Ξι

Για την ομώνυμη παραλία της Κεφαλλονιάς δες Ξι (παραλία)

Ελληνικό αλφάβητο
Α α Άλφα	Ν ν Νι
Β β ϐ Βήτα	Ξ ξ Ξι
Γ γ Γάμμα	Ο ο Όμικρον
Δ δ Δέλτα	Π π ϖ Πι
Ε ε Έψιλον	Ρ ρ ϱ Ρω
Ζ ζ Ζήτα	Σ σ ς Σίγμα
Η η Ήτα	Τ τ Ταυ
Θ θ ϑ Θήτα	Υ υ Ύψιλον
Ι ι Ιώτα	Φ φ ϕ Φι
Κ κ ϰ Κάππα	Χ χ Χι
Λ λ Λάμβδα	Ψ ψ Ψι
Μ μ Μι	Ω ω Ωμέγα
Αρχαϊκά γράμματα
() Δίγαμμα	() Κόππα
Σαν	() Σαμπί
Άλλα γράμματα
Στίγμα	Σω
Ἧτα (δασυνόμενο)

Το γράμμα ξι (κεφαλαίο Ξ, πεζό ξ) είναι το δέκατο τέταρτο γράμμα του ελληνικού αλφαβήτου. Αναπαριστά τον φθόγγο [ks] (βλ. ΔΦΑ), π.χ. ξένος.

Το ξ είναι διπλό σύμφωνο, προκύπτει δηλαδή από συνδυασμούς δυο φθόγγων, ενός ουρανικού και ενός συριστικού:

• κ+σ
• γ+σ
• χ+σ

Στο ελληνικό σύστημα αρίθμησης έχει αριθμητική αξία ξ´=60.

Στο Λατινικό αλφάβητο αντιστοιχεί με το X, x, καθώς σε κάποιες περιοχές κατά την αρχαιότητα το γράμμα Χ, χ του ελληνικού αλφαβήτου συμβόλιζε τον φθόγγο /κσ/ και όχι το /χ/, όπως συμβαίνει σήμερα. Έτσι, για τη μεταγραφή στο λατινικό αλφάβητο ελληνικών λέξεων που το περιέχουν χρησιμοποιείται παραδοσιακά το X, x, αλλά και το ks (πιο πρόσφατα). Το Ξ υιοθετήθηκε στο πρώιμο κυριλλικό αλφάβητο ως Ѯ, ѯ (ksi ή ксі ή кси), κυρίως για λέξεις δανεισμένες από τα ελληνικά.

Ως σύμβολο

Το κεφαλαίο Ξ συμβολίζει:

• το σωμάτιο Ξ στην σωματιδιακή φυσική
• την μεγαλοκανονική συνάρτηση επιμερισμού στην στατιστική φυσική.