in England. N.p.: Boydell, 2006. Xi. Google Books. Web. 01 June 2014.
  36. "Grieg the Humanist Brought to Light", Dagbladet
  37. "I Have No Desire..." Haaretz. April 4, 2002. By Shaul Koubovi. Retrieved December 2, 2017.
  38. John Bird, Percy Grainger, Oxford University Press, 1999, pp. 133–134.
  39. Peter Hughes (4 Νοεμβρίου 2004). «Edvard and Nina Grieg». Dictionary of Unitarian and Universalist Biography. Unitarian Universalist Association. Ανακτήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2013. 
  40. Leah Kennedy (1 Μαΐου 2011). «The Life and Works of Edvard Grieg». Utah State University. Ανακτήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2014. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]