Άνω Κώμη Κοζάνης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°13′34″N 21°49′47″E / 40.22611°N 21.82972°E / 40.22611; 21.82972

Άνω Κώμη
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Άνω Κώμη
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΔυτικής Μακεδονίας
Περιφερειακή ΕνότηταΚοζάνης
ΔήμοςΚοζάνης
Δημοτική ΕνότηταΕλίμειας
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΜακεδονία
ΝομόςΚοζάνης
Υψόμετρο445 μ.
Πληθυσμός1.436 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΠανιβάντσα
Ονομασία κατοίκωνΑνωκωμίτες
Ταχ. κωδ.50010
Τηλ. κωδ.2461

Η Άνω Κώμη είναι χωριό της Ελιμείας στο δήμο Κοζάνης, της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης. Βρίσκεται στην κοιλάδα του Αλιάκμονα, 10 χιλιόμετρα νότια της Κοζάνης και 8 χιλόμετρα από τη βόρεια όχθη του Αλιάκμονα.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περιοχή του χωριού κατοικείται από την αρχαιότητα[1]. Υπάρχουν ευρήματα της Κλασικής περιόδου που αποδεικνύουν την ύπαρξη μικρού πολίσματος με ίχνη ακρόπολης. Στα ευρήματα αυτά περιλαμβάνονται τάφοι και ένας ναός του Διονύσου στη θέση του Προφήτη Ηλία. Κατά την Ελληνιστική και Ρωμαϊκή περίοδο υπάρχει μια οικιστική ανάπτυξη και τα τότε Λουτρά ή "Μπάνια" αποτελούν κέντρο ενός πλήθους συνοικισμών στη γύρω περιοχή. Από την περίοδο αυτή υπάρχει επιγραφή του 45 π.Χ. επί Ιουλίου Καίσαρα. Κατά τη Βυζαντινή περίοδο, το χωριό με την ονομασία Βάνιτζα ή Βάνιτσα, αποτελούσε κτήμα της μονής Ολυμπιώτισσας μαζί με τους πολλούς νερόμυλους, όπως προκύπτει από χρυσόβουλα του 1336, του Ανδρόνικου Γ΄ Παλαιολόγου. Την περίοδο αυτή αποτελούσε Καπετανίκιο και η Βάνιτζα ήταν η έδρα. Κάθε Τετάρτη πραγματοποιούνταν μεγάλη λαϊκή αγορά. Το Καπετανίκιο Βάνιτζας υπάγονταν στο Θέμα Σερβίων. Με την κατάληψη της περιοχής από τους Οθωμανούς ο πληθυσμός ελαττώθηκε δραστικά. Στη συνέχεια όμως, η Βάνιτσα ανέκαμψε πληθυσμιακά με τη συνδρομή και κατοίκων γειτονικών περιοχών που συνέρρευσαν και το 16ο αιώνα αποτελούσε κεφαλοχώρι. Στην Τουρκοκρατία η Βάντσα υπάγονταν στην επαρχία (καζά) Σερβίων, ενώ η ευρύτερη περιοχή λεγόταν Τσιαρτσιαμπά (περίπου στα όρια της σημερινής Δημοτικής Ενότητας Ελιμείας). Κατά το Μακεδονικό αγώνα, οι Βαντζιώτες αγωνίστηκαν για την ελευθερία, με κυριότερο αγωνιστή τον Ιωάννη Μαυροθόδωρο[2].

Ιστορικό διοικητικών μεταβολών Άνω Κώμης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Άνω Κώμη όπως και πολλές άλλες περιοχές της Ελλάδας είχε αξιόλογες διοικητικές μεταβολές κατά τον 20ό και 21ο αιώνα, που συνοπτικά έχουν ως εξής:

Άνω Βάνιτσα (Κοζάνης)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • ΦΕΚ 260Α - 31/12/1918 [3]

Ο οικισμός ορίζεται έδρα της κοινότητας Άνω Βανίτσης.

Άνω Κώμη (Κοζάνης)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • ΦΕΚ 18Α - 01/02/1927 [4]

Ο οικισμός προήλθε από τη μετονομασία του οικισμού Άνω Βάνιτσα.

  • ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 [5]

Ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Άνω Κώμης και προσαρτάται στο δήμο Ελιμείας.

  • ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 [6]

Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Ελιμείας και προσαρτάται στο δήμο Κοζάνης.

Διατελέσαντες Πρόεδροι Κοινότητας Άνω Κώμης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διάρκεια θητείας Όνομα
1979-1982 ΤΣΙΡΕΚΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
1983-1986 ΔΕΔΕΣ ΛΑΖΑΡΟΣ [7]
1987 - 1990 ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ ΧΑΡΙΣΙΟΣ
1991-1994 ΤΣΙΡΕΚΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ
1995-1998 ΤΣΙΡΕΚΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ


Γεωγραφία - Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και καλλιεργούν δημητριακά και κηπευτικά.

Σύλλογοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο χωριό σήμερα δραστηριοποιείται ο Μορφωτικός & Πολιτιστικός Σύλλογος Άνω Κώμης, η Αθλητική Ένωση Άνω Κώμης, ο Γυμναστικός Σύλλογος Ελιμείας, ο Ιππικός Σύλλογος "Άγιος Δημήτριος", η Οικολογική Κίνηση Άνω Κώμης και ο Φυσιολατρικός Σύλλογος "Μαγούλα". Κάθε χρόνο στο πανηγύρι της Παναγίας στις 15 Αυγούστου πραγματοποιούνται τα Ζήσεια προς τιμήν του ευεργέτη Δημήτριου Ζήση (1893 - 1975), ενώ την άνοιξη λαμβάνει χώρα ο Ζήσειος Αγώνας Δρόμου.

Ήθη και έθιμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα έθιμα του χωριού περιλαμβάνονται οι Λαζαρίνες (το Σάββατο του Λαζάρου), η Πιρπιρούνα (δέηση για βροχή) και το έθιμο του Αγίου Νικάνορα (αγιασμός στις 16 Ιανουαρίου).

Προσωπικότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ιωάννης Μαυροθόδωρος, Μακεδονομάχος οπλαρχηγός
  • Βασίλης Π. Ματιακης, κινηματογραφιστής-πειραματιστης
  • Θεόδωρος Ε. Καραθανάσης, Σεφ [8]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. [1] Αρχειοθετήθηκε 2017-04-24 στο Wayback Machine. Δ. Κ. Σαμσάρης, Ιστορική γεωγραφία της ρωμαϊκής επαρχίας Μακεδονίας (Το τμήμα της σημερινής Δυτικής Μακεδονίας), Θεσσαλονίκη 1989 (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών), σ. 145-146. ISBN 960-7265-01-7.
  2. Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος (επιστημονική επιμέλεια), Αφανείς, γηγενείς Μακεδονομάχοι, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008, σελ. 98
  3. [2]
  4. .pdf
  5. .pdf
  6. .pdf
  7. ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ - ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ
  8. [3]

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • anokomi.gr

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]