Λευκοπηγή Κοζάνης
 |
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. |
Συντεταγμένες: 40°13′48″N 21°44′41″E / 40.23000°N 21.74472°E
| Λευκοπηγή | |
|---|---|
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Περιφέρεια | Δυτικής Μακεδονίας |
| Περιφερειακή Ενότητα | Κοζάνης |
| Δήμος | Κοζάνης |
| Δημοτική Ενότητα | Κοζάνης |
| Γεωγραφία | |
| Γεωγραφικό διαμέρισμα | Μακεδονία |
| Νομός | Κοζάνη |
| Υψόμετρο | 650 |
| Πληθυσμός | |
| Μόνιμος | 1.113 |
| Έτος απογραφής | 2021 |
| Πληροφορίες | |
| Παλαιά ονομασία | Βελίστι |
| Ταχ. κώδικας | 50100 |
| Τηλ. κωδικός | 2461 |
Η Λευκοπηγή είναι χωριό του δήμου Κοζάνης, της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης.[1]
Γεωγραφικά - ιστορικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η Λευκοπηγή βρίσκεται σε απόσταση 10 χλμ. νοτιοδυτικά της Κοζάνης στους πρόποδες του Βούρινου σε υψόμετρο 653 μέτρα[2].
Παλαιός οικισμός όπως μαρτυρούν και ευρήματα δύο προϊστορικών φρουρίων. Συγκεκριμένα, στη θέση «Καϊλιάς», που βρίσκεται περίπου τέσσερα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του χωριού, σώζονται υπολείμματα αρχαίου φρουρίου, το οποίο χρησιμοποιήθηκε πιθανώς και στους υστερορωμαϊκούς χρόνους.[3] Στην αρχαιότητα η περιοχή ήταν γνωστή για το ιαματικό περιβάλλον και λατρεύονταν ο Ασκληπιός και η Υγεία. Κατά την τουρκοκρατία ονομάζονταν Βελίστι[4]. Περιέπεσε στα χέρια του Αλή πασά αρχικά, του οποίου διατέλεσε τσιφλίκι και στη συνέχεια αποτέλεσε τσιφλίκι διαφόρων μπέηδων, όπως οι Χαμψά Μπέη, Αλιόμπεη, Μπεκτάς Μπέη, Ζεΐρ Μπέη, Ρόσου Μπέη και Χαϊδάρ Μπέη.
Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, κτισμένη την περίοδο 1848 1865 με τη συνδρομή του τότε μπέη Χαμζάρ Ρεσίτ. Οι εργασίες είχαν ξεκινήσει επί επισκόπου Βενιαμίν και εφημέριου παπα-Γεώργιου Κανάβα και περατώθηκε επί επισκόπου Ευγενίου και εφημέριου Κωνσταντίνου Νούσια. Δεσπόζει επίσης, το καμπαναριό ύψους 15 μέτρων του 1916. Το 1886 στη Λευκοπηγή λειτουργούσαν 5 νερόμυλοι. Το 1900 στο Ελληνικό σχολείο του χωριού φοιτούσαν 20 μαθητές. Τον Ιούλιο του 1901 σημειώθηκαν συμπλοκές μεταξύ αγροφυλάκων απεσταλμένων των μπέηδων και Βελιστινών με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 3 κάτοικοι και 1 αγροφύλακας. Κατά το Μακεδονικό Αγώνα οι Βελιστινοί συμμετείχαν με κυριότερους Μακεδονομάχους τον πρόεδρο της κοινότητας Γρηγόριο Δουγαλή, ο οποίος σκοτώθηκε και τον Ευθύμιο Βακρατσά.
Στην πλατεία του χωριού, σημαντικό σύμβολο αποτελεί ο μεγάλος πλάτανος. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η μονόχωρη εκκλησία με νάρθηκα του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου κτισμένη το 1865 με τις αγιογραφίες του 1880 (του αγιογράφου Δημήτριου Αδάμου Πιτένη από τη Σαμαρίνα) και το πυργοειδές κωδωνοστάσιο του 1916, από λαξευτή πέτρα της περιοχής. Από το 1995 έχει χαρακτηριστεί «διατηρητέο μνημείο χρήζον ειδικής προστασίας»[5].
Στη Λευκοπηγή εδρεύει ο τοπικός αθλητικός Σύλλογος «Ε.Μ.Α.Σ. Μέγας Αλέξανδρος Λευκοπηγής».[6]
Εξέλιξη πληθυσμού
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Έτος απογραφής | Κάτοικοι |
|---|---|
| 1920 | 607 |
| 1928 | 710 |
| 1940 | 870 |
| 1951 | 983 |
| 1961 | 1.093 |
| 1971 | 1.057 |
| 1981 | 1.227 |
| 1991 | 1.309 |
| 2001 | 1.282 |
| 2011 | 1.161 |
| 2021 | 1.113 |
Προσωπικότητες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Μανώλης Δραγώγιας, ζωγράφος
- Παντελής Πάσχος, ομότιμος καθηγητής Υμνολογίας και Αγιολογίας της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου ΑΘηνών, συγγραφέας και ποιητής
- Πασχάλης Δουγαλής, ζωγράφος
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα. 38. Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος. 1996. σελ. 217.
- ↑ «Λευκοπηγή ΚΟΖΑΝΗΣ, Δήμος ΚΟΖΑΝΗΣ | buk.gr». buk.gr. Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2025.
- ↑ Αρχειοθετήθηκε 2017-04-24 στο Wayback Machine. Δ. Κ. Σαμσάρης, Ιστορική γεωγραφία της ρωμαϊκής επαρχίας Μακεδονίας (Το τμήμα της σημερινής Δυτικής Μακεδονίας), Θεσσαλονίκη 1989 (Έκδοση Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών), σ. 146-147. ISBN 960-7265-01-7.
- ↑ «Πανδέκτης: Velisti -- Asproneri». pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε στις 13 Μαΐου 2019.
- ↑ «ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». listedmonuments.culture.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 13 Μαΐου 2019.
- ↑ λέει, Ο/Η Γιώργος Μητλιάγκας (14 Απριλίου 2022). «Συμμετοχή του Συλλόγου Ε.Μ.Α.Σ Μέγας Αλέξανδρος Λευκοπηγής στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με θέμα τις Λαζαρίνες Λευκοπηγής (Φωτογραφίες)». Καθημερινή ενημέρωση για την Kοζάνη από το 2001 -- Κοζανη Κοζάνης Κοζανη kozani kozanh kozanhs KOZANI Πτολεμαίδα ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ Eordaia Εορδαία Σέρβια Βελβεντό Σιάτιστα ΣΕΡΒΙΑ ΣΙΑΤΙΣΤΑ. Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2025.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Δήμος Κοζάνης, Λευκοπηγή Αρχειοθετήθηκε 2013-02-16 στο Wayback Machine.
- Β. Π. Καραγιάννης, "Η Παρέμβαση" πνευματική επιθεώρηση της Κοζάνης, Ο πλάτανος της Δημοκρατίας στη Λευκοπηγή
 |
Αυτό το λήμμα σχετικά με ένα χωριό της Ελλάδας χρειάζεται επέκταση. Μπορείτε να βοηθήσετε την Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το. |
