Ντόρις Λέσινγκ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ντόρις Λέσινγκ Nobel prize medal.svg
Doris lessing 20060312.jpg
Η Ντόρις Λέσινγκ
Όνομα Ντόρις Λέσινγκ Nobel prize medal.svg
Γέννηση 22 Οκτωβρίου 1919[1]
Κερμανσάχ, Περσία (σημερινό Ιράν)[1]
Θάνατος 17 Νοεμβρίου 2013 (94 ετών)
Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο
Επάγγελμα/
ιδιότητες
συγγραφέας, ποιήτρια, μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας, αυτοβιογράφος, σεναριογράφος, δοκιμιογράφος και συγγραφέας έργων επιστημονικής φαντασίας
Εθνικότητα Βρετανίδα
Υπηκοότητα Ηνωμένο Βασίλειο
Σχολές φοίτησης Dominican Convent High School
Αξιοσημείωτα έργα Τραγουδάει το χορτάρι, Η καλή τρομοκράτισσα, Η σειρά Παιδιά της Βίας, Το Χρυσό Σημειωματάριο, Η σειρά Κάνωπος στον Άργο: Αρχεία κ.α.
Σύζυγος(οι) Gottfried Lessing ()

www.dorislessing.org
Commons page Πολυμέσα

Η Ντόρις Λέσινγκ (Doris Lessing - γεννήθηκε Ντόρις Μέι Τάυλερ στο Κερμανσάχ, Περσία[2] στις 22 Οκτωβρίου, 1919[3] - 17 Νοεμβρίου 2013 στο Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο[4]) ήταν Βρετανή συγγραφέας. Έλαβε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2007 και περιγράφηκε από τη Σουηδική Ακαδημία ως: «επική συγγραφέας της γυναικείας εμπειρίας, η οποία με σκεπτικισμό, πάθος και ιδεαλιστική δύναμη υπέβαλε έναν διχασμένο πολιτισμό σε εξονυχιστική έρευνα»[5]. Στην ηλικία των 87 ήταν από τους γηραιότερους συγγραφείς που έλαβαν το βραβείο[6]. Ο αμέσως προηγούμενος ήταν ο Τέοντορ Mόμσεν, που έλαβε το βραβείο σε ηλικία 85 ετών το 1902.[7]

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στις 22 Οκτωβρίου του 1919 στην τότε ονομαζόμενη Περσία, (σημ.Ιράν) από Βρετανούς γονείς. Ο πατέρας ήταν υπάλληλος της «Αυτοκρατορικής Τράπεζας της Περσίας» και η μητέρα της νοσοκόμα. Είχε έναν αδερφό, τον Χάρυ.
Το 1925 με την προοπτική γρήγορου πλουτισμού από την καλλιέργεια καλομποκιού στην βρετανική τότε αποικία της Νότιας Ροδεσίας, (σημ. Ζιμπάμπουε), η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Αφρική. Η νεαρή Ντόρις μεγάλωσε στην 10.0000 στρεμμάτων φάρμα της οικογένειας, ζώντας όμως μια ζωή με αυστηρούς κανόνες και περιορισμούς εξαιτίας των αντιλήψεων της μητέρας της περί καθωσπρεπισμού. Μάλιστα τα πρώτα χρόνια του σχολείου τα πέρασε σε ένα αυστηρό θρησκευτικό σχολείο που διήυθυναν καλόγριες. Η εγκύκλιος μόρφωσή της τελείωσε στις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου αφού την απέβαλαν από το Γυμνάσιο λόγω αδυναμίας προσαρμογής σε αυτό, που αργότερα θα ονόμαζε «θεσμοποίηση της βλακείας»[8] Η Λέσσινγκ από τότε, έχοντας ήδη αναπτύξει μια αγάπη για το διάβασμα συνέχισε τη μορφωσή της (φιλολογική κυρίως), μόνη της.[9]
Προσπαθώντας να ξεφύγει από τους περιορισμούς της μητέρας της, στα 15 της έφυγε από το σπίτι και δούλεψε σαν εσωτερική νοσοκόμα. Εκείνη την περίοδο άρχισε να γράφει ιστορίες, δύο από τις οποίες δημοσιεύτηκαν σε περιοδικό της Νότιας Αφρικής.
Το 1937 εγκαταστάθηκε στην πρωτεύουσα Σώλσμπερυ (σημ. Χαράρε) και δούλεψε σαν τηλεφωνήτρια. Στα 19 της, το 1939 παντρεύτηκε έναν άντρα που διάλεξαν οι γονείς της, τον Φρανκ Γουίσντομ με τον οποίο απέκτησε δυο παιδιά. Λίγα χρόνια αργότερα όμως, το 1943, εγκατέλειψε την οικογένειά της, και εγκαταστάθηκε σε δικό της σπίτι. Τότε ήρθε σε επαφή με ένα όμιλο κομμουνιστών διανοούμενων. Εκεί γνώρισε και τον επόμενο άντρα της, τον Ανατολικογερμανό διπλωμάτη Γκόντφρηντ Λέσσινγκ με τον οποίο παντρεύτηκε το 1945 και έκαναν ένα γιο, τον Πήτερ. Όμως και αυτός ο γάμος ναυάγησε, αφού ο Λέσσινγκ την εγκατέλεψε το 1949. Αυτή τη χρονιά αποφάσισε να μετακομίσει μαζί με το γιο της, στο Λονδίνο, χώρα στην οποία διέμεινε για το υπόλοιπο της ζωής της. Στο Λονδίνο εξάλλου εκείνη τη χρονιά εκδόθηκε και το πρώτο της μυθιστόρημα, «Τραγουδάει το χορτάρι» (The Grass Is Singing) που γνώρισε την επιτυχία, τόσο στην Αγγλία όσο και στις ΗΠΑ.
Φανατικό μέλος του Κομμουνιστικού κόμματος, αποχώρησε το 1956 αποδοκιμάζοντας την εισβολή των Σοβιετικών δυνάμεων στην Ουγγαρία [10].
Το 1956 επίσης και έπειτα από τη θαρραλέα δημόσια κριτική της στα καθεστώτα, της απαγορεύτηκε η είσοδος και στην Νότια Ροδεσία και στην Νότια Αφρική. Η απαγόρευση άρθηκε το 1995 (λόγω πλέον την μεγάλης φήμης της) και η Λέσινγκ το εκμεταλεύτηκε αμέσως για να επισκεφτεί τα δυο παιδιά της και τα εγγόνια της.
Πέθανε στις 17 Νοεμβρίου του 2013 σε ηλικία 94 χρόνων, ύστερα από σταδιακή κατάπτωση λόγω εγκεφαλικού επεισοδίου.

Σημαντικά έργα της[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πρώτο της βιβλίο «Τραγουδάει το χορτάρι» (The Grass Is Singing), που το έγραψε το 1950, εμφανίζει όλα τα θέματα τα οποία θα την απασχολήσουν στο μετέπειτα συγγραφικό της έργο αλλά και στην δημόσια ζωή της. Παρακολουθώντας τη ζωή της λευκής νοτιαφρικανικής Μαίρης Τέρνερ, καταγράφει την κλειστοφοβική λευκή κοινωνία των αποίκων της Ροδεσίας που αποκομμένοι λόγω του ρατσισμού τους, περιορίζουν και καταπιέζουν και οι ίδιοι τα μέλης της και ιδιαίτερα τις γυναίκες.
Για την κοινωνία της Νότιας Αφρικής θα μιλήσει και πάλι στην πενταλογία της «Τα παιδιά της βίας», (Children of Violence) η οποία παρακολουθεί τη ζωή της Μαίρης Κουέστ, ζωή ταυτόσημη σχεδόν με αυτήν της Λέσινγκ.
Στο «Χρυσό σημειωματάριο» (The Golden Notebook) θα μιλήσει για τη γυναίκα αλλά με έναν λόγο που ...συνδέοντας το προσωπικό με το πολιτικό, με τρόπο που δεν συναντάται συχνά στα μυθιστορήματα του 20ου αιώνα, το βιβλίο σημαδεύει την ανάδυση του σύγχρονου γυναικείου λόγου. Το βιβλίο και η ηρωίδα του, η Άννα Φρίμαν αγαπήθηκε όλα αυτά τα χρόνια από πολλές γενιές αναγνωστριών και τελικά - αν και αντίθετα από την βούληση της συγγραφέως κατοχυρώθηκε σαν ένα από τα καλύτερα βιβλία του γυναικείου φεμινισμού. Μάλιστα ο Μάλκολμ Μπράντμπουρι θα το χαρακτηρίσει σαν το σημαντικότερο έργο που εμφανίστηκε στο βρετανικό μυθιστόρημα μετά τα έργα της Βιρτζίνια Γουλφ.[11]
Στη δεκαετία του 1970 θα ασχοληθεί με αυτό που η ίδια ονόμασε «μυθοπλασία εσωτερικού χώρου», χρησιμοποιώντας την επιστημονική φαντασία, την μεταφυσική, τον μυστικισμό για να σχολιάσει τα γεγονότα και την κοινωνία εκείνης της δεκαετίας. ...Όσο γερνάω βλέπω τον κόσμο όλο και λιγότερο πειστικό· έτσι καθώς μας προσπερνάει ορμητικά είναι ένα όνειρο, μια σκιά. Στ’ αλήθεια πιστεύω ότι υπάρχει και κάτι άλλο. Όμως αυτό που με ενδιαφέρει είναι πώς με το χρόνο καταρρέουν πεποιθήσεις και βεβαιότητες, έτσι που απομένεις με όλο και λιγότερη πίστη ή ενδιαφέρον για την ‘πολύτιμη’ προσωπικότητά σου».[12] Χαρακτηριστική του τρόπου θέασης της ζωής εκείνη την περίοδο είναι η τετραλογία της «Κάνωπος, αστερισμός του Άργους:αρχεία» (Canopus in Argos: Archives) ,(από την οποία μόνο τα δύο πρώτα βιβλία έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά μέχρι σήμερα), αλλά και το «Αναμνήσεις ενός επιζώντος» (The Memoirs of a Survivor).
Κατά τη συγγραφέα και μεταφράστρια Αργυρώ Μαντόγλου «Η καλή τρομοκράτισσα» ,(The Good Terrorist),είναι ένα κομβικό σημείο στο σύμπαν των μυθιστορημάτων της. Ο θυμός, η απογοήτευση και οι διαψεύσεις της εποχής της Θάτσερ, μεταμορφώνονται τώρα σε ωμή βία και μια μεσήλικη γυναίκα, γίνεται συνειδητά μέλος μιας τρομοκρατικής ομάδας. [13]

Εργογραφία (και ελληνικές εκδόσεις)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 1950: Τραγουδάει το χορτάρι - (The Grass Is Singing), μυθιστόρημα, (μτφ. Κωστούλα Σκλαβενίτη για τις εκδ. "Γνώση", 1984)
  • 1952: Μάρθα Κουέστ - (Martha Quest), το πρώτο βιβλίο της μυθιστορηματικής πενταλογίας «Τα παιδια της βίας» ("Children of Violence"), (μτφ. Τασούλα Καραϊσκάκη για τις εκδ. "Οδυσσέας", 1981)
  • 1954: Ένας καλός γάμος' - (A Proper Marriage), το δεύτερο βιβλίο της πενταλογίας με γενικό τίτλο "Children of Violence", (μτφ. Τασούλα Καραϊσκάκη για τις εκδ. "Οδυσσέας", 1985)
  • 1955: Through the Tunnel, διήγημα πρωτοδημοσιευμένο στο αμερικάνικο περιοδικό The New Yorker
  • 1958: Προμήνυμα καταιγίδας - (A Ripple from the Storm), το τρίτο βιβλίο της σειράς 5 μυθιστορημάτων με γενικό τίτλο "Children of Violence", (μτφ. Τούλα Σιετή, εκδ. "Οδυσσέας", 1987)
  • 1962: Το χρυσό σημειωματάριο - (The Golden Notebook), το μυθιστόρημα τιμήθηκε με το βραβείο «Prix Médicis Étranger» το 1976, (μτφ. Μαργαρίτα Μπονάτσου για τις εκδ. "Καστανιώτης", 2010 - Τασούλα Καραϊσκάκη για τις εκδ. "Οδυσσέας", 1980)
  • 1963: Ένας άντρας και δυο γυναίκες - (A Man and Two Women), συλλογή 19 διηγημάτων[14], (μτφ. Αλέκος Μανωλίδης για τις εκδ. "Λιβάνης Α.Α.", 1997)
  • 1965: Landlocked, το τέταρτο βιβλίο της πενταλογίας "Children of Violence"
  • 1969: The Four-Gated, το τελευταίο βιβλίο της πενταλογίας "Children of Violence"
  • 1973: Το καλοκαίρι πριν από το σκοτάδι - (The Summer Before the Dark), μυθιστόρημα, (μτφ. Καίτη Οικονόμου, εκδ. "Καστανιώτης", 1991)
  • 1974: Αναμνήσεις ενός επιζώντος - (Memoirs of a Survivor), μυθιστόρημα, (μτφ. Μαίρη Κιτσικοπούλου, εκδ. "Καστανιώτης", α΄έκδ. 1996, επαν. 2007)
  • 1979: Σικάστα - (Shikasta), το δεύτερο βιβλίο της πενταλογίας επιστημονικής φαντασίας με γενικό τίτλο «Κάνωπος, αστερισμός του Άργους:αρχεία», (μτφ. Γιάννης Σπανδωνής για τις εκδ. "Κάκτος", 1983)
  • 1980: Οι ζώνες της Σικάστα - (The Marriages Between Zones Three, Four and Five), το δεύτερο βιβλίο της μυθιστορηματικής τετραλογίας επιστημονικής φαντασίας "Canopus in Argos: Archives", (μτφ. Γιάννης Σπανδωνής για τις εκδ. "Κάκτος", 1983)
  • 1980: The Sirian Experiments, το τρίτο βιβλίο
  • 1982: Ο απεσταλμένος στον πλανήτη 8 - (The Making of the Representative for Planet 8),το τέταρτο βιβλίο της σειράς "Canopus in Argos: Archives", (μτφ. Γιάννης Καραδήμος για τις εκδ. "Κέδρος", 1999)
  • 1983: Τhe Sentimental Agents in the Volyen Empire, το πέμπτο και τελευταίο μέρος της σειράς
  • 1985: Η καλή τρομοκράτισσα - (The Good Terrorist), μυθιστόρημα που τιμήθηκε με το "W. H. Smith Literary Award" το 1986, (μτφ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, εκδ. "Οδυσσέας", α΄ έκδ. 1986, επαν. 2007)
  • 1988: Το πέμπτο παιδί - (The Fifth Child), μυθιστόρημα, (μτφ. Αλέκος Μανωλίδης, εκδ. "Καστανιώτης", α΄ έκδ. 1988, επαν. 2010)
  • 1994: Under My Skin: Volume One of My Autobiography, to 1949, ο πρώτο τόμος της αυτοβιογραφίας της, που περιλαμβάνει τα χρόνια από τη γέννησή της μέχρι την αναχώρησή της από τη Ζιμπάμπουε το 1949
  • 1996: Αγάπη ξανά - (Love, Again), μυθιστόρημα, (μτφ. Άρης Σφακιανάκης, εκδ. "Λιβάνης Α.Α.", 1996)
  • 1997: Walking in the Shade: Volume Two of My Autobiography, 1949 to 1962, η αυτοβιογραφία της για τα χρόνια που έζησε στο Λονδίνο
  • 1999: Μάρα και Νταν:μια περιπέτεια - (Mara and Dann), μυθιστόρημα, (μτφ. Κατερίνα Ροντογιάννη για τις εκδ. "Λιβάνης Α.Α.", 2002)
  • 2000: Ο Μπεν στον κόσμο' - (Ben, in the World), μυθιστόρημα συνέχεια του «Πέμπτου παιδιού», (μτφ. Ρένα Χατχούτ, εκδ. "Καστανιώτης", 2002)
  • 2001: Το πιο γλυκό όνειρο - (The Sweetest Dream), μυθιστόρημα, (μτφ. Τάνια Κοβαλένκο για τις εκδ. "Καστανιώτης, 2009)
  • 2003: Οι γιαγιάδες:τέσσερις ιστορίες - (The Grandmothers), συλλογή τεσσάρων διηγημάτων, (μτφ. Τάνια Κοβαλένκο για τις εκδ. "Καστανιώτης, α΄ έκδ. 2007, επαν. 2013)
«Οι γιαγιάδες» - (The Grandmothers)
«Η Βικτόρια και οι Στάβενι» - (Victoria and the Staveneys)
  • «Η αιτία όλων αυτών» - (The Reason for It)
  • «Ο καρπός του έρωτα» - (A Love Child)
  • 2007: Η σχισμή - (The Cleft), μυθιστόρημα, (μτφ. Τάνια Κοβαλένκο για τις εκδ. "Καστανιώτης, 2008)
  • 2008: Άλφρεντ και Έμιλυ - (Alfred and Emily), μυθιστόρημα (το τελευταίο της) με στοιχεία αυτοβιογραφίας, (μτφ. Μαρία-Ρόζα Τραϊκόγλου, εκδ. "Καστανιώτης", 2013)

Σημειώσεις και παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Doris Lessing - Facts». Nobelprize.org. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2007/lessing-facts.html. Ανακτήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2013. 
  2. «Guardian Unlimited: Doris Lessing». http://books.guardian.co.uk/authors/author/0,,86700,00.html. Ανακτήθηκε στις 2007-10-11. 
  3. «Biography». A Reader's Guide to The Golden Notebook & Under My Skin. HarperCollins. 1995. http://www.dorislessing.org/biography.html. Ανακτήθηκε στις 2007-10-11. 
  4. Maev Kennedy (17 Νοεμβρίου 2013). «Doris Lessing dies aged 94». The Guardian. http://www.theguardian.com/books/2013/nov/17/doris-lessing-dies-94. Ανακτήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2013. 
  5. «NobelPrize.org». http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2007/index.html. Ανακτήθηκε στις 2007-10-11. 
  6. Η Λέσινγκ ήταν η δεύτερη στην ηλικία της που έλαβε το βραβείο. Ο Ρέιμοντ Ντέιβις νεότερος ήταν επίσης 87 όταν κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 2002.
  7. Crown, Sarah (2007-10-11). «Doris Lessing wins Nobel prize». Guardian Unlimited. http://books.guardian.co.uk/nobelprize/story/0,,2188748,00.html. Ανακτήθηκε στις 2007-10-11. 
  8. Κατερίνα Σχινά: Η αντισυμβατική Ντόρις Λέσινγκ http://www.oanagnostis.gr/%CE%B7-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%85%CE%BC%CE%B2%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BD%CF%84%CF%8C%CF%81%CE%B9%CF%82-%CE%BB%CE%AD%CF%83%CE%B9%CE%BD%CE%B3%CE%BA/
  9. http://www.dorislessing.org/biography.html
  10. http://www.biblionet.gr/author/5282/Lessing,_Doris,_1919-2013
  11. https://www.bookpress.gr/multipress/teleutaia-nea/doris-lessing
  12. http://www.oanagnostis.gr/%CE%B7-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%85%CE%BC%CE%B2%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BD%CF%84%CF%8C%CF%81%CE%B9%CF%82-%CE%BB%CE%AD%CF%83%CE%B9%CE%BD%CE%B3%CE%BA/
  13. https://www.bookpress.gr/multipress/teleutaia-nea/doris-lessing
  14. ο κατάλογος των περιεχομένων υπάρχει στο http://www.dorislessing.org/aman.html

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα