λήμμα ημιπροστατευμένο

Ολυμπιακός Σ.Φ.Π. (κολύμβηση)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Για όλες τις δραστηριότητες του συλλόγου, δείτε: Ολυμπιακός Σ.Φ.Π.
Για άλλες χρήσεις, δείτε: Ολυμπιακός.
Ολυμπιακός Σ.Φ.Π.
OSFP-logo.svg
ΌνομαΟλυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς
Ίδρυση1925
ΈδραΠειραιάς
ΣτάδιοΠαπαστράτειο Κολυμβητήριο Πειραιά
ΠρόεδροςFlag of Greece.svg Μιχάλης Κουντούρης
ΠροπονητήςFlag of Greece.svg Νίκος Γέμελος
Ιστοσελίδαhttp://www.olympiacossfp.gr
Ενεργά τμήματα του Ολυμπιακού
Football pictogram.svg Basketball pictogram.svg Basketball pictogram.svg
Ποδόσφαιρο Μπάσκετ (Ανδρών) Μπάσκετ (Γυναικών)
Volleyball (indoor) pictogram.svg Volleyball (indoor) pictogram.svg Water polo pictogram.svg
Βόλεϊ (Ανδρών) Βόλεϊ (Γυναικών) Πόλο (Ανδρών)
Water polo pictogram.svg Swimming pictogram.svg Athletics pictogram.svg
Πόλο (Γυναικών) Κολύμβηση Στίβος
Table tennis pictogram.svg Sailing pictogram.svg Canoeing (flatwater) pictogram.svg
Πινγκ πονγκ Ιστιοπλοΐα Κανόε καγιάκ
Rowing pictogram.svg Boxing pictogram.svg Kickboxing pictogram.svg
Κωπηλασία Πυγμαχία Κικ μπόξινγκ
Taekwondo pictogram.svg Fencing pictogram.svg Taekwondo pictogram.svg
Ταεκβοντό Ξιφασκία Καποέιρα
Volleyball (indoor) pictogram.svg Canoeing (flatwater) pictogram.svg Shooting pictogram.svg
Μπιτς βόλεϊ Παρακανόε Σκοποβολή
Handball pictogram.svg
Χάντμπολ

Το τμήμα κολύμβησης του Ολυμπιακού είναι ελληνικός αθλητικός σύλλογος με έδρα τον Πειραιά και αποτελεί μέρος του Ολυμπιακού Συνδέσμου Φιλάθλων Πειραιώς. Ξεκίνησε την πορεία του σχεδόν με την ίδρυση του Ολυμπιακού Σ.Φ.Π. το 1925, όντας από τα πρώτα τμήματα του συλλόγου που συστάθηκαν.

Είναι η πιο επιτυχημένη ομάδα στην ιστορία της ελληνικής κολύμβησης και ο απόλυτος κυρίαρχος του αθλήματος σε συλλογικό επίπεδο, έχοντας κατακτήσει 61 Πρωταθλήματα Ελλάδας Γενικής Βαθμολογίας, όλα ως πολυνίκης, όταν όλοι οι άλλοι ελληνικοί σύλλογοι μαζί έχουν κατακτήσει αθροιστικά 34 Πρωταθλήματα. Από το 1969 και έπειτα έχασε τον τίτλο στη γενική βαθμολογία μόνο το 1987 και το 1995, όταν και του αφαιρέθηκε ο τίτλος που κατέκτησε μετά από έφεση της Γλυφάδας στην οποία κατοχυρώθηκε, ωστόσο, εκείνες τις χρονιές κατάφερε να κατακτήσει τα επιμέρους πρωταθλήματα ανδρών, συνεχίζοντας το σερί συνεχόμενων κατακτήσεων έστω και ενός τίτλου που έχει να επιδείξει το τμήμα από το 1969 κι έπειτα. Κατέχει το μοναδικό ρεκόρ της κατάκτησης 25 συνεχόμενων Πρωταθλημάτων (1996–2020), ρεκόρ που είναι το μεγαλύτερο σε οποιοδήποτε άθλημα στην Ελλάδα, όσον αφορά τη κατάκτηση συνεχόμενων πρωταθλημάτων. Τέλος, το τμήμα κολύμβησης του Ολυμπιακού αποτελεί το πιο επιτυχημένο τμήμα αθλητικού συλλόγου στον κόσμο, καθώς μετράει 51 συνεχόμενα χρόνια τα οποία συνοδεύονται με την κατάκτηση τουλάχιστον ενός ομαδικού τίτλου, κάτι που αποτελεί παγκόσμιο ρεκόρ.

Ο Ολυμπιακός αποτελεί την μοναδική ελληνική ομάδα που έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να κατακτήσει διεθνείς τίτλους στο άθλημα της κολύμβησης, έστω και σε επίπεδο υποδομών. Συγκεκριμένα, έχει κατακτήσει 3 Ευρωπαϊκά OPEN Κολύμβησης τις χρονιές 1970, 1972 και 1973. Παράλληλα ο Ολυμπιακός έχει αναδείξει κολυμβητές όπως τον Ολυμπιονίκη και 2 συνεχόμενες φορές Παγκόσμιο Πρωταθλητή[1] Σπύρο Γιαννιώτη, που θεωρείται ο κορυφαίος Έλληνας κολυμβητής όλων των εποχών.[2][3] Προπονητής της ομάδας απ' το 1997 και επικεφαλής του τμήματος είναι ο Νίκος Γέμελος, που έχει οδηγήσει το σύλλογο σε 24 συνεχόμενα Πρωταθλήματα Ελλάδας.

Ιστορία

Ο Τάκης Προβατόπουλος, από τους κορυφαίους Έλληνες κολυμβητές προπολεμικά

Από τέλη της δεκαετίας του ’20 ο Ολυμπιακός πήρε τα πρωτεία, με την κυριαρχία του Τάκη Προβατόπουλου σε όλα τα στυλ του ελεύθερου και της Παπαδάκη στο ύπτιο κατέκτησε οκτώ προπολεμικά πανελλήνια πρωταθλήματα.

Ο Ολυμπιακός, επηρεασμένος από τα δεινά του πολέμου μέχρι και το 1960, θα περάσει 15 χρόνια μακριά από την κορυφή. Παρ’ όλα αυτά δεν λείπουν οι μεμονωμένες επιτυχίες με τους Αντωνακάκη, Καβατζά και Παπαναστασίου.

Το 1960 όμως η ομάδα επανέρχεται στην κορυφή. Σπουδαίοι αθλητές όπως οι Καρύδης, αφοί Κοσκινά, Παπαδάκης, Κουτουμάνης, Μπαξεβανέλη, Ηλιοπούλου, Κωνσταντινίδου είναι τα κυριότερα από τα δεκάδες ονόματα που οδήγησαν το σύλλογο σε συνεχόμενες κατακτήσεις πρωταθλημάτων. Το 1967, η γυναικεία ομάδα του Ολυμπιακού κατέρριψε στην Αθήνα τα πανελλήνια ρεκόρ στα 4x100 μ. ελευθέρως και στα 4x100 μ. μικτής με χρόνο 4.48.2 και 5.16.0 αντίστοιχα[4]. Το 1968, και πάλι η γυναικεία ομάδα, κατέρριψε στην Αθήνα το πανελλήνιο ρεκόρ στα 4x100 μ. ελευθέρως, με χρόνο 4.46.4[5]. Το 1969, οι άνδρες κατέρριψαν στην Αθήνα τρία πανελλήνια ρεκόρ, στα 4x100 μ. ελευθέρως με χρόνο 3.55.1, στα 4x200 μ. ελευθέρως με χρόνο 9.03.1 και στα 4x100 μ. μικτής με χρόνο 4.28.7[6].

Την δεκαετία του 1980 πλέον η ομάδα ανανεώνεται αλλά η κυριαρχία της συνεχίζεται. Ξεχωρίζει η μορφή της Έλλης Ρουσσάκη, αλλά και με συμπαραστάτες τους Κρις Στίβενσον, Σοφία Δάρα, Σπύρο Μπίρμπα, Χαράλαμπο Παπανικολάου, Δημήτρη Αλφατζή, οι τίτλοι ο ένας μετά τον άλλο καταλήγουν στον Πειραιά.

Από το ’90 και μέχρι τις μέρες μας νέα ονόματα στελεχώνουν το σύλλογο: Μαγγανάς, Καρυστινού, Ζήσιμος, Μπιτσάκης, Δεμέτης, Γιαννιώτης, αδελφές Καβαρνού, Εξάρχου, Σαρακατσάνη, Δημοσχάκη, Λυμπερτά κ.ά.

Ο Ολυμπιακός πρωταγωνιστεί και στα χειμερινά πανελλήνια πρωταθλήματα κατηγορίας OPEN που διεξάγονται κάθε χρόνο, καταλαμβάνοντας την άτυπη πρώτη θέση στο σύνολο, με τους αθλητές του να σημειώνουν παράλληλα πολλά πανελλήνια ρεκόρ και σπουδαίες ατομικές επιδόσεις.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο χειμερινό πρωτάθλημα κολύμβησης του 2009, που διεξήχθη στη Νέα Ιωνία του Βόλου ο σύλλογος του Πειραιά θριάμβευσε, μιας και κατέκτησε συνολικά 41 μετάλλια (18 χρυσά, 14 ασημένια και 9 χάλκινα).

Ακόμα, στο χειμερινό πρωτάθλημα κολύμβησης του 2013 που πραγματοποιήθηκε στην πόλη της Λάρισας η ομάδα κατέκτησε 20 χρυσά μετάλλια σε 39 συνολικά τελικούς όλων των αγωνισμάτων.

Επίσης το κολυμβητικό τμήμα έχει να επιδείξει και κατακτήσεις στο Διασυλλογικό Κύπελλο Ελλάδας το οποίο είναι επίσημη διοργάνωση της κολυμβητικής ομοσπονδίας και πλέον ονομάζεται Grand Prix και αφορά 25άρα πισίνα[7] . Παλαιότερα διεξαγόταν σε 2 φάσεις (προκριματικοί και τελικοί) και πλέον έχει αλλάξει μορφή.

Το 2010 ο σύλλογος κατακτά για 15η συνεχόμενη χρονιά το πρωτάθλημα που έγινε στην Κέρκυρα. Παράλληλα, ήρθε και ο πρώτος τίτλος στο πανελλήνιο πρωτάθλημα ανοιχτής θαλάσσης που διεξήχθη στην Χαλκίδα.

Την επόμενη 6ετία ο σύλλογος κατακτά με χαρακτηριστική άνεση το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Κολύμβησης OPEN, φτάνοντας τα 21 σερί. Κατά τη διάρκεια της αναφερόμενης εξαετίας θα κατακτήσει και το μοναδικό διεξαχθέν στο σπορ, σούπερ καπ Ελλάδος 2015, ενώ κατά τη διετία 2015-2016 που η ΚΟΕ επανήλθε στην κατάρτιση πίνακα βαθμολογίας συλλόγων του πρωταθλήματος ανδρών-γυναικών ανοιχτής θαλάσσης που διεξήγαγε, ο Ολυμπιακός τερμάτισε πρώτος και τις δύο χρονιές.

Το 2017 ο σύλλογος διευρύνοντας το σπουδαίο του ρεκόρ, πιάνει το ρεκόρ (3ο σε όλα τα πρωταθλήματα των εν Ελλάδι καλλιεργούμενων αθλημάτων, σχετικό με σερί κατακτήσεις) που έχει επιτευχθεί σε Πανελλήνιο Πρωτάθλημα άλλου αθλήματος από άλλον σύλλογο. Για την ακρίβεια καταφέρνει να κατακτήσει για 22η στη σειρά χρονιά το Εθνικό Πρωτάθλημα ανδρών-γυναικών ισοφαρίζοντας το ρεκόρ του ΝΟ Ιωαννίνων στην κωπηλασία (1994-2015). Ο 22ος συνεχόμενος τίτλος είναι συγχρόνως και 47ος μέσα σε 49 έτη (1969-2017).

Το ίδιο έτος ο σύλλογος κατακτά για πρώτη φορά στην ιστορία του το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα κατηγορίας masters σε κλειστό νερό (κολυμβητήριο ΟΑΚΑ), πρωτεύοντας εκτός από τη γενική βαθμολογία που του έδωσε τον τίτλο, και ειδικότερα στη βαθμολογία των ανδρών των συμμετεχόντων συλλόγων.

Επιτυχίες εκτός Ελλάδας

O Ολυμπιακός είναι ο πρώτος ελληνικός σύλλογος κολύμβησης που έδωσε αγώνες στο εξωτερικό. Αυτό έγινε το 1969 όταν έφορος του τμήματος ήταν ο Λ. Θεοδωρακάκης και ο Ολυμπιακός πήρε μέρος σε διεθνείς αγώνες πού διεξήχθησαν στη Βόννη. Στην εν λόγω διοργάνωση καταρρίφθηκαν 13 πανελλήνια ρεκόρ.

Η έξοδος του πρωταθλητή Ελλάδος στην Ευρώπη όμως δεν σταμάτησε, συνεχίστηκε και την επομένη και μεθεπομένη περίοδο με ανάλογα αποτελέσματα. Το 1970 οι νεαροί κολυμβητές του Ολυμπιακού κολύμπησαν στο Ευρωπαϊκό Όπεν του Ντάρμσταντ,[8] την παλιότερη διασυλλογική διοργάνωση του είδους της στον κόσμο, καθώς έχει διεξαχθεί μέχρι σήμερα 55 φορές. Ενώ δικαίωμα συμμετοχής έχουν οι σύλλογοι που αποτελούν μέλη της FINA. Εκεί το τμήμα υποδομής του Ολυμπιακού προκάλεσε το θαυμασμό όλων των Ευρωπαίων, καθώς αναδείχτηκε σε πρώτη κολυμβητική δύναμη της Ευρώπης επί 86 συλλόγων που έλαβαν μέρος, σε ένα σύνολο 1.000 κολυμβητών, πετυχαίνοντας 18 νίκες, στο μεγαλύτερο κατ'έτος εν Ευρώπη κολυμβητικό Όπεν. Πέτυχε έτσι την μεγαλύτερη μέχρι τότε διάκριση όλων των εποχών στον υγρό στίβο, σύμφωνα με τα λόγια του πολίστα του ΠΑΟ Λουκά Σταματίου. Έκανε την αρχή, άνοιξε το δρόμο προς την Ευρώπη. Τον μεγάλο άθλο, που έτυχε ευμενέστατων σχολίων και πολλών επαίνων στον ευρωπαϊκό χώρο, χαιρέτισε με πανηγυρικό τρόπο ολόκληρος ο φίλαθλος κόσμος της χώρας.[9]

Όμως η θριαμβευτική πορεία σε μία από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές διοργανώσεις συνεχίστηκε και τον επόμενο χρόνο (1971) τερματίζοντας στη δεύτερη θέση, επί 108 συλλόγων από 11 έθνη,[10] και τον μεθεπόμενο χρόνο (1972) καθώς κατέκτησε ξανά το βαρύτιμο ολοφώτεινο έπαθλο, με 305 βαθμούς και εξέπληξε τους ευρωπαϊκούς κύκλους.[11]

Το 1973, στο Ευρωπαϊκό Όπεν επίσης του Ντάρμσταντ, οι κολυμβητές ανέδειξαν τον Ολυμπιακό πάλι Τροπαιούχο του Κυπέλλου, ανάμεσα σε 55 συλλόγους σε ένα σύνολο 530 κολυμβητών, αφήνοντας πίσω τους την ελβετική Ζενέβ Νατασιόν και τον ομώνυμο σύλλογο του Ντάρμσταντ. Φτάνοντας μάλιστα σε ρεκόρ συγκομιδής βαθμών και νικών στη διοργάνωση, με 311 βαθμούς και 19 νίκες, ξεπερνώντας τα ρεκόρ που κατείχαν τα ηνωμένα σωματεία Γούλγουϊς Αγγλίας, με 309 βαθμούς και 18 νίκες.[12] Για τον διεθνή θρίαμβο των Ελλήνων κολυμβητών μίλησε με τιμητικά λόγια στο ΦΩΣ ο τότε αντιπρόεδρος της Ελληνικής Κολυμβητικής Ομοσπονδίας Φιλάθλων, Ι.Καπράλος αλλά και ο μετέπειτα πρόεδρος και τότε έφορος του τμήματος Λεωνίδας Θεοδωρακάκης, ο οποίος δεν μπορούσε να κρύψει τον ενθουσιασμό του, καθώς το όνομα του Ολυμπιακού ακούστηκε για μία ακόμη φορά στην Ευρώπη.[13] Τέλος, με διθυραμβικά σχόλια, θριαμβολογίες, δάφνες, δόξες και τιμές χαιρέτισε τις διακρίσεις αυτές ο τύπος της εποχής, κάνοντας λόγο για ηρωισμό, άθλο, σθένος, λεβεντιά και φλογισμένη ψυχή. Προπονητής του τμήματος ήταν ο χρυσός Ολυμπιονίκης και Παγκόσμιος ρέκορντμαν της κολύμβησης Γκάρυ Ίλμαν.

Το 1987 διεξάγεται το πρώτο κύπελλο Πρωταθλητριών Ανδρών και ο σύλλογος, όπως και την επόμενη χρονιά, κατέλαβε την 9η θέση.

Τρέχουσα σύνθεση

Η ομάδα όπως ήταν στις 25 Νοέμβριος 2020

Άνδρες:

Στέφανος Δημητριάδης, Ιωάννης Καρπουζλής, Κων/νος Κωνσταντινέσκου, Απόστολος Χρήστου, Παναγιώτης Χιώτης, Ευάγγελος Αιβαλιώτης, Δημήτρης Νέγρης, Γιώργος Σκοτάδης, Παναγιώτης Αλογάκος, Ανδρέας Γεωργακόπουλος, Aθανάσιος Ζαφειρόπουλος, Χρήστος Ρετσίδης, Ηλίας Παλαιολόγος, Νικόλαος Δρόσος, Ιωάννης Χρήστου, Δημήτρης Ζουμπουλόγλου, Κυριάκος Κυριάκου, Παναγιώτης Μπολάνος, Γιώργος Φύκατας, Χαράλαμπος Δρόσος, Γιώργος Μαυροδήμος, Ευάγγελος Αρβανίτης, Δημήτρης Γκέλης.

Γυναίκες:

Μάρθα Μάτσα, Κέλλυ Αραούζου, Μαρία Φιλοπούλου, Σοφία Κλικοπούλου, Στυλιανή Αμπλαντή, Γεωργία Παυλοπούλου, Μελίνα Τροχαλάκη, Ελένη Κοντογεώργου, Όλγα Ντάλλα, Μαρία Αργυροπούλου, Ηλέκτρα Λεμπλ, Λυδία Χαλκίδου, Μαρία Τροχαλάκη, Κωνσταντίνα Περιβόλα, Ανδρομάχη Τασάκου, Αθανασία Διαμαντή, Αθηνά Αραβαντινού, Καλλιόπη Κανόγκου.

Masters:

Παγιαύλας Ισίδωρος, Σέρρος Αλέξανδρος, Παπαδάκης Ιωάννης, Μπαρδάκος Λάζαρος, Χριστοδούλου Δημήτριος, Ξενικουδάκης Σωτήρης, Στεφανίδης Στέφανος, Κορτέσης Εμμανουήλ, Παπαδόπουλος Κωνσταντίνος, Παπαδάκης Ιωάννης Σταύρος, Νικολαίδου Σοφία, Τριβυζάς Χρήστος, Λούτσος Σπύρος, Ντόκος Χρήστος, Μιχαλιτσάνος Παναγιώτης, Αυλωνίτης Ιωάννης, Πανούση Σοφία, Δαμίγος Κωνσταντίνος, Κομποτιάτη Ευσταθία.

Προπονητές:
Νίκος Γέμελος, Φιλόπουλος Στέλιος

Διακεκριμένοι προπονητές

Τίτλοι

Πανελλήνιοι Ανδρών-Γυναικών

Masters

Διεθνείς

Υποδομών

Άλλοι

  • 1 Ειδικό Πανελλήνιο Κύπελλο Κολύμβησης
    • 1967

Τοπικοί

  • 6 Πρωταθλήματα Νοτίου Ελλάδος
    • 1931, 1932, 1933, 1934, 1935, 1939
  • 4 Πρωταθλήματα Κέντρου
    • 1961, 1966, 1967, 1968.

Μικρές Ηλικίες

  • 7 Πανελλήνια Πρωταθλήματα Νέων-Νεανίδων
    • 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1976, 1980
  • 5 Πανελλήνια Πρωταθλήματα Εφήβων-Παίδων-Κορασίδων
    • 1964, 1965, 1966, 1967, 1968
  • 4 Πανελλήνια Πρωταθλήματα Παίδων-Κορασίδων
    • 1969 (Α΄-Β΄), 1970 (Γ΄-Δ΄), 1971 (Γ΄-Δ΄), 1972 (Γ΄-Δ΄)
  • 1 Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Παίδων-Κορασίδων, Παμπαίδων-Παγκορασίδων
    • 1980
  • 1 Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Ελπίδων
    • 1970
  • 1 Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Νεανίδων
  • 4 Πανελλήνια Πρωταθλήματα Εφήβων-Νεανίδων
    • 2014, 2017, 2018 [25], 2020
  • 2 Πανελλήνια Πρωταθλήματα Εφήβων
    • 2019, 2020
  • 1 Πρωτάθλημα Εφήβων Νοτίου Ελλάδας
    • 1932
  • 2 Πρωταθλήματα Παμπαίδων - Παγκορασίδων (Κέντρου)
    • 1964, 1965

Χειμερινή κολύμβηση

  • 33 Χειμερινά Πανελλήνια Πρωταθλήματα (Πολυνίκης)
    • 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1988, 1989, 1990, 1991, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2011, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018
  • 20 Χειμερινά Πανελλήνια Κύπελλα Χριστουγέννων (Πολυνίκης)
    • 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018
  • 2 Χειμερινά Πρωταθλήματα Παμπαίδων - Παγκορασίδων
    • 1965, 1967
  • 1 Χειμερινό Πρωτάθλημα Εφήβων - Νεανίδων Νοτίου Ελλάδας
    • 2013

Ευρωπαϊκές διακρίσεις

Χρονιά Διάκριση Σημειώσεις
Ευρωπαϊκό Όπεν Υποδομών
1970 Τροπαιούχος
1971 2ος
1972 Τροπαιούχος
1973 Τροπαιούχος
Κύπελλο Πρωταθλητριών Ανδρών
1987 9ος
1988 9ος

Παραπομπές

  1. Ολόχρυσος Γιαννιώτης, sport24.gr, 22/07/2013
  2. Σπύρος Γιαννιώτης: Κολυμβητής από χρυσάφι: "Έναν χρόνο αργότερα, ο κορυφαίος Έλληνας κολυμβητής όλων των εποχών, απέδειξε ότι ακόμη διαθέτει τα ψυχικά αποθέματα και τις δυνάμεις για να επιστρέψει στην κορυφή του κόσμου. (...) Ο 33χρονος Γιαννιώτης έπειτα από μια «τρελή κούρσα», όπως τη χαρακτήρισε, τερμάτισε πρώτος στα 10 χλμ. ανοιχτής θάλασσας στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Υγρού Στίβου στη Βαρκελώνη και κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο, tovima.gr, 23/07/2013
  3. Σπύρος Γιαννιώτης «Ο κορυφαίος Έλληνας αθλητής»[νεκρός σύνδεσμος], gavros.gr, 30/12/2013
  4. Τα ρεκόρ του 1967, Ιστορικό Λεύκωμα 1967, σελ. 161, Καθημερινή (1997)
  5. Τα ρεκόρ του 1968, Ιστορικό Λεύκωμα 1968, σελ. 160, Καθημερινή (1998)
  6. Τα ρεκόρ του 1969, Ιστορικό Λεύκωμα 1969, σελ. 161, Καθημερινή (1998)
  7. «γκραν πρι». [νεκρός σύνδεσμος]
  8. Αθλητική Ηχώ, 17 & 28-6-1973
  9. Αθλητική Ηχώ, 16 & 18-7-1970
  10. Αθλητική Ηχώ, 28-6-1973
  11. ΦΩΣ, 9-7-1973
  12. ΦΩΣ, 9 & 10-7-1973
  13. ΦΩΣ, 10-7-1973
  14. Δια τους φιλάθλους, εφημερ. «ΕΜΠΡΟΣ», 21/05/1946
  15. Κολύμβηση • Αρχείο • Πρωταθλητές Σύλλογοι, ιστότοπος Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού (ΓΓΑ)
  16. συλλογικό έργο, Ελληνικός αθλητισμός • Ιστορική αναδρομή 1896-1996 / Στατιστικά όλων των αθλημάτων, έκδοση ΓΓΑ, Υφυπουργείο Αθλητισμού, Αθήνα 1997, τόμ. Β', σελ. 110-112
  17. Κολύμβηση • Αρχείο • Πρωταθλητές Σύλλογοι, ιστότοπος Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού (ΓΓΑ)
  18. συλλογικό έργο, Ελληνικός αθλητισμός • Ιστορική αναδρομή 1896-1996 / Στατιστικά όλων των αθλημάτων, έκδοση ΓΓΑ, Υφυπουργείο Αθλητισμού, Αθήνα 1997, τόμ. Β', σελ. 110-112
  19. Πρωταθλητής ο Ολυμπιακός στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα, ιστότοπος Κολυμβητικής Ομοσπονδίας Ελλάδας (ΚΟΕ)
  20. https://www.fosonline.gr/sports/article/108447/anoixti-thalassa-protathlitis-o-olympiakos-sarose-se-oles-tis-katigories
  21. https://koe.org.gr/article/kupellouxos-o-olumpiakos
  22. [1] ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΟΛ/ΣΗΣ ΜΕΓ. ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ ΒΕΤΕΡΑΝΩΝ (MASTERS) 2017
  23. [2] Βαθμολογίες
  24. https://www.olympiacos.org/2013/07/29/proti-i-omada-kolymvisis-neanidon/
  25. «ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ / ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ». 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι