Επτάνησα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση


Επτάνησα
GreeceEptanisaIslands.png
Διοίκηση
Χώρα: Ελλάδα
Μητρόπoλη: Κέρκυρα
Περιφέρειες: Ιονίων Νήσων
Αττικής
Γεωγραφία και στατιστική
Πληθυσμός: 207.855 (2011)

Τα Επτάνησα αποτελούν ένα σύμπλεγμα επτά κυρίων νησιών και αρκετών μικρότερων που βρίσκεται στο Ιόνιο Πέλαγος. Τα επτά κύρια νησιά είναι, με σειρά μεγέθους, η Κεφαλλονιά, η Κέρκυρα, η Ζάκυνθος, η Λευκάδα, τα Κύθηρα, η Ιθάκη και οι Παξοί.

Το νησιωτικό σύμπλεγμα των Επτανήσων περιλαμβάνει και κάποια μικρότερα νησιά όπως τα Αντικύθηρα, τους Αντίπαξους, το Αρκούδι, την Άτοκο, τον Βρόμωνα, την Δρακονέρα, την Ερεικούσσα, τον Κάλαμο, τον Καλόγηρο, το Καρλονήσι, τον Καστό, τον Λαμπρινό, το Μαθράκι, τη Μάκρη, το Μεγανήσι, το Μόδι, τους Οθωνούς, την Οξεία, τον Πεταλά, τον Ποντικό, το Προβάτι, τον Σκορπιό, την Σοφία, τις Στροφάδες, την Σωρό και άλλα. Στο σύμπλεγμα των Επτανήσων περιλαμβάνεται και η νήσος Σάσων, η οποία από το 1864 έως το 1914 ανήκε στην Ελλάδα.

Τα Επτάνησα ανήκουν διοικητικά στην περιφέρεια των Ιόνιων νησιών, πλην των Κυθήρων, που ανήκουν διοικητικά στην Περιφέρεια Αττικής. Η περιφέρεια των Ιόνιων νησιών περιλαμβάνει τους νομούς Ζακύνθου, Κέρκυρας, Κεφαλληνίας και Λευκάδας.

Γενικά Στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Επτάνησα είναι νησιωτικό σύμπλεγμα της Ελλάδας στο Ιόνιο Πέλαγος.

Τα Επτάνησα περιήλθαν υπό Νορμανδική και Ενετική κυριαρχία τον 12ο - 13ο αιώνα και αργότερα γνώρισαν σύντομη Τουρκική κατοχή στα τέλη του 15ου αιώνα. Ο στρατός του Ναπολέοντα και η Βρετανική Αυτοκρατορία άφησαν τα σημάδια τους στα νησιά σε συνδυασμό με την μακροχρόνια Ιταλική κατοχή πριν από την προσάρτηση τους από την Ελλάδα, το 1863, σαν δώρο από την Βασίλισσα Βικτωρία προς το νέο μονάρχη της χώρας, Δανό Πρίγκηπα Γεώργιο Α΄.

Τα νησιά του Ιονίου είναι ακριβώς το αντίθετο από τις Κυκλάδες. Καλυμμένα από πευκοδάση και ελαιώνες. Οι τοπικές κουζίνες βασίζονται στο κρέας και τα τοπικά κρασιά έχουν δυνατή γεύση και είναι σχεδόν ημίγλυκα.

Η Κέρκυρα είναι το πιο κοσμοπολίτικο από τα Επτάνησα. Το νησί είχε την τύχη να μην καταστραφεί από τους καταστροφικούς σεισμούς του Ιονίου Ρήγματος, και ειδικά από τους σεισμούς του 1953, που συγκλόνισαν τα νότια Επτάνησα. Έτσι, η Κέρκυρα διατηρεί την Ενετική γοητεία της, εμπλουτισμένη από την επιρροή που άσκησε η σύντομη Γαλλική κατοχή και η 50χρονη Βρεταννική κυριαρχία.

Η Λευκάδα η οποία ονομαζόταν Αγιά Μαύρα (Santa Maura) από τους Ενετούς, είναι το νησί των ποιητών. Από την Λευκάδα κατάγονταν οι ποιητές Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, Άγγελος Σικελιανός Νάνος Βαλαωρίτης αλλά και ο εθνικός ποιητής[εκκρεμεί παραπομπή] της Ιαπωνίας Λευκάδιος Χερν (Κοϊζούμι Γιακούμο, 小泉八雲). Στην Λευκάδα βρίσκεται και ο Σκορπιός Λευκάδας, το μικρό νησί που αγόρασε ο Αριστοτέλης Ωνάσης. Οι παραλίες τις Λευκάδας είναι ξακουστές για τα γαλάζια νερά τους και έχουν βραβευτεί πολλές φορές.

Η Κεφαλονιά, το μεγαλύτερο νησί του αρχιπελάγους, κυριαρχείται από τους ορεινούς όγκους του. Το νησί πέρασε στην επικαιρότητα τα τελευταία χρόνια με το γύρισμα της ταινίας Το Μαντολίνο του Λοχαγού Κορέλι (Captain Corelli's Mandolin, 2001), με πρωταγωνιστές τον Νίκολας Κέιτζ και την Πενέλοπε Κρουζ. Πριν αποσπάσει την προσοχή του Χόλλυγουντ, η Κεφαλονιά ήταν μια "ωραία κοιμωμένη" ανάμεσα στα Ελληνικά νησιά, με σχετικά περιορισμένο αριθμό καταλυμάτων και ελάχιστη προβολή. Σήμερα, το νησί φιλοξενεί κάθε καλοκαίρι διασημότητες όπως η Μαντόνα, ο Στήβεν Σπίλμπεργκ ο Τομ Κρουζ και ο TUS.

Η Ζάκυνθος, το νοτιότερο νησί των Επτανήσων, ήταν το αγαπημένο νησί των Ενετών, "το Φιόρο του Λεβάντε". Το Τζάντε, όπως λέγεται επίσης το νησί, έχει τις καλύτερες παραλίες των Ιονίων και η πρωτεύουσα του, η Χώρα της Ζακύνθου, έχει το μεγαλύτερο φυσικό λιμάνι της δυτικής Ελλάδος, κάτω από έναν εντυπωσιακό βράχο, τον Μπόχαλη, πάνω στον οποίο ο Διονύσιος Σολωμός έγραψε τον Ύμνο στην Ελευθερία, τον Ελληνικό εθνικό ύμνο. Η Ζάκυνθος αποτελεί ένα από τα ομορφότερα νησιά της Ελλάδας και μαζί με την Κέρκυρα είναι τα δύο πιο ανεπτυγμένα στον τομέα του τουρισμού νησιά του Ιονίου, φιλοξενώντας χιλιάδες τουρίστες κάθε χρόνο.

Η Ιθάκη είναι το μικρότερο μετά τους Παξούς νησί των Επτανήσων και βρίσκεται στα νότια της Λευκάδας και στα βορειοανατολικά της Κεφαλονιάς. Χαρακτηριστικό του νησιού είναι τα άγονα εδάφη του και η λειψυδρία, που εμποδίζουν την ανάπτυξη γεωργίας. Το νησί στηρίζεται οικονομικά κυρίως από τον τουρισμό και την αλιεία. Το όνομα του νησιού είναι γνωστό από την αρχαιότητα, καθώς αναφέρεται στην Οδύσσεια, κάποιες νεότερες μελέτες όμως αμφισβητούν κατά πόσο η σημερινή Ιθάκη ταυτίζεται με την Ομηρική. Η γενική εκτίμηση των ειδικών δέχεται την ταύτιση της σημερινής με την ομηρική Ιθάκη, εξηγώντας ότι οι διαφορές από την περιγραφόμενη τοπογραφία στην Οδύσσεια προέκυψαν είτε λόγω άγνοιας της τοπογραφίας του νησιού από τον ποιητή, είτε λόγω «ποιητικής αδείας».[1]

Τα Κύθηρα, νησί γνωστό και με την παλαιότερη ενετική ονομασία Τσιρίγο (Cerigo) είναι, κατά τη μυθολογία, το νησί της θεάς Ουράνιας Αφροδίτης και του Έρωτα. Βρίσκεται στη Νότιο Ελλάδα, στα νότια της Πελοποννήσου και νοτιότερα της Ελαφόνησου και του κάβο Μαλιά.Το κλίμα των Κυθήρων είναι εύκρατο μεσογειακό. Η μέση ετήσια θερμοκρασία είναι περίπου + 20 °C.Στο νησί υπάρχει ένα μεγάλο πλήθος από αξιοθέατα με κυριότερο τα πολυάριθμα και διάσπαρτα σε μικρή απόσταση το ένα από το άλλο, παραδοσιακά χωριά και το λοφώδες τοπίο. Υπάρχουν πολλά βυζαντινά και ενετικά μνημεία, και μερικά αγγλικά. Τα κυριότερα αξιοθέατα είναι η Χώρα,το Καψάλι,η Παλαιόχωρα,ο Μυλοπόταμος,ο Αυλέμονας.Επίσης,αξιοπρόσεκτα είναι τα μεσαιωνικά Αρωνιάδικα και η αλληλουχία παραδοσιακών χωριών στο κέντρο του νησιού,η γέφυρα στο Κατούνι που κατασκευάστηκε από τους Άγγλους το 1829 και ήταν η μεγαλύτερη στο είδος της στην Ελλάδα,ενώ στο νησί υπάρχει και μεγάλο πλήθος από παλαιούς ναούς και μονές από τον 13ο αιώνα και ύστερα.Τρία μοναστήρια, η Παναγία η Μυρτιδιώτισσα, προστάτιδα του νησιού, η Αγία Μόνη και η Αγία Ελέσσα βρίσκονται σε αντικρυστές κορυφές βουνών. Σε τρία σημεία υπάρχουν ναοί μέσα σε σπήλαια.[2]

Οι Παξοί είναι μια συστάδα μικρών νησιών και βραχονησίδων, τα μεγαλύτερα από τα οποία είναι οι Παξοί και οι Αντίπαξοι. Βρίσκονται 7 μίλια νότια της Κέρκυρας ,σε απόσταση 8 μιλίων από τις Ηπειρωτικές ακτές και σε απόσταση 12 μιλιών από την Πάργα. Το σχήμα των Παξών είναι μακρόστενο , μοιάζει με σαύρα, το ίδιο και των Αντιπάξων. Τα δυο νησιά καλύπτουν έκταση 19 τ.χ. το πρώτο και 3 τ.χ. το δεύτερο.Απέραντος ελαιώνας οι Παξοί και μεγάλος αμπελώνας οι Αντίπαξοι. Οι ανατολικές ακτές των Παξών είναι ομαλές , ενώ οι δυτικές απότομες, με αξιόλογους σχηματισμούς : σπήλαια, αψίδες , θόλους , κατακόρυφους γκρεμούς Πρωτεύουσα των Παξών είναι ο Γάιος, ένα γραφικό χωριό χτισμένο στο λιμάνι, που προστατεύεται από δυο νησάκια, τον Άγιο Νικόλαο και τη Παναγία. Στη βόρεια πλευρά βρίσκεται η Λάκκα και στην ανατολική παραλία ο γραφικός Λογγός. Σήμερα οι Παξοί έχουν περίπου 2300 μόνιμους κατοίκους , ενώ το καλοκαίρι δέχονται περισσότερους από 200.000 επισκέπτες.[3]

Ονομάζονται Επτάνησα από τον αριθμό των μεγαλύτερων νησιών του συμπλέγματος, τα οποία, κατά σειρά μεγέθους, είναι:

Νησί Εικόνα Έκταση (τ.χλμ.) Πληθυσμός (2011) Πληθυσμός (2001) Πληθυσμός (1991) Πληθυσμός (1981) Πρωτεύουσα
1 Κεφαλονιά 781,482 35.801 36.404 29.344 27.649 Αργοστόλι
2 Κέρκυρα 592,082 100.853 107.879 104.737 96.761 Κέρκυρα
3 Ζάκυνθος 404,611 40.758 38.957 32.556 30.011 Ζάκυνθος
4 Λευκάδα 302,511 22.076 20.751 19.350 19.947 Λευκάδα
5 Κύθηρα 279,593 3.973 3.310 2.951 3.354 Κύθηρα
6 Ιθάκη 96,262 3.231 3.084 3.082 3.646 Βαθύ
7 Παξοί 25,322 2.280 2.374 2.175 2.247 Γάιος
8 Κάλαμος 24,964 496 543 465 502 Κάλαμος
9 Μεγανήσι 22,356 1.040 1.090 1.245 1.339 Κατωμέρι
10 Αντικύθηρα 20,43 68 44 70 115 Ποταμός
11 Οθωνοί 10,078 392 663 98 164 Οθωνοί
12 Καστός 5,901 80 120 50 68 Καστός
13 Πεταλάς 5,497 0 0 0
14 Ερεικούσσα 4,449 496 698 334 228 Ερεικούσσα
15 Άτοκος 4,375 0 0 0 1
16 Αρκούδι 4,275 0 0 0 0
17 Οξεία 4,223 0 0 0 1
18 Αντίπαξοι 4,099 20 64 61 126 Αντίπαξοι
19 Μαθράκι 3,532 329 297 143 177 Μαθράκι
20 Σταμφάνη Στροφάδων 2,531 1 58 1 3
21 Δρακονέρα 2,442 0 0 0 0
22 Προβάτι 1,21 0 0 0 0
23 Βρομώνας 1,047 0 0 0 0
24 Μάκρη 0,983 0 0 0 0
25 Σκορπιός 0,878 1 2 1 7
26 Κύθρος 0,814 0 0 0 0
27 Ποντικός 0,736 0 0 0 0
28 Καρλονήσι 0,719 0 0 0 0
29 Σπάρτη 0,538 0 0 0 0

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ένωση των Επτανήσων με τη Ελλάδα και τέλος της Επτανησιακής Δημοκρατίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πρώτη επέκταση των συνόρων του ελληνικού κράτους ήρθε σε περισσότερα από τριάντα χρόνια μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του. Δεν υπήρξε αποτέλεσμα καμιάς από τις αλυτρωτικές εξεγέρσεις του ελληνικού κράτους ούτε συντελέστηκε σε βάρος του μόνου μέχρι το 1878 εχθρού, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Με τη συνθήκη που υπογράφτηκε στις 17/29 Μαρτίου 1864 ανάμεσα στις τρεις Δυνάμεις, την Αγγλία, τη Γαλλία και τη Ρωσία, και στο ελληνικό βασίλειο τα Επτάνησα πέρασαν οριστικά στην ελληνική κυριαρχία στις 21 Μαΐου. H εξέλιξη αυτή ήρθε ως επιστέγασμα μιας σειράς διαβουλεύσεων και διπλωματικών διαπραγματεύσεων, οι οποίες καθόρισαν αρκετά βαριούς όρους για την Eλλάδα που ήταν αποκλεισμένη από τις περισσότερες διπλωματικές συναντήσεις.

H συνθήκη θέσπιζε τη διηνεκή ουδετερότητα της Kέρκυρας, γι' αυτό κατεδαφίστηκε μέρος του οχυρού της πόλης και των Παξών. Tο ελληνικό κράτος αποδέχεται όλες τις υποχρεώσεις προς ξένες κυβερνήσεις, εταιρείες και ιδιώτες, οι οποίες απέρρεαν από συμβάσεις που είχαν συναφθεί με την Iόνιο Πολιτεία ή με την Προστάτιδα Δύναμη, τη Μεγάλη Bρετανία. H ρύθμιση αυτή αφορούσε το δημόσιο χρέος των Iονίων, εμπορικά και ναυτιλιακά προνόμια αλλοδαπών και κυρίως το εκδοτικό δικαίωμα της Iονικής Τράπεζας. Tο ελληνικό κράτος αναλάμβανε επίσης να καταβάλει αποζημιώσεις και συντάξεις στους άγγλους υπαλλήλους που θα έχαναν τη θέση τους με την Ένωση. H Oρθόδοξη Εκκλησία αναγνωρίζεται ως επικρατούσα, αλλά κηρύσσεται παράλληλα η θρησκευτική και λατρευτική ελευθερία για όλα τα δόγματα και διατηρούνται τα προνόμια της Καθολικής Eκκλησίας. H Mεγάλη Bρετανία παραιτείται από την προστασία των Iονίων και μαζί με τη Γαλλία και τη Ρωσία επεκτείνουν τις εγγυήσεις που αφορούσαν την Eλλάδα και στα Iόνια νησιά.

Στις 23 Σεπτεμβρίου/5 Oκτωβρίου 1864 το IΓ' Iόνιο Kοινοβούλιο υλοποίησε το σκοπό της σύγκλησής του αποφασίζοντας την Ένωση με την Eλλάδα σε "μία και αδιαίρετη πολιτεία υπό το συνταγματικό σκήπτρο του Βασιλέως Γεωργίου A'. Είχαν προηγηθεί πολλές αναταραχές λόγου τις φοβίας ότι τα Επτάνησα θα χάναν την καλή τους οικονομική θέση μετά από την ένωση με το φτωχότερο Ελληνικό κράτος.

Ως συνέπεια της ένωσις οικονομικά και διαχειριστικά στοιχεια μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα. Μέσα από αυτά η Ιονική Τράπεζα και η βιβλιοθήκη της Ιόνιος Ακαδημίας.

Γεωγραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Επτάνησα βρίσκονται κατά μήκος και κοντά στην δυτική ακτή της ηπειρωτικής Ελλάδας και πιο συγκεκριμένα της Ηπείρου, Στερεάς Ελλάδας και Πελοποννήσου.

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πάνω από χίλια χρονια η ιστορία τον Επτανήσων είχε μια διαφορετική πορεία σε σχέση με την ιστορία της Ελλάδος. Η τουρκοκρατία στα περισσότερα νησιά του Ιονίου είχε μόνο διάρκεια μερικών δεκαετιών ή μερικά χρόνια. Υπό την διαχείριση της Ενετικής Δημοκρατίας τα νησιά ανάπτυξαν ένα πλούσιο πολιτιστικό στοιχείο, που περιγράφεται με την ορολογία Επτανησιακή σχολή. Άλλα στοιχεία αφορούν μια ξεχωριστή αρχιτεκτονική (και ναοδομία) την Επτανησιακή κουζίνα κλπ. Η αλλαγή τις δημογραφίας (μετανάστευση τον ντόπιων κατά το πλείστον στο εξωτερικό και κατοίκηση Ελλήνων της Στερεάς στα νησιά) έφερε και μεγάλες πολιτιστικές αλλαγές. Ο δυτικοευρωπαϊκός πολιτισμός τον Επτανήσων και τα πλούσια τοπικά του έθιμα κινδυνεύουν να χαθούν. Ένα μέτρο για την ουδετεροποίηση τοπικού πολιτισμού λειτουργεί μέσο της συστηματικής ανακάτωσης πολιτισμού. Νέοι (κατά προτίμηση ανύπαντροι) δημόσιοι υπάλληλοι μεταφέρονται στα νησιά και τοπικοί μεταφέρονται εκτός. Οι νέοι κάτοικοι τον νησιών δεν γνωρίζουν ή δεν ζουν τα επτανησιακά έθιμα, περιορίζονται σε μουσειακό η σε φολκλοριστικό επίπεδο.

Γλώσσα και ονομασίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα Επτάνησα για αιώνες οι πολίτες μιλούσαν Ελληνικά και Ιταλικά. Και οι δυο γλώσσες είχαν επίσημο χαρακτήρα για το Ιωνικό Κράτος, η καθημερινότητα ήταν δίγλωσση (ανάμικτα). Τοπωνυμίες και επίθετα ήταν κατά το πλείστον Ιταλικά, εάν και οι κάτοικοι δεν ήταν πάντα Ιταλικής καταγωγής.

Μετά την ένωση του κράτους με την Ελλάδα η νέα διοίκηση προσπάθησε να αλλάξει τις "ξενόγλωσσες" ονομασίες. Η αλλαγή μιας πινακίδας στην είσοδο ενός χωριου η η αίτηση για μια νέα αστυνομική ταυτότητα σήμαινε σε πολλές περιπτώσεις και την "προσαρμογή" του ονόματος από τον υπεύθυνο δημόσιο υπάλληλο. Πολλές φορες ένα χωριο οι τρία αδέλφια τις ίδιας οικογενειας έχουν τρεις μορφές του ιδιου ονόματος, ανάλογα με το υπεύθυνο δημόσιο υπάλληλο. Ονόματα αλλάζουν και μετά θανάτου η καταλάθος καμια φορα και σε ξένους που μονο κατοικούσαν για λίγα χρονια στα Επτάνησα. Οι Κεφαλλονίτες Marin Carbouri de Cephalonie και Giovanni Francesco Zulatti μετά ονομάστηκαν από την Ελληνική ιστορία σε Μαρίνος Χαρβούρης και Ιωάννης Τσουλάτης παρ ότι πέθαναν πριν από την ίδρυση του Ελληνικού κράτους, ο Ελβετός de Bosset έγινε "Δεβοσετος". Η παραλια Mia Lacco στο χωριο Illari στη Κεφαλονιά έγινε η παραλια Μέγας Λάκκος στο χωριο Σούλαρι.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αικ. Πολυμέρου-Καμηλάκη, «Η Ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα και ο απόηχός της στον λαϊκό πολιτισμό», Πρακτικά, τ. Β΄. Επιστημ. Συνεδρίου«Η Ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα, 1864-2004, Αθήνα 2006, σ. 629-642.
  • Νικόλαος Μοσχονάς, «Το Ιόνιο Κράτος και οι αγώνες των Επτανησίων», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τομ.ΙΓ (1977), σελ.200-217
  • Νικόλαος Μοσχονάς, «Η ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τομ.ΙΓ (1977), σελ.233-235
  • Μάργαρη, Φιλιππίτσα. "Η προπαγάνδα και η εκπαιδευτική πολιτική των ιταλικών στρατευμάτων κατοχής στα Επτάνησα (1941-1943)". 2ο κεφάλαιο,σελ.21-104

Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (ΜΔΕ) Πανεπιστήμιο Πάτρας,2011. http://nemertes.lis.upatras.gr/dspace/bitstream/123456789/4300/1/%ce%a4%ce%9f%20%ce%99%ce%a3%ce%a4%ce%9f%ce%a1%ce%99%ce%9a%ce%9f%20%ce%a0%ce%9b%ce%91%ce%99%ce%a3%ce%99%ce%9f%201942%20%28%ce%9a%ce%95%ce%a6%ce%91%ce%9b%ce%91%ce%99%ce%9f%202%29.doc,. 

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα