Σκακιστική γραφή προβληματιστών

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ε. Οικονομόπουλος
Nuova Rivista, 1881
α β γ δ ε ζ η θ
8
Chessboard480.svg
α8 λευκός πύργος
β8
γ8
δ8
ε8
ζ8
η8
θ8
α7
β7
γ7
δ7
ε7 μαύρος βασιλιάς
ζ7
η7
θ7
α6
β6
γ6
δ6
ε6 λευκός ίππος
ζ6
η6
θ6
α5 λευκός βασιλιάς
β5
γ5
δ5 λευκός αξιωματικός
ε5
ζ5
η5
θ5
α4
β4
γ4
δ4
ε4
ζ4
η4
θ4
α3
β3
γ3
δ3
ε3
ζ3
η3
θ3
α2
β2
γ2
δ2
ε2
ζ2
η2
θ2
α1
β1
γ1
δ1
ε1
ζ1 λευκός πύργος
η1
θ1
8
7 7
6 6
5 5
4 4
3 3
2 2
1 1
α β γ δ ε ζ η θ
Ματ σε 3 κινήσεις

Αρχίζοντας από το α8 προς το θ8, συνεχίζοντας από το α7 προς το θ7, κλπ, από το α1 μέχρι το θ1, σαρώνουμε τα τετράγωνα της σκακιέρας και καταγράφουμε σε κάθε γραμμή με την σειρά τα κομμάτια που συναντούμε (με κεφαλαία τα λευκά, με πεζά τα μαύρα) καθώς και τα ενδιάμεσα κενά τετράγωνα.

Η αντιστοιχία των κομματιών στην ελληνική γραφή προβληματιστών είναι Ρ=Βασιλιάς, Β=Βασίλισσα, Π=Πύργος, Α=Αξιωματικός, Ι=Ίππος, Σ=Πιόνι. Η περιγραφή προέρχεται από προσαρμογή στα ελληνικά της αγγλικής σκακιστικής γραφής των προβληματιστών, η οποία οφείλεται στον Σκωτσέζο δημοσιογράφο Ντέιβιντ Φορσάιθ (David Forsythe) και έγινε δημοφιλής τον 19ο αιώνα (βλ. FEN παρακάτω).

Για παράδειγμα, αναφέρουμε το αρχαιότερο πρόβλημα Έλληνα συνθέτη, του Ε. Οικονομόπουλου, όπως αναδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Το Ματ (#26, 15/01/1984).

Η περιγραφή του προβλήματος στην ελληνική σκακιστική γραφή των προβληματιστών είναι:

(Π7/4ρ3/4Ι3/Ρ2Α4/8/8/8/5Π2) (5+1) Ματ σε 3 κινήσεις

Ακολουθεί η λύση σε ελληνική αλγεβρική γραφή:

Κλειδί : 1. Ιδ4!
Αν 1. ... Ρδ7, 2. Ιβ5 Ρε7, 3. Πζ7
Αν 1. ... Ρδ6, 2. Πδ8+ Ργ7, 3. Ιε6
Αν 1. ... Ρδ6, 2. Πδ8+ Ρε7/Ρε5, 3. Ιγ6

Σε διεθνείς διαγωνισμούς συνηθέστερη είναι η γερμανική γραφή προβληματιστών, με αντιστοιχία κομματιών : K=Βασιλιάς, D=Βασίλισσα, T=Πύργος, L=Αξιωματικός, S=Ίππος, P=Πιόνι. Το πρόβλημα εδώ (του Οικονομόπουλου) έχει περιγραφή T7/4k3/4S3/K2L4/8/8/8/5T2.

Μορφή Φορσάιθ-Έντουαρντς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μορφή Φορσάιθ-Έντουαρντς (Forsyth-Edwards Notation, FEN) έχει γίνει ο γενικά αποδεκτός συμβολισμός για την περιγραφή μιας θέσης σε μια παρτίδα. Ο στόχος της μορφής FEN είναι να δώσει όλες τις αναγκαίες πληροφορίες για να συνεχιστεί η παρτίδα από την θέση αυτή.

Ο Στίβεν Έντουαρντς (Steven Edwards) επέκτεινε την γραφή προβληματιστών του Φορσάιθ για χρήση σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Η μορφή FEN είναι αναπόσπαστο μέρος του συμβολισμού γραφής παρτίδων PGN (Portable Game Notation), μια που η μορφή FEN χρησιμοποιείται για την περιγραφή αρχικής θέσης κομματιών διαφορετικής από την παραδοσιακή, όπως εφαρμόζεται και στην πρόταση του Φίσερ για τυχαία αρχική θέση (Fischer Random Chess, FRC) και στην πρόταση του Καπαμπλάνκα για σκακιέρα 10x8 με περισσότερα κομμάτια (Capablanca Random Chess, CRC). Επειδή η μορφή FEN δεν εμπεριέχει αρκετές πληροφορίες για την πορεία της παρτίδας (Επιτρέπεται το ροκέ; Έχει γίνει τριπλή επανάληψη της θέσης;) αναπτύχθηκε η "Εκτεταμένη Μορφή Θέσης" (Extended Position Description) και το πρότυπο X-FEN.

Ορισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μια "εγγραφή" FEN περιγράφει μια σκακιστική θέση με μια γραμμή χαρακτήρων ASCII. Ένα "αρχείο" με εγγραφές FEN θα έπρεπε να έχει επέκταση ονόματος ".fen".

Μια εγγραφή FEN απαρτίζεται από 6 "πεδία". Τα πεδία διαχωρίζονται με ένα χαρακτήρα "κενό διάστημα". Τα πεδία είναι:

  1. Τοποθέτηση κομματιών (όπως τα βλέπει ο λευκός). Περιγράφεται κάθε γραμμή από την 8 μέχρι την 1 με διαχωριστικό το "/". Για κάθε γραμμή περιγράφονται τα περιεχόμενα των στηλών από την α μέχρι την θ. Για τα λευκά χρησιμοποιούνται τα κεφαλαία γράμματα "KQRBNP". Για τα μαύρα χρησιμοποιούνται τα πεζά γράμματα "kqrbnp". (Οι αντιστοιχίες είναι K=Βασιλιάς, Q=Βασίλισσα, R=Πύργος, B=Αξιωματικός, N=Ίππος, P=Πιόνι). Τα υπάρχοντα κενά τετράγωνα της γραμμής αναγράφονται με ψηφία από το 1 μέχρι το 8.
  2. Ενεργό χρώμα. "w" σημαίνει ότι η επόμενη κίνηση είναι των λευκών, "b" σημαίνει ότι η επόμενη κίνηση είναι των μαύρων.
  3. Δυνατότητα ροκέ. Αν δεν επιτρέπεται το ροκέ για καμμία πλευρά, αυτό συμβολίζεται με "-". Για όσες δυνατότητες υπάρχουν αναγράφονται τα εξής γράμματα : "K" (τα λευκά μπορούν να κάνουν μικρό ροκέ, από την πτέρυγα του βασιλιά τους), "Q" (τα λευκά μπορούν να κάνουν μεγάλο ροκέ, από την πτέρυγα της βασίλισσάς τους), "k" (τα μαύρα μπορούν να κάνουν μικρό ροκέ, από την πτέρυγα του βασιλιά τους), "q" (τα μαύρα μπορούν να κάνουν μεγάλο ροκέ, από την πτέρυγα της βασίλισσάς τους).
  4. Τετράγωνο στόχου παρσίματος εν διελεύσει. Αν δεν υπάρχει τέτοιο τετράγωνο, αυτό συμβολίζεται με "-". Αν ένα πιόνι έχει μόλις κάνει διπλή κίνηση, εδώ σημειώνεται η θέση που "προσπέρασε" το πιόνι.
  5. Μετρητής ημι-κινήσεων. Αναγράφεται το πλήθος των ημι-κινήσεων μετά την τελευταία κίνηση ή πάρσιμο πιονιού. Αυτό χρησιμοποιείται για να μπορεί κάποιος να ζητήσει ισοπαλία με τον κανόνα των πενήντα κινήσεων.
  6. Μετρητής κινήσεων. Αναγράφεται το πλήθος των πλήρων κινήσεων. Αρχίζει από το 1 και αυξάνεται κατά 1 μετά από την κίνηση των μαύρων.

Παραδείγματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Να μια FEN αρχικής θέσης:

rnbqkbnr/pppppppp/8/8/8/8/PPPPPPPP/RNBQKBNR w KQkq - 0 1

Να η FEN μετά από την κίνηση 1. ε4:

rnbqkbnr/pppppppp/8/8/4P3/8/PPPP1PPP/RNBQKBNR b KQkq e3 0 1

Η συνέχεια μετά την κίνηση 1. ... γ5:

rnbqkbnr/pp1ppppp/8/2p5/4P3/8/PPPP1PPP/RNBQKBNR w KQkq c6 0 2

Η συνέχεια μετά την κίνηση 2. Ιζ3:

rnbqkbnr/pp1ppppp/8/2p5/4P3/5N2/PPPP1PPP/RNBQKB1R b KQkq - 1 2

(Τα σχετικά με την γραφή FEN προέρχονται από προσαρμογή του άρθρου Forsythe-Edwards Notation της αγγλικής Wikipedia).

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]