Χαν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Με τον όρο χαν (ελλ. χάνος), εναλλακτικά κχαν[1] ή Κε-Χαν, (Τουρκ: khān,[1][2], qāān [2], Κιν:: 可汗, Κεχάν ή κχαν) εννοείται τίτλος πολιτικής ή στρατιωτικής εξουσίας που προήλθε αρχικά από την κεντρική Ασία. Πρωτοχρησιμοποιήθηκε στις αλταϊκά ομιλούσες τουρκομογγολικές νομαδικές φυλές που ζούσαν βόρεια της Κίνας. Ως τίτλος φαίνεται πως χρησιμοποιήθηκε καταρχήν στη συνομοσπονδία των Ξιανμπέι[3] για τον αρχηγό της, μεταξύ του 283 - 289[4] και επίσης ως κρατικός τίτλος από τη συνομοσπονδία Ρουράν[5]. Αργότερα υιοθετήθηκε από τους Ασίνα και κατόπιν τους Γκιοκτούρκ και τους Μογγόλους που τον διέδωσαν στην υπόλοιπη Ασία. Στα μέσα του 6ου αιώνα έγινε γνωστός ως «Χαγάνος - Βασιλέας των Τούρκων» στους Πέρσες[3].

Σήμερα έχει αποκτήσει πολλά ισοδύναμα νοήματα όπως διοικητής, αρχηγός ή κυβερνήτης. Επί του παρόντος, χάνοι υπάρχουν κυρίως στη νότια και κεντρική Ασία, το Αφγανιστάν και το Ιράν. Τα θηλυκά αντίστοιχα είναι χατούμ και χανούμ. Διάφοροι τουρκικοί και μογγολικοί λαοί από την κεντρική Ασία έδωσαν στον τίτλο μια νέα ισχύ μετά τις μογγολικές επιδρομές και αργότερα έφεραν τον τίτλο «χαν» στο Αφγανιστάν και τη βόρειο Ινδία. Πολύ αργότερα ο τίτλος υιοθετήθηκε από τους γηγενείς ως όνομα. Ο τίτλος Χαγάνος αποδίδεται ως Χαν των χαν (Χάνος των Χάνων) και ήταν ο τίτλος του Τζενγκίς Χαν και των λοιπών απογόνων-κυβερνητών σε αρρενογραμμική γραμμή διαδοχής[6].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «"khan."». Merriam-Webster Online Dictionary. Merriam-Webster. http://www.merriam-webster.com/dictionary/khan. Ανακτήθηκε στις 2008-04-25. 
  2. 2,0 2,1 «"khan."». The American Heritage Dictionary of the English Language. Bartleby.com. http://www.bartleby.com/61/93/K0049300.html. Ανακτήθηκε στις 2008-04-25. 
  3. 3,0 3,1 Henning, W. B., «A Farewell to the Khagan of the Aq-Aqataran», Bulletin of the School of Oriental and African studies - University of London", Vol 14, No 3, 501-522.
  4. Zhou 1985, 3-6.
  5. Grousset René (1988). The Empire of the Steppes: A History of Central Asia. Rutgers University Press. σελ. 585. ISBN 0813513049. 
  6. Fairbank, John King 1978, The Cambridge History of China . Cambridge University Press, 367

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Fairbank, John King 1978, The Cambridge History of China . Cambridge University Press
  • Grousset René 1988, The Empire of the Steppes: A History of Central Asia. Rutgers University Press. ISBN 0-8135-1304-9.
  • Henning, W. B., «A Farewell to the Khagan of the Aq-Aqataran», Bulletin of the School of Oriental and African studies - University of London", Vol 14, No 3, 501-522.

Δικτυακοί τόποι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]