Μέγα Ετυμολογικόν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Το Μέγα Ετυμολογικόν είναι ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά λεξικά. Παράλληλα όμως πρόκειται για το σπουδαιότερο έργο της ελληνικής τυπογραφίας από το γεγονός ότι είναι το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε από καθαρά ελληνικό τυπογραφείο, 44 μόλις χρόνια μετά την κοσμοϊστορική εφεύρεση του Ιωάννη Γουτεμβέργιου.

Γενικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Μέγα Ετυμολογικόν - Etymologicum magnum - (όπως είναι το πραγματικό όνομα), είναι ένα ελληνόγλωσσο αλφαβητικό λεξικό με βαρύτητα στην ετυμολογία των λέξεων. Φέρεται να έχει εκπονηθεί περί τα μέσα του 11ου αιώνα (μ.Χ.) από άγνωστο λεξικογράφο και σε άγνωστο μέρος. Ονομάστηκε και Etymologicum genuinum (= γνήσιο ετυμολογικό) από τον Ρειντζενστάιν, (Reitzenstein), που είχε ανακαλύψει και τον Βατικάνειο Κώδικα, σε αντιδιαστολή του "Γουδιανού Ετυμολογικού", (Etymologicum Gudianum), που καθιερώθηκε να αποκαλείται "Ετυμολογικό άλλο".
Γεγονός πάντως είναι ότι ο συγγραφέας του Μεγάλου Ετυμολογικού πρέπει να άντλησε το υλικό από κείμενα του Στεφάνου του Βυζαντίου, το λεξικό του Διογενιανού, από διάφορους σχολιαστές αρχαίων ελληνικών κειμένων και άλλων. Το Μέγα Ετυμολογικό βρέθηκε σε έξι χειρόγραφα που διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους. Έχει διασωθεί ένα μικρό μόνο μέρος που περιλαμβάνει τις λέξεις που αρχίζουν από Α.

Η αξία του λεξικού αυτού δεν είναι τόσο η παρεχόμενη ετυμολογία των λέξεων που σε πολλές των περιπτώσεων είναι γελοίες και ανάξιες λόγου, όσο οι πληροφορίες που περιέχει σε άλλο λεξικολογικό υλικό και αποσπάσματα από συγγράμματα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων που φέρονται να έχουν απολεσθεί.

Εκτύπωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Μέγα Ετυμολογικόν τυπώθηκε στη Βενετία το 1499 από τον Ζαχαρία Καλλιέργη. Φέρεται όμως το χειρόγραφο κείμενο να του το παρέδωσε ο Μάρκος Μουσούρος, διαπρεπής Έλληνας λόγιος από την Κρήτη, που ήταν επίσημα εξουσιοδοτήμένος να έχει πρόσβαση σε ιστορικά αρχεία. Αποτελεί δε ιδιαίτερο αντιπροσωπευτικό δείγμα της αρχετυπίας και κυρίως για την πλούσια διακόσμηση της κάθε σελίδας του με πρωτογράμματα και επίτιτλα, καθώς και την εκτεταμένη ερυθροτυπία με συμπλέγματα περίτεχνων γραμματοσειρών τυπογραφικών στοιχείων.

Το βιβλίο αυτό θεωρείται σήμερα η αφετηρία της μετέπειτα πλούσιας τυπογραφικής δραστηριότητας του Ελληνισμού στα διάφορα κράτη διασποράς του, όπου βρισκόταν την εποχή εκείνη από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη Ρωσία μέχρι τα κράτη της Δύσης και βόρειας Αφρικής.

  • Σημείωση: το Μέγα Ετυμολογικόν είναι το πρώτο που τυπώθηκε σε ελληνικό τυπογραφείο και όχι η πρώτη ελληνόγλωσση εκτύπωση.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια" τομ.ΙΑ΄, σελ.688.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]