Πετσενέγοι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Η θέση των Πετσενέγων στην ανατολική Ευρώπη του 10ου αιώνα.

Οι Πετσενέγοι ήταν ένας μεσαιωνικός ημινομαδικός λαός της ανατολικής Ευρώπης που εξαφανίσθηκε το 12ο αιώνα. Είχαν τουρανική καταγωγή και μιλούσαν μία αρχαία τουρκική γλώσσα που επίσης έχει εξαφανισθεί. Δεν είχαν συγκροτήσει ενιαίο κράτος, αλλά ήταν οργανωμένοι σε τοπικά χανάτα. Στα βυζαντινά κείμενα συναντώνται επίσης ως Πατζινάκοι και Πατζινακίται.

Η πρώτη αναφορά στους Πετσενέγους γίνεται τον 7ο αιώνα, όπου περιγράφονται ως λαός που ζει στα νότια Ουράλια και στον Κάτω Βόλγα. Στη συνέχεια, πιεζόμενοι από άλλα τουρανικά φύλα, μετακινήθηκαν δυτικότερα και τον 9ο αι. εγκαταστάθηκαν στον Κάτω Δνείπερο (σημερινή νότια Ουκρανία) που τότε κατοικούταν κυρίως από τους Μαγιάρους. Οι σχέσεις τους με την υπερδύναμη της εποχής, τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ήταν επαμφοτερίζουσα. Συνήθως οι βυζαντινοί τους χρησιμοποιούσαν ως ασπίδα προστασίας ενάντια στην κάθοδο των Ρως στη Μαύρη Θάλασσα - μάλιστα το 971, όταν ο ρως Σβιάτοσλαβ Α' έγινε επικίνδυνος για το Βυζάντιο φθάνοντας μέχρι το Δούναβη, οι Πετσενέγοι αποχώρησαν από το στρατό του και πολιόρκησαν το Κίεβο, ενώ την επόμενη χρονιά τον δολοφόνησαν. Υπήρξαν όμως και φορές που συμμετείχαν σε εκστρατείες των Ρως εναντίον της Κωνσταντινούπολης (πχ του Ιγκόρ το 943). Γενικά είναι παρόντες σε όλες τις διενέξεις της περιοχής, με χαρακτηριστικότερη την εκδίωξη των Μαγιάρων στην κεντρική Ευρώπη καθ' υπόδειξη της βραχύβιας Πρώτης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας.

Τον 11ο αι. οι Ρως κατάφεραν να τους ελέγξουν οριστικά, περιορίζοντας κατά πολύ τη δύναμή τους. Ταυτόχρονα ένα άλλο τουρανικό φύλο, οι Κουμάνοι, είχε φθάσει στην περιοχή τους και διεκδικούσε τα εδάφη τους. Ενθαρρυμένοι από την αποσύνθεση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μετά την ήττα στο Ματζικέρτ, ογδόντα χιλιάδες άνδρες πέρασαν το Δούναβη και εισέβαλαν στα βυζαντινά εδάφη αναζητώντας νέα επικράτεια το 1087, ενώ το 1090 έφθασαν έξω από την Πόλη. Η απειλή έληξε στις 29 Απριλίου 1091, όταν ο Αλέξιος Α' επικεφαλής 20.000 βυζαντινών και 40.000 κουμάνων τους κατανίκησε στη Μάχη του Λεβουνίου (κοντά στον Έβρο). Το τελειωτικό χτύπημα τους το έδωσε ο Ιωάννης Β' στη Μάχη της Βέροιας (η σημερινή Στάρα Ζαγόρα της Βουλγαρίας) το 1122 - από τότε οι Πετσενέγοι έπαυσαν να υπάρχουν ως οντότητα και όσοι γλίτωσαν αφομοιώθηκαν από τους βουλγάρους και τους ούγγρους.

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Pechenegs της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).