Ήτα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ελληνικό αλφάβητο
Eta uc lc.svg
Βασικά γράμματα
Α α Άλφα Ν ν Νι
Β β ϐ Βήτα Ξ ξ Ξι
Γ γ Γάμμα Ο ο Όμικρον
Δ δ Δέλτα Π π ϖ Πι
Ε ε Έψιλον Ρ ρ ϱ Ρω
Ζ ζ Ζήτα Σ σ ς Σίγμα
Η η Ήτα Τ τ Ταυ
Θ θ ϑ Θήτα Υ υ Ύψιλον
Ι ι Ιώτα Φ φ ϕ Φι
Κ κ ϰ Κάππα Χ χ Χι
Λ λ Λάμδα Ψ ψ Ψι
Μ μ Μι Ω ω Ωμέγα
Απαρχαιωμένα γράμματα
Ϝ ϝ Δίγαμμα Ϙ ϙ Ϟ ϟ Κόππα
Ϻ ϻ Σαν Ϡ ϡ Ͳ ͳ Σαμπί
Άλλα γράμματα
Ϛ ϛ Στίγμα
Βακτριανα γράμματα
Ϸ ϸ Σω

Το γράμμα ήτα (κεφαλαίο Η, πεζό η) είναι το έβδομο γράμμα του ελληνικού αλφαβήτου. Στο ευκλείδειο αλφάβητο κατείχε την όγδοη θέση.

Στο ελληνικό σύστημα αρίθμησης έχει αριθμητική αξία η´=8.

Προέρχεται από το φοινικικό γράμμα heth Phoenician heth.png και σε ορισμένα τοπικά αλφάβητα της αρχαίας Ελλάδας διατήρησε και την μορφή αυτήν. Στα περισσότερα αλφάβητα συμβόλιζε τον δασύ ήχο του πνεύματος της δασείας και προφερόταν ως ἡτα (hēta). Στο ιωνικό αλφάβητο όμως, επειδή η ιωνική διάλεκτος απώλεσε τον αρχικό δασύ φθόγγο στις λέξεις («ψίλωση»), κατέληξε να προφέρεται ως ἠτα (ēta) και να συμβολίζει το μακρόχρονο φωνήεν [ē]. Όταν όμως καθιερώθηκε το ιωνικό αλφάβητο σε πολλές περιοχές της αρχαίας Ελλάδας, προέκυψε η ανάγκη να αποδίδεται με κάποιον τρόπο ο δασύς φθόγγος, μια και το ήτα ήταν πλέον [ē]. Έτσι κατέληξαν να χρησιμοποιούνται τα δύο μισά του Η, το μεν αριστερό ἧτα (├) ως δασύς φθόγγος, το δε δεξιό για να αποδώσει την έλλειψη δασύτητας ἦτα (┤). Τα πνεύματα δασεία ( ) και ψιλή (᾿) όπως τα ξέρουμε σήμερα προέκυψαν από το αριστερό και το δεξί μισό του Η αντίστοιχα.[1]

Στη σύγχρονη προφορά ταυτίζεται με το ι. Η εξέλιξη αυτή στην προφορά πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο της κοινής ελληνικής και ονομάστηκε ιωτακισμός).[2]

Το Η αντιστοιχεί στο λατινικό H h, όταν συμβολίζει τον ήχο της δασείας (π.χ. Ελλάς → Hellas), αλλά στο E e (π.χ. Άρης → Ares) ή στο I i, όταν συμβολίζει φωνήεν (π.χ. Αθήνα → Athina).

Το Η συμβόλιζε σε ένα αρχαιότερο ελληνικό σύστημα αρίθμησης, το ακροφωνικό σύστημα αρίθμησης, τον αριθμό 100, από το πρώτο γράμμα της λέξης ἑκατό που γράφονταν ΗΕΚΑΤΟΝ → ἑκατόν (όπου το αρχικό Η αντικαταστάθηκε τελικά από το πνεύμα της δασείας).

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Jeffery, Lilian H. (1961). The local scripts of archaic Greece. Oxford: Clarendon, p. 28.
  2. G. Horrocks (1997): Greek: A History of the Language and Its Speakers. London: Addison Wesley

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]