Κυριάκι Βοιωτίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°21′14″N 22°47′16″E / 38.35389°N 22.78778°E / 38.35389; 22.78778

Κυριάκι
Άποψη του Κυριακίου
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Κυριάκι
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΔήμοςΛεβαδέων
Γεωγραφία και στατιστική
ΝομόςΒοιωτίας
Υψόμετρο760
Πληθυσμός2.185 (2011)
Ταχ. κωδ.320 06
Τηλ. κωδ.22670
Ιστότοπος Κοινοτικού Διαμερίσματος Κυριακίου

Το Κυριάκι είναι ορεινό χωριό του Νομού Βοιωτίας. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 760 μέτρων στις βορειοδυτικές πλαγιές του Ελικώνα. Το Κυριάκι αποτελεί δημοτική ενότητα του Δήμου Λεβαδέων με πέντε οικισμούς και ο πληθυσμός του είναι 2.185 κάτοικοι (απογραφή του 2011).

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H κοινότητα Κυριακίου

Το Κυριάκι απέχει 18 χιλ. περίπου από τη Λειβαδιά, έδρα του ομώνυμου δήμου και πρωτεύουσα του νομού Βοιωτίας. Συνδέεται επίσης οδικώς με τα χωριά Στείρι και Αγία Άννα. Είναι περιτριγυρισμένο από δάσος κεφαλλονίτικης ελάτης. Παρά το μεγάλο του υψόμετρο, βρίσκεται πολύ κοντά στη θάλασσα καθώς απέχει λίγα χιλιόμετρα από τις βόρειες ακτές του Κορινθιακού κόλπου.

Πολλά σημαδεμένα ορειβατικά μονοπάτια, βυζαντινά και μεταβυζαντινά ξωκλήσια βρίσκονται διάσπαρτα στα γεωγραφικά του όρια. Το χειμώνα χιονίζει πολύ συχνά.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χάρτης αρχαίας Φωκίδας

Αρχαία ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Κυριάκι βρίσκεται στο ίδιο χώρο που την αρχαιότητα βρισκόταν η φωκική πόλη Φλυγόνιο, με την ακρόπολη της το σημερινό Παλιόκαστρο.[1].

Το Φλυγόνιο ήταν μία από τις πόλεις που κατέστρεψε ο περσικός στρατός του Ξέρξη στο πέρασμά του από τη Φωκίδα.[2] Καταστράφηκε επίσης και το 346 π.Χ. στον Γ΄ Ιερό Πόλεμο από τον Φίλιππο Β΄ τον Μακεδόνα, μαζί με άλλες φωκικές πόλεις, εφαρμόζοντας την ποινή που επέβαλαν οι Αμφικτύονες των Δελφών στους Φωκείς, επειδή καλλιεργούσαν μέρος της κοιλάδας της Άμφισσας που θεωρείτο ότι ανήκε στο ιερό μαντείο, όπως αναφέρει ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας.

Νεότερη και πρόσφατη ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μνημείο πεσόντων
  • Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, πολλοί Κυριακιώτες έδωσαν την ζωή τους στο έπος του 1940. Στην Κατοχή το Κυριάκι κάηκε τρεις φορές: Στις 25-5-1943 από τους Ιταλούς και στις 3-10-1943 και 26-4-1944 από τους Γερμανούς.

Κατά τον Εμφύλιο πόλεμο (1946 - 1949) η περιοχή ήταν θέατρο πολλών συγκρούσεων με μεγάλες καταστροφές.

Μνημείο πεσόντων

Προσωπικότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προσωπικότητες που γεννήθηκαν στο Κυριάκι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προσωπικότητες που κατάγονται από το Κυριάκι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δημογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το παλαιότερο στοιχείο για το Κυριάκι προέρχεται από το αναλυτικό απογραφικό οθωμανικό κατάστιχο (mufassal). Το 2011 αναφέρεται ο πραγματικός πληθυσμός της απογραφής.

Χρονολογία Πληθ. Κυριακίου Πληθ. Άγ. Αθανασίου Πληθ. Καρυώτι Πληθ.Παναγίας Καλαμιώτισσας Πληθ.Ταρσoύ Σπίτια
1466 28
1506 24
1521 59
1835 539 [4]
1861 875 [5]
1879 1077
1889 619
1896 1109
1907 1315
1920 1559
1928 1441
1940 1437
1951 2015
1961 2123
1971 1823 184 151 238
1981 2046 59 164 51
1991 2148 57 80 140 57
2001 2194 [6], (α/α 03620000) 15 72 91 48
2011 2.185 [7], (α/α 8266) 11 12 73 17

Αρβανίτικη γλώσσα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Κυριάκι είναι δίγλωσσο χωριό του οποίου οι κάτοικοι μιλούν τα αρβανίτικα, παράλληλα με την ελληνική γλώσσα. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1960 τα αρβανίτικα ήταν η κύρια γλώσσα τους. Σήμερα η γλώσσα ομιλείται μόνο από τους μεγαλύτερους σε ηλικία κατοίκους.

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Α.Ο. Κυριακίου, ποδόσφαιρο
  • Νέος ΠΑΟΚ Κυριακίου, ποδόσφαιρο.
  • Αστέρας Κυριακίου.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Stephanus (Byzantinus), Wilhelm Xylander "De Urbibus". Εκδότης ex officina Oporiniana, 1568. σελ 305.
  2. Βικιθήκη, Παυσανία Ελλάδος περιήγησις/Φωκικά, Λοκρών Οζόλων τὰς δὲ αὐτῶν ἡ στρατιὰ καταπρήσασα ἡ μετὰ Ξέρξου γνωριμωτέρας ἐς τὸ Ἑλληνικὸν ἐποίησεν, Ἐρωχὸν καὶ Χαράδραν καὶ Ἀμφίκλειαν καὶ Νεῶνας καὶ Τεθρώνιον καὶ Δρυμαίαν. αἱ δὲ ἄλλαι πλήν γε δὴ Ἐλατείας τὰ πρότερα οὐκ ἐπιφανεῖς ἦσαν, Τραχίς τε ἡ Φωκικὴ καὶ Μεδεὼν ὁ Φωκικὸς καὶ Ἐχεδάμεια καὶ Ἄμβροσσος καὶ Λέδων καὶ Φλυγόνιον ἔτι καὶ Στῖρις.
  3. Οι Κυριακιώτες αγωνιστές του ΄21 ήταν οι στρατιώτες: Δαλιάννης Λουκάς, Κινέσας ή Κωνσταντίνου Αποστόλης, Κόλλιας Δημητράκης, Κουτός Λέοντος (μοναχός) Κώτσου Γιώργης, Λαζάρου Δήμος, Λαζάρου Λουκάς, Λαζάρου Νίκος, Οικονόμου Αλέξαντρος, Παπαδήμος Γιώργης (ιερέας), Πλατής Δημήτρης, Πούλος Κώστας, Πούλος Σπύρος, Τζαμάλας Αναστ. Παύλος.
  4. [1][νεκρός σύνδεσμος]
  5. Εθνικό ίδρυμα ερευνών, Εξέλιξη πληθυσμού επαρχίας Λιβαδειάς
  6. [2][νεκρός σύνδεσμος]
  7. «Αρχειοθετημένο αντίγραφο» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 9 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 25 Αυγούστου 2015. 

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]