Γκρίμσο (σκάκι)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η διατομή Γκρίμσο (Grimshaw) πρωτοπαρουσιάστηκε το 1850 σε σκακιστικό πρόβλημα του συνθέτη Γουόλτερ Γκρίμσο, από τον οποίο πήρε το όνομά της.

Στο σκάκι τα κομμάτια, (εκτός από τον βασιλιά, τον ίππο και το πιόνι), όταν μελετώνται κατά ζεύγη, εκτελούν

  • διαφορετική γραμμική κίνηση, όπως «ένας πύργος και ένας αξιωματικός», ή «ένας πύργος και η βασίλισσα όταν κινείται σαν αξιωματικός», ή «ένας αξιωματικός και η βασίλισσα όταν κινείται σαν πύργος», ή ακόμη και «ένας αξιωματικός και το πιόνι όταν κάνει την πρώτη κίνησή του με δύο βήματα»,
  • ή ίδια γραμμική κίνηση, όπως «ένας πύργος και ένας άλλος πύργος», ή «ένας πύργος και η βασίλισσα όταν κινείται σαν πύργος», ή «ένας αξιωματικός και η βασίλισσα όταν κινείται σαν αξιωματικός».

Αν οι γραμμές, στις οποίες μπορούν να κινηθούν τα δύο κομμάτια που εκτελούν γραμμική κίνηση, τέμνονται σε ένα τετράγωνο, που λέγεται κρίσιμο τετράγωνο ή διατομή, και αν το ένα κομμάτι από τα δύο μετακινηθεί στο ελεύθερο κρίσιμο τετράγωνο, τότε δημιουργεί παρεμβολή επειδή παρεμποδίζει το άλλο.

Αν τα κομμάτια είναι μαύρα διαφορετικής γραμμικής κίνησης η αμοιβαία παρεμβολή ονομάζεται διατομή Γκρίμσο.

Αν το κρίσιμο τετράγωνο δεν είναι ελεύθερο, αλλά τοποθετείται εκεί ένα λευκό κομμάτι για να κόψει τις γραμμές δύο μαύρων και να τα εξαναγκάσει να αλληλοπαρεμβληθούν, η διατομή λέγεται Νοβότνι. Για παρεμβολές μαύρων κομματιών ίδιας γραμμικής κίνησης, δες διατομές Χολτσχάουζεν και Βίρτσμπουργκ - Πλαχούτα και Πλαχούτα.


Παράδειγμα διατομής Γκρίμσο, (Πύργος και Αξιωματικός)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Α. Γκ. Κορίας, Good Companion, 1917
Σκακιστικό περίγραμμα 26.PNG
Chess zver 26.png
α8 β8 γ8 δ8 ε8 ζ8 η8 θ8
α7 β7 γ7 δ7 ε7 ζ7 η7 θ7
α6 β6 γ δ6 ε6 ζ6 η6 θ6
α5 β5 γ5 δ5 ε5 ζ5 η5 θ5
α4 β4 γ4 δ4 ε4 ζ4 η4 θ4
α3 β3 γ3 δ3 ε3 ζ3 η3 θ3
α2 β2 γ2 δ2 ε2 ζ2 η2 θ2
α1 β1 γ1 δ1 ε1 ζ1 η1 θ1
Chess zver 26.png
Σκακιστικό περίγραμμα 26.PNG
Ματ σε 2.

Για να γίνει κατανοητό το θέμα της διατομής Γκρίμσο, θα παρουσιάσουμε την λύση ενός προβλήματος του Α. Γκ. Κορίας (A. G. Corrias), (δημοσιευμένου στο "Good Companion" το 1917), με διατομή πύργου και αξιωματικού.

Το πρόβλημα είναι ορθόδοξο δυάρι, (τα λευκά παίζουν πρώτα και κάνουν ματ στα μαύρα σε δύο κινήσεις, όσο καλά κι αν αμυνθούν τα μαύρα). Η λύση (σε αλγεβρική γραφή) είναι :

1.Ββ1
με απειλή 2.Ββ7#. Τα μαύρα έχουν τρεις τρόπους να αμυνθούν.
Πρώτη άμυνα 1...γ3
που δίνει στον μαύρο βασιλιά ένα νέο τετράγωνο διαφυγής στο γ4, αλλά αφήνει αφύλακτο το δ3, επιτρέποντας στα λευκά να δώσουν ματ
2.Βδ3#
Οι άλλες δύο μαύρες άμυνες δημιουργούν θεματικές βαριάντες που παρουσιάζουν το θέμα διατομής Γκρίμσο.
Δεύτερη άμυνα 1...Αβ2
και ο μαύρος αξιωματικός εμποδίζει την λευκή βασίλισσα να φθάσει στο β7. Έτσι όμως ο αξιωματικός παρεμβάλλεται στην γραμμή που θα μπορούσε να κινηθεί ο Πα2, ο οποίος δεν μπορεί πια να φτάσει στο η2 για να σταματήσει το σαχ των λευκών
2.Βθ1#
Τρίτη άμυνα 1...Πβ2
και ο μαύρος πύργος εμποδίζει την λευκή βασίλισσα να φθάσει στο β7. Έτσι όμως ο πύργος παρεμβάλλεται στην γραμμή που θα μπορούσε να κινηθεί ο Αα1, ο οποίος δεν μπορεί πια να φθάσει στο ε5 για να σταματήσει το σαχ των λευκών
2.Βζ5#

Αυτή η αμοιβαία παρεμβολή μεταξύ δυο μαύρων κομματιών διαφορετικής γραμμικής κίνησης (εδώ αξιωματικού και πύργου) σε ένα κρίσιμο τετράγωνο (εδώ η διατομή είναι το β2) είναι το θέμα Γκρίμσο.

Η χρήση της διατομής Γκρίμσο εμφανίζεται συχνά στα ορθόδοξα προβλήματα.


Παράδειγμα διατομής Γκρίμσο (Πιόνι και Αξιωματικός)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Φρανκ Τζάνετ, St.Louis Globe Democrat, 1916
Σκακιστικό περίγραμμα 26.PNG
Chess zver 26.png
α8 β8 γ8 δ8 ε8 ζ8 η8 θ8
α7 β7 γ7 δ7 ε7 ζ7 η7 θ7
α6 β6 γ δ6 ε6 ζ6 η6 θ6
α5 β5 γ5 δ5 ε5 ζ5 η5 θ5
α4 β4 γ4 δ4 ε4 ζ4 η4 θ4
α3 β3 γ3 δ3 ε3 ζ3 η3 θ3
α2 β2 γ2 δ2 ε2 ζ2 η2 θ2
α1 β1 γ1 δ1 ε1 ζ1 η1 θ1
Chess zver 26.png
Σκακιστικό περίγραμμα 26.PNG
Ματ σε 2.

Στο πρόβλημα αυτό, σύνθεση του Φρανκ Τζάνετ (Frank Janet) δημοσιευμένη το 1916 στο "St.Louis Globe Democrat", βλέπουμε διατομή Γκρίμσο μεταξύ πιονιού που κάνει αρχική κίνηση δύο βημάτων και αξιωματικού.

Το κλειδί είναι

1.Βδ7
με απειλή 2.Βζ5#. Τα μαύρα μπορούν να αμυνθούν εμποδίζοντας την βασίλισσα να φθάσει στο τετράγωνο προορισμού της ζ5, αλλά δυο από τις άμυνες των μαύρων έχουν το μοιραίο ελάττωμα της αμοιβαίας παρεμβολής δύο μαύρων κομματιών.
Πρώτη άμυνα 1...Αε6
παρεμβάλλεται στο πιόνι ε7, που δεν μπορεί να πάει στο ε5 για να εμποδίσει το
2.Βxγ7#
Δεύτερη άμυνα 1...ε6
παρεμβάλλεται στον αξιωματικό του η8, που δεν μπορεί να πάει στο γ4 για να εμποδίσει το
2.Βxα4#

Αυτή η αμοιβαία παρεμβολή μεταξύ «αξιωματικού και πιονιού» σε ένα κρίσιμο τετράγωνο (εδώ η διατομή είναι το ε6) είναι το θέμα Γκρίμσο πιονιού.

Οι άλλες βαριάντες (μη θεματικές) του προβλήματος είναι :

1...Ιε6 2.Ιδ5#
1...Πα5 2.Βδ4#
1...Ιxε3 2.ζxε3#
1...Ιη3 2.ζxη3#


Πολλαπλά Γκρίμσο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λεβ Ίλιτς Λοσίνσκι, L'Italia Scacchistica, 1930
Σκακιστικό περίγραμμα 26.PNG
Chess zver 26.png
α8 β8 γ8 δ8 ε8 ζ8 η8 θ8
α7 β7 γ7 δ7 ε7 ζ7 η7 θ7
α6 β6 γ δ6 ε6 ζ6 η6 θ6
α5 β5 γ5 δ5 ε5 ζ5 η5 θ5
α4 β4 γ4 δ4 ε4 ζ4 η4 θ4
α3 β3 γ3 δ3 ε3 ζ3 η3 θ3
α2 β2 γ2 δ2 ε2 ζ2 η2 θ2
α1 β1 γ1 δ1 ε1 ζ1 η1 θ1
Chess zver 26.png
Σκακιστικό περίγραμμα 26.PNG
Ματ σε 2.

Στο βασικό άρθρο για σκακιστικά προβλήματα υπάρχει ένα παράδειγμα, το οποίο περιλαμβάνει την διάταξη κομματιών (Α Π Π Α), που είναι γνωστή ως Αυλοί αρμόνιου. Η διάταξη αυτή έχει τέσσερα κρίσιμα τετράγωνα και θεωρητικά μπορεί να έχει 8 διαφορετικές θεματικές βαριάντες.

Ακολουθούν δύο παραδείγματα του Λεβ Ίλιτς Λοσίνσκι (Lev Ilych Loshinsky) που το καθένα έχει τρεις διατομές Γκρίμσο:

Το πρόβλημα δεξιά δημοσιεύτηκε το 1930 στο L' Italia Scacchistica. Είναι ορθόδοξο δυάρι. Το κλειδί είναι

1.Πβ1
με την απειλή 2.δ4#. Κάθε άμυνα των μαύρων δημιουργεί παρεμβολή Γκρίμσο, που τα εμποδίζει να πάρουν το κομμάτι των λευκών που δίνει το ματ. Οι άμυνες των μαύρων και οι απαντήσεις των λευκών είναι :

Διατομή Γκρίμσο στο ε6

1...Πε6 2.Ιδ7# (το 2...Αxδ7 παρεμποδίζεται).
1...Αε6 2.Αδ6# (το 2...Πxδ6 παρεμποδίζεται. Μια άλλη άμυνα των μαύρων, 1... Πδ6, καταλήγει σε παρόμοια εικόνα ματ με 2.Αxδ6#).

Διατομή Γκρίμσο στο η4

1...Πη4 2.Ιε6# (το 2...Αxε6 παρεμποδίζεται).
1...Αη4 2.Αη1# (το 2...Πxη1 παρεμποδίζεται).

Διατομή Γκρίμσο στο β2

1...Πβ2 2.Βxγ3# (το 2...Αxγ3 παρεμποδίζεται).
1...Αβ2 2.Βζ2# (το 2...Πxζ2 παρεμποδίζεται).


Λεβ Ίλιτς Λοσίνσκι, Tijdschrift v.d. Nederlandse Schaakbond, 1930
Σκακιστικό περίγραμμα 26.PNG
Chess zver 26.png
α8 β8 γ8 δ8 ε8 ζ8 η8 θ8
α7 β7 γ7 δ7 ε7 ζ7 η7 θ7
α6 β6 γ δ6 ε6 ζ6 η6 θ6
α5 β5 γ5 δ5 ε5 ζ5 η5 θ5
α4 β4 γ4 δ4 ε4 ζ4 η4 θ4
α3 β3 γ3 δ3 ε3 ζ3 η3 θ3
α2 β2 γ2 δ2 ε2 ζ2 η2 θ2
α1 β1 γ1 δ1 ε1 ζ1 η1 θ1
Chess zver 26.png
Σκακιστικό περίγραμμα 26.PNG
Ματ σε 2.


Το δεύτερο παράδειγμα που βλέπουμε δεξιά, επίσης ορθόδοξο δυάρι του Λοσίνσκι, δημοσιεύτηκε το 1930 στο Tijdschrift v.d. Nederlandse Schaakbond, και είναι ένα από τα πιο φημισμένα σκακιστικά προβλήματα. Είναι ένα πλήρες μπλοκ, που σημαίνει ότι, αν τα μαύρα παίξουν από την θέση του διαγράμματος, τα λευκά μπορούν να απαντήσουν με άμεσο ματ. Το κλειδί είναι :

1.Αβ3
που διατηρεί την θέση μπλοκαρισμένη, δεν απειλεί κάτι, αλλά τα μαύρα περιέρχονται σε κατάσταση τσούκτσβανγκ. Τα μαύρα έχουν έξι θεματικές άμυνες πάνω σε τρία κρίσιμα τετράγωνα και εμφανίζονται δύο απλά Γκρίμσο και ένα Γκρίμσο πιονιού :

Διατομή Γκρίμσο στο β7

1...Πβ7 2.Πγ6# (το 2...Αxγ6 παρεμποδίζεται).
1...Αβ7 2.Πε7# (το 2...Πxε7 παρεμποδίζεται).

Διατομή Γκρίμσο στο η7

1...Πη7 2.Βε5# (το 2...Αxε5 παρεμποδίζεται).
1...Αη7 2.Βxζ7# (το 2...Πxζ7 παρεμποδίζεται).

Διατομή Γκρίμσο πιονιού στο ζ6

1...Αζ6 2.Βη4# (το 2...ζ5 παρεμποδίζεται).
1...ζ6 2.Βε4# (το 2...Αε5 παρεμποδίζεται).

Υπάρχουν ακόμη μερικές άμυνες στα μαύρα, όχι θεματικές, όπως :

1...ζ5, 2.Βδ6#
1...Πxγ7 2.Ιxγ7#
1...Αxδ4 2.Ιxδ4#.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Grimshaw (chess) της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).