Μάχη του Στάλινγκραντ

Μάχη του Στάλινγκραντ
Β' Παγκόσμιος Πόλεμος
Στρατιώτης του Κόκκινου Στρατού κυματίζει τη Σοβιετική σημαία πάνω από την κεντρική πλατεία του Στάλινκγραντ
Χρονολογία	21 Αυγούστου 1942 - 2 Φεβρουαρίου 1943
Τόπος	Στάλινγκραντ, Ρωσική Σοβιετική Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία, Σοβιετική Ένωση
Έκβαση	Αποφασιστική νίκη των Σοβιετικών δυνάμεων
Μαχόμενοι
Σοβιετική Ένωση	Γερμανία Ρουμανία Ιταλία Ουγγαρία Κροατία
Αρχηγοί
Ιωσήφ Στάλιν Γκεόργκι Ζούκοφ Βασίλι Τσουϊκόφ Αλεξάντρ Βασιλιέφσκι Σεμυόν Τιμοσένκο Νικίτα Χρουστσόφ Κονσταντίν Ροκοσόφσκυ Ροντιόν Μαλινόφσκυ Αντρέι Ιερυομένκο Αζί Ασλάνοφ	Αδόλφος Χίτλερ Φρίντριχ Πάουλους Έριχ φον Μάνσταϊν Βόλφραμ φον Ρίχτχοφεν Βίλχελμ Μπράουν Πέτρε Ντουμιτρέσκου Κονσταντίν Κονσταντινέσκου - Κλαπς Ιτάλο Γκαριμπόλντι Γκούσταβ Γιάνι Βίκτορ Πάβισιτς
Δυνάμεις
Κατά την έναρξη της μάχης 187.000 άνδρες 2.200 συστήματα πυροβολικού 400 άρματα μάχης 300 αεροσκάφη Κατά την έναρξη της σοβιετικής αντεπίθεσης 1.143.500 άνδρες 13.451 συστήματα πυροβολικού 894 άρματα μάχης 1.115 αεροσκάφη	Κατά την έναρξη της μάχης 270.000 άνδρες 3.000 συστήματα πυροβολικού 500 άρματα μάχης 600 αεροσκάφη (1.600 στα μέσα του Σεπτεμβρίου 1942) Κατά την έναρξη της σοβιετικής αντεπίθεσης 1.011.000 άνδρες 10.250 συστήματα πυροβολικού 675 άρματα μάχης 732 αεροσκάφη (από τα οποία τα 402 επιχειρησιακά)
Απώλειες
478.741 νεκροί ή αγνούμενοι 650.878 τραυματίες ή ασθενείς 40.000 πολίτες (άμαχος πληθυσμός)νεκροί Σύνολο ανθρώπινων απωλειών:1.169.619 4.341 άρματα μάχης 15.728 συστήματα πυροβολικού και όλμοι 2.769 αεροσκάφη	750.000 νεκροί ή αγνοούμενοι 91.000 αιχμάλωτοι Σύνολο ανθρώπινων απωλειών:841.000 900 αεροσκάφη στα οποία συμπεριλαμβάνονται: 274 μεταφορικά και 165 βομβαρδιστικά που χρησιμοποιούνταν ως μεταφορικά

Η μάχη του Στάλινγκραντ είναι ο όρος που έχει επικρατήσει για τις μάχες που έλαβαν χώρα από 21 Αυγούστου 1942 ως 2 Φεβρουαρίου 1943 στην ευρύτερη περιοχή της πόλης του Στάλινγκραντ (σημερινό Βόλγκογκραντ) ανάμεσα στη Ναζιστική Γερμανία (και τους συμμάχους της) και την Σοβιετική Ένωση και θεωρείται από τις πιο κρίσιμες αλλά και από τις πιο αιματηρές μάχες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου με εκτιμώμενες απώλειες περί τα 1,5 εκατομμύρια ανθρώπους.

Η μάχη περιλαμβάνει την πολιορκία του Στάλινγκραντ από τις δυνάμεις του Άξονα, τη μάχη μέσα στην πόλη και την Σοβιετική αντεπίθεση.

Οι Γερμανοί προσπάθησαν να καταλάβουν το Στάλινγκραντ (από στρατηγική πλευρά) για να υποστηρίξουν τη προέλαση τους προς τον Καύκασο και για να διακόψουν το σημαντικότερο επικοινωνιακό δίκτυο της Σοβιετικής Ένωσης, τον ποταμό Βόλγα. Οι ναζί, επίσης, θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν αυτή τη νίκη για προπαγάνδα, δηλαδή την κατάληψη της πόλης που είχε το όνομα του ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης (Ιωσήφ Στάλιν), ιδιαίτερα μετά την αποτυχία τους να καταλάβουν τη Μόσχα.

Οι προβλέψεις του στρατηγού Πάουλους, του διοικητή της 6ης στρατιάς, που είχε επιφορτιστεί με την κατάληψη της πόλης, έλεγαν με μεγάλη βεβαιότητα πως θα χρειαστούν για να καταλάβουν την πόλη 7-10 μέρες. Αρχικά η Λουφτβάφε και το πυροβολικό βομβάρδισαν σφοδρότατα την πόλη και μετέτρεψαν το 80 τις εκατό της κτιριακής δομής του Στάλινγκραντ σε ερείπια. Η αντίσταση ήταν πολύ δύσκολη για τους Σοβιετικούς αφού ο ανεφοδιασμός τους από την άλλη πλευρά του ποταμού παρεμποδίζονταν συνεχώς από τη Λουφτβάφε. Οι δυνάμεις του Άξονα κατέλαβαν τα περίχωρα και τα 9/10 της πόλης αλλά η σθεναρή αντίσταση του Κόκκινου Στρατού δεν τους επέτρεψε να φτάσουν στο Βόλγα. Μετά ξεκίνησε η αντεπίθεση τους. Πρώτα διέλυσαν τους Ρουμάνους και τους Ιταλούς που κάλυπταν τα πλευρά των Γερμανών και κατόπιν 6 Σοβιετικές στρατιές περικύκλωσαν την 6η στρατιά του στρατάρχη Φρίντριχ Πάουλους. Ο ανεφοδιασμός τους συνεχίστηκε από τον αέρα αλλά ήταν ελλιπέστατος. Η αντίσταση των παγιδευμένων στο θύλακα ήταν σθεναρή αλλά το ψύχος και η έλλειψη πολεμοφοδίων, τροφίμων και καυσίμων έκαναν πολύ χειρότερη την κατάσταση τους. Ο στρατάρχης Έριχ φον Μάνσταϊν επιχείρησε να διασπάσει το θύλακα του Στάλινγκραντ, το λεγόμενο καζάνι, αλλά απέτυχε. Μόλις κατελήφθησαν οι περιοχές προσγείωσης από τις οποίες λειτουργούσαν οι δύο αερογέφυρες, από τις οποίες ανεφοδιάζονταν οι πολιορκημένοι, χάθηκε κάθε ελπίδα (μια απεγνωσμένη διαταγή έλεγε να σταματήσει η σίτιση των αιχμαλώτων και των τραυματιών). Ελάχιστοι Γερμανοί ξαναείδαν την πατρίδα τους, αφού από τους λίγους που προτίμησαν να παραδοθούν, οι περισσότεροι εξοντώθηκαν στα στρατόπεδα αιχμαλώτων.

Πιθανά αίτια για την έκβαση της μάχης ήταν η εμπλοκή του Αδόλφου Χίτλερ, σε στρατηγικό επίπεδο, όπου διέταξε να μην εγκαταλείψουν το Στάλινγκραντ, ακόμα και όταν ήταν έτοιμοι να περικυκλωθούν, και όταν τοποθέτησε τους λιγότερο αξιόμαχους συμμάχους των Γερμανών στα άκρα της προέλασης (γι΄ αυτά τα δύο είχε έρθει σε έντονη αντιπαράθεση με τον Μάνσταϊν). Επίσης τα πολύ επιτυχημένα Σοβιετικά κατασκοπευτικά δίκτυα της Κόκκινης Ορχήστρας υποστηρίζεται πως είχαν διεισδύσει ακόμα και στο αρχηγείο του Αδόλφου Χίτλερ και έτσι ο Στάλιν είχε ήδη προειδοποιηθεί και παρέταξε 6 ολόκληρες στρατιές στη περιοχή του Στάλινγκραντ.

Η καταστροφή της 6ης Στρατιάς του Γερμανικού Ράιχ, που ήταν μια από τις σημαντικότερες ήττες της Γερμανίας κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και η πρώτη σοβαρή ήττα του Άξονα στο Ανατολικό μέτωπο. Εκτός από τις τρομερές απώλειες που προκάλεσε στον Άξονα, τους ανάγκασε να εγκαταλείψουν τις πετρελαιοπηγές του Καυκάσου, που ήταν ζωτικής σημασίας για το Ράιχ. Από τότε η πλάστιγγα έγειρε προς το μέρος των συμμάχων και οι Σοβιετικοί ανέλαβαν τη πρωτοβουλία των κινήσεων στο Ανατολικό Μέτωπο

Μέσα από τη μάχη του Στάλινγκραντ μπορούμε να βγάλουμε κάποια συμπεράσματα. Καταρχήν η τακτική του κεραυνοβόλου πολέμου(Blitzkrieg) ακολουθούσε η Βέρμαχτ δεν μπορούσε να εφαρμοστεί σε ένα τέτοιο πεδίο μάχης όπου οι κανόνες πια άλλαζαν, όταν οι μάχες γίνονται σώμα με σώμα, μέσα σε οικοδομικά τετράγωνα, όταν μονάδα μέτρησης δεν είναι το χιλιόμετρο αλλά το μέτρο. Επίσης, ενώ παρατηρούμε πως οι απώλειες από την μεριά του Άξονα είναι μικρότερες, θεωρείται μια σημαντική νίκη των Σοβιετικών, όχι μόνο επειδή απώθησε τους Γερμανούς από τον Καύκασο, αλλά και επειδή τους προκάλεσε τρομακτικές απώλειες. Από εδώ μπορούμε να υποθέσουμε πως η Σοβιετική Ένωση είχε πολύ μεγαλύτερα αποθέματα σε ανθρώπινο δυναμικό και ο μέσος Γερμανός στρατιώτης είχε μεγαλύτερη μαχητική αξία από το Σοβιετικό.