Δήμος Αλαγωνίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Ο Δήμος Αλαγωνίας ήταν δήμος της Επαρχίας Καλαμών του Νομού Μεσσηνίας που ιδρύθηκε με το Βασιλικό Διάταγμα της 9ης (21ης) Απριλίου 1835, ορίστηκαν τα όρια των νομών και η διαίρεση των επαρχιών σε δήμους [1]. Μετά την δημοσίευση του Γενικού Πίνακα των δήμων του κράτους [2] τα Πισινά Χωριά που μέχρι τότε ήταν συνοικισμοί και ανήκαν στην Επαρχία Μυστρά της Λακωνίας, αποτέλεσαν δήμο της Μεσσηνίας.

Με το πιo πάνω Διάταγμα στην Επαρχία Καλαμών δημιουργήθηκαν οκτώ Δήμοι (έναντι εννέα (9) που προέβλεπε η εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών). Συγκεκριμένα δημιουργήθηκαν οι Δήμοι Αβίας, Κυτριών, Γερήνιας, Καλαμών, Αμφείας και Αλαγωνίας. Στον Δήμο Αλαγωνίας εντάχθηκε και ο Δήμος Κουτσάβης που περιελάμβανε η εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών και απαρτιζόταν από τα χωριά Κουτσαβά Λαδά, Κουτσαβά Καρβέλι και Τσερνίτσα.

Ο νεοσύστατος Δήμος ήταν Β΄ τάξεως, με πληθυσμό 2.442 κατοίκους. Απαρτιζόταν από τα χωριά Τσερνίτσα, Κουτσαβά Καρβέλι, Κουτσαβά Λαδά, δύο Μοναστήρια, Σίτσοβα, Μεγάλη Αναστάσοβα και Μικρή Αναστάσοβα. Έδρα του Δήμου καθορίστηκε η Σίτσοβα. Αυτή είναι η πρώτη επίσημη (νομικά προσδιορισμένη) καταγραφή των ονομάτων του δήμου και των χωριών του.

Ο δήμος Αλαγωνίας καταργήθηκε με τη δημιουργία ξεχωριστών κοινοτήτων το [1912] [3].

Το Ιστορικό όνομα της περιοχής από την εποχή του Ομήρου (περίπου 800 π.Χ. και μέχρι το 800 περίπου μ.Χ.) ήταν Δενθαλιάτιδα (Thenthaliatem Agrum σύμφωνα με τους Ρωμαίους), ενώ πριν από την απελευθέρωση από τους Τούρκους και μέχρι την δημιουργία του δήμου ήταν Πισινά Χωριά.

Πίνακας περιεχομένων

Σφραγίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αρχική σφραγίδα του δήμου ήταν κυκλική χωρίς έμβλημα. Το έμβλημα της σφραγίδας καθορίστηκε το [1870] [4] «… η του δήμου Αλαγωνίας εν τω μέσω μεν «Άρτεμιν» γύροθεν δε τας λέξεις «δήμος Αλαγωνίας». Συμβολίζει την θεάν του κυνηγίου Λιμνάτιδα Άρτεμιν κρατώσαν εκ των κεράτων έλαφον. Ετέθη διότι εν τη περιφερεία του δήμου υπάρχει ναός εις λατρείαν της θεάς ταύτης …». Είναι δηλαδή εμπνευσμένη από το ιερό της θεάς Άρτεμης που βρισκόταν στον Βόλιμνο. Στο κέντρο απεικόνιζε τη θεά Λιμνάτιδα Άρτεμη η οποία κρατούσε από τα κέρατα ένα ελάφι με γραμμένες γύρω τις λέξεις «ΔΗΜΟΣ ΑΛΑΓΩΝΙΑΣ».

Έκταση και Πληθυσμός (απογραφή 1928 - 2011)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέχρι σήμερα τα χωριά αυτά εξακολουθούν να διατηρούν την συνοχή τους με τον τίτλο "χωριά του Ταϋγέτου της Καλαμάτας, εκδίδοντας και σχετική πολιτιστική εφημερίδα με τον τίτλο "Παναλαγονιακά νέα". Κατά καιρούς γίνονται προσπάθειες συντονισμού των κοινωνικών, πολιτιστικών και λοιπών δραστηριοτήτων μεταξύ των χωριών με μικρότερα ή μεγαλύτερα αποτελέσματα.

Η έκταση καθώς και ο πληθυσμός των χωριών αυτών από την μετονομασία τους το 1927 μέχρι την απογραφή του 2011 εμφανίζεται στον ακόλουθο πίνακα:

Κοινότητες/Δ. διαμερίσματα Στρέμματα 1928 1940 1951 1981 1991 2001 2011
Σίτσοβα (Αλαγονία) 22093 941 1029 940 335 410 360 176
Τσερνίτσα (Αρτεμισία) 38797 563 517 300 239 339 310 142
Μεγ.Αναστάσοβα (Νέδουσα) 19802 509 591 514 180 206 158 135
Κουτσαβά Καρβέλι (Καρβέλι) 29891 500 515 409 111 180 180 63
Κουτσαβά Λαδά (Λαδά) 12597 396 474 308 188 231 223 85
Μικρή Αναστάσοβα (Πηγαί) 11492 275 200 150 115 149 103 80
Σύνολο 134672 3184 3326 2621 1168 1515 1334 681


1835 Δημιουργία δήμου Αλαγωνίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1835 Με το Β.Δ. της 9ης (21) Απριλίου το οποίο δεν δημοσιεύθηκε στην Εφημερία της Κυβερνήσεως, ορίστηκαν επακριβώς τα όρια των Νομών και έγινε η διαίρεση των Επαρχιών σε Δήμους. [3].

Σύμφωνα με το άρθρο 1 του πιο πάνω Διατάγματος «Τα όρια του Νομού Μεσσηνίας αρχίζουν στις εκβολές του ποταμού Αλφειού και ακολουθούν και ακολουθούν τη γραμμή αυτού μέχρι το Βλαχοράπτη, όπου εκβάλλει στον Αλφειό ο μικρός ποταμός Γορτύνιος. Από εκεί στρέφονται προς νότιο-ανατολάς και φθάνουν μέχρι την κορυφή του όρους Υψηλή Παναγιά, ακολουθούν τις κορυφές των ορέων μέχρι το λόφο Κερασούλα. Από εκεί ακολουθούν τα όρη μέχρι Τετράγι, αφήνουν το χωριό Χράνους στο Νομό Αρκαδίας ανέρχονται στο όρος Αλωνίτσα, αφήνουν στο Νομό Μεσσηνίας το Χωριό Σούλι και την κοιλάδα της Μακριάς Λάκας. Από εκεί στρέφονται προς Ξερόβουνο και αφήνουν στη Μεσσηνία το χωριό Λεσσίνι και κατευθύνονται προς το Μαλεβό, απ’ όπου ακολουθούν ευθεία γραμμή προς νότον και φθάνουν στο όρος Άγιος Ηλίας, από όπου ακολουθούν τα όρια του Νομού Λακωνίας μέχρι τον Μεσσηνιακό κόλπο. Από εδώ διασχίζουν ευθέως την θάλασσα μέχρι το ακρωτήριο Ακρίτας και τη νήσο Θιγγανούσα (Βενέτικο). Από τη νήσο αυτή ακολουθούν κατ’ ευθείαν την θάλασσα, συμπεριλαμβάνουν τας νήσους Οινούσας, Σφακτηρίαν και Πρώτην και καταλήγουν στις εκβολές του Αλφειού».

Με το Διάταγμα αυτό στην Επαρχία Καλαμών δημιουργήθηκαν οκτώ Δήμοι (έναντι εννέα (9) που προέβλεπε η εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών). Συγκεκριμένα δημιουργήθηκαν οι Δήμοι Αβίας, Κυτριών, Γερήνιας, Καλαμών, Αμφείας και Αλάγωνίας. Στον Δήμο Αλαγωνίας εντάχθηκε και ο Δήμος Κουτσάβης που περιελάμβανε η εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών και απαρτιζόταν από τα χωριά Κουτσαβά Λαδά, Κουτσαβά Καρβέλι και Τσερνίτσα.

1836 Επίσημη ονομασία του δήμου Αλαγωνίας και των χωριών του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Β. Δ. της 20ης Ιουνίου (2 Ιουλίου) 1836 το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α. 28 / 21-6-1836 «περί Διοικητικού Οργανισμού», εισήγαγε το σύστημα των περιφερειακών Διοικήσεων και Υποδιοικήσεων με παράλληλη κατάργηση των Νομαρχών και Επάρχων χωρίς όμως να μεταβληθούν τα όρια του κάθε νομού.

Στο Νομό Μεσσηνίας σχηματίστηκαν τρεις Διοικήσεις:

α) Διοίκηση Τριφυλίας η οποία περιείχε τις Επαρχίες Ολυμπίας και Τριφυλίας με έδρα την Κυπαρισσία .Η επαρχία Ολυμπίας αποτέλεσε Υποδιοίκηση ενταγμένη στην εν λόγω Διοίκηση. β) Διοίκηση Πυλίας η οποία περιείχε την Επαρχία Μεθώνης με έδρα την Πύλο. γ) Διοίκηση Μεσσηνίας η οποία περιείχε: τις Επαρχίες Καλαμών και Μεσσηνίας (Μεσσήνης) με έδρα τις Καλάμαις (Καλαμάτα). Η Επαρχία Μεσσηνίας αποτέλεσε Υποδιοίκηση ενταγμένη στην εν λόγω Διοίκηση.

Τα δύο αυτά διατάγματα τέθηκαν σε εφαρμογή, μετά την δημοσίευση του Γενικού Πίνακα των Δήμων του Κράτους, στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως ΦΕΚ / Α. 80 / 28–12-1836.

Με τα Διατάγματα αυτά τα Πισινά Χωριά εντάχθηκαν στην Διοίκηση Μεσσηνίας και αποτέλεσαν ανεξάρτητο Δήμο στον οποίον η Υπηρεσία Ονοματοθεσίας έδωσε την ονομασία Δήμος Αλαγωνίας. Ο νεοσύστατος Δήμος ήταν Β΄ τάξεως, με πληθυσμό 2.442 κατοίκους. Απαρτιζόταν από τα χωριά. Τσερνίτσα, Κουτσαβά Καρβέλι, Κουτσαβά Λαδά, 2 Μοναστήρια, Σίτσοβα, Μεγάλη Αναστάσοβα, και Μικρή Αναστάσοβα. Έδρα του Δήμου καθορίστηκε η Σίτσοβα.

Αυτή είναι η πρώτη επίσημη καταγραφή των ονομάτων του Δήμου και των Χωριών του.

1838 Η Διοίκηση Πυλίας εντάχθηκε στη Διοίκηση Μεσσηνίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το νόμο της 22ας Ιουνίου (4 Ιουλίου) 1838 ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α. 24 / 23-6-1838 «περί μεταρρυθμίσεως των Διοικήσεων» καθορίζεται ότι "Η Διοίκηση Μεσσηνίας περιέχει τις Επαρχίες Καλαμών, Μεσσήνης (πρώην Μεσσηνίας) και Μεθώνης, με έδρα τις Καλάμαις". Η Διοίκηση Πυλίας της επαρχίας Μεθώνης καταργήθηκε και εντάχθηκε ως Υποδιοίκηση με έδρα την Πύλο στη Διοίκηση Μεσσηνίας.

1841 Η έδρα του Δήμου μεταφέρθηκε στην Τζερνίτζα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το Β.Δ. της 22ας Ιαν. (3ης Φεβ.) 1841 «περί Διατηρήσεως των Δήμων της Επαρχίας Καλαμών», ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ/Α5 /3-3-1841, ο Δήμος Αλαγωνίας διατήρησε τη σύσταση, τα όρια και την τάξη του, με πληθυσμό 2.916 κατοίκους. Η έδρα όμως του Δήμου μεταφέρθηκε στην Τζερνίτζα.

1845 Προσδιορισμός των εδρών Νομαρχών και Επάρχων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το νόμο ΚΕ της 5ης Δεκ.1845 ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α. 32 / 8-12-1845 «περί Διοικητικής Διαιρέσεως του Κράτους», καταργήθηκε το σύστημα των Διοικήσεων και Υποδιοικήσεων και επανήλθε το Νομαρχιακό και Επαρχιακό σύστημα. Ο νομός Μεσσηνίας διατήρησε τα όρια τη σύσταση και τη διαίρεση, όπως είχαν καθοριστεί με τα διατάγματα του 1833 και 1835. Με το άρθρο 2 του προαναφερόμενου νόμου η Επαρχία Μεθώνης μετονομάσθηκε σε Επαρχία Πυλίας.

Με το Β.Δ. της 5ης Δεκ. 1845 (άρθρο 8), «περί προσδιορισμού των εδρών Νομαρχών και Επάρχων» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ/Α34/ 20-12-1845. Ορίσθηκαν ως έδρες: του Νομάρχη Μεσσηνίας αι Καλάμαι, του Επάρχου Τριφυλίας η Κυπαρισία, του Επάρχου Ολυμπίας η Ανδρίτζαινα και του Επάρχου Πυλίας το Νεόκαστρον.

1863 Πρωτεύουσα του Δήμου η Σίτσοβα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το από 13 Μαρτίου 1863 Θέσπισμα της προσωρινής Κυβέρνησης το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.23 / 26-6-1863, η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας μετατέθηκε από την Τσερνίτσα στην Σίτσοβα.

1870 Καθορίσθηκε το έμβλημα της Σφραγίδας του Δήμου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το Β.Δ. της 11ης Οκτ. 1870 το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.43 / 29-12-1870 καθορίσθηκε το έμβλημα της Σφραγίδας του Δήμου Αλαγωνίας ως ακολούθως η του δήμου Αλαγωνίας εν τω μέσω μεν «Άρτεμιν.» γύρωθεν δε τας λέξεις «Δήμος Αλαγωνίας.».

1874 Πρωτεύουσα του Δήμου η Τσερνίτσα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το Β.Δ. της 23ης Δεκ. 1874 «περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α. 9 / 14-2-1875 , η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας, μετατέθηκε από την Σίτσοβα στην Τσερνίτσα. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε αφού ελήφθησαν υπόψη οι από 30-4-1872 και 17-11-1873 πράξεις του Δημοτικού Συμβουλίου Αλαγωνίας και του Επαρχιακού συμβουλίου Καλαμών αντίστοιχα.

1879 Πρωτεύουσα του Δήμου η Σίτσοβα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το Β.Δ. της 4ης Ιαν. 1879 « περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας.» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.75 / 26-11-1879, η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας, μετατέθηκε από την Τσερνίτσα στην Σίτσοβα. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε αφού ελήφθησαν υπόψη οι από 16-10-1877 και 13-12-1878 πράξεις του Δημοτικού Συμβουλίου Αλαγωνίας και του Επαρχιακού συμβουλίου Καλαμών αντίστοιχα.

1879 Διαίρεση του νομού Μεσσηνίας σε Μεσσηνίας και Τριφυλίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το νόμο ΒΧΔ της 6ης Ιουλ. 1899 « περί Διοικητικής Διαιρέσεως του Κράτους» ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.136 / 8-7-1899, ο Νομός Μεσσηνίας διαιρέθηκε σε δύο ανεξάρτητους Νομούς:

α). Τον Νομό Μεσσηνίας, ο οποίος περιελάμβανε τις Επαρχίες Καλαμών, Μεσσήνης και Πυλίας, με έδρα τις Καλάμαις. β. ) Τον Νομό Τριφυλίας ο οποίος περιελάμβανε τις Επαρχίες Τριφυλίας και Ολυμπίας, με έδρα την Κυπαρισσία. 1907 Πρωτεύουσα του Δήμου η Τσερνίτσα Με το Β.Δ. της 24ης Νοεμ.1907 «περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.246 / 5-12-1907, η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας, μετατέθηκε από την Σίτσοβα στην Τσερνίτσα. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε μετά από εισήγηση του υπουργού εσωτερικών αφού έλαβε υπόψη του, την από 14 7-1907, ομόφωνη και πλήρως τεκμηριωμένη γνωμοδότηση του Δημοτικού Συμβουλίου, η οποία δημοσιεύτηκε στο ίδιο ΦΕΚ.

1909 Κατάργηση νομού Τριφυλίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το νόμο ΓΥΛΔ (3434) της 1ης Δεκ. 1909 «περί Διοικητικής διαιρέσεως του Κράτους» ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.282 / 4-12-1909, ο Νομός Τριφυλίας καταργήθηκε και η περιφέρειά του επανήλθε στο Νομό Μεσσηνίας.

1912 Διάλυση του δήμου Αλαγωνίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το έτος 1912 με Βασιλικό Διάταγμα «περί αναγνωρίσεως των Δήμων και Κοινοτήτων του Νομού Μεσσηνίας» που δημοσιεύθηκε αυθημερόν στο Φ.Ε.Κ / Α.262 / 31-8-1912 ο Δήμος Αλαγωνίας διαλύθηκε και τα Χωρία από τα οποία απαρτιζόταν, (Καρβέλι, Λαδά, Μεγάλη Αναστάσοβα, Μικρή Αναστάσοβα, Σίτσοβα και Τσερνίτσα) αποτέλεσαν αυτοτελείς Κοινότητες της Επαρχίας Καλαμών του Νομού Μεσσηνίας.

Στον όμορο Δήμο Καλαμών λόγω της αλματώδους ανάπτυξης του τα πράγματα εξελίχτηκαν κάπως διαφορετικά.

α) Προσαρτήθηκαν .οι συνοικίες: Αβραμιού (πρώην Δήμου Καλαμών), Παραλία Καλαμών, Καλύβια, Πλεύνα και οι Μονές Αγίου Κωνσταντίνου, Προφήτη Ηλία και Βελανιδιάς.

β) Αποσπάσθηκαν και αποτέλεσαν ξεχωριστές αυθύπαρκτες Κοινότητες της επαρχίας Καλαμών οι παρακάτω συνοικισμοί. (1) Κοινότητα Ασπρόχωμα (Ασπροχώματος), με την προσάρτηση των συνοικισμών. Καλάμι, Κατσίκοβο και Χάνια Κουμουνδούρου (του πρώην Δήμου Θουρίας).

(2) Κοινότητα Γιάννιτσα (Γιάννιτσας), με την προσάρτηση των συνοικισμών. Αράχωβα και ή Μονή της Δημιόβης.

(3) Κοινότητα Λαίϊκα (Λαιΐκων) με την προσάρτηση των συνοικισμών Κατσαρέϊκα και Κουταλά (του πρώην ΔήμουΑμφείας).

1927 Μετονομασία των χωριών που είχαν Σλάβικα ονόματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το έτος 1927 αποφασίστηκε η μετονομασία των χωριών που είχαν Σλάβικα ονόματα. Έτσι τα Χωριά του πρώην Δήμου Αλαγωνίας με Διάταγμα το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α . 306 /22-12-1927 μετονομάστηκαν: η Σίτσοβα σε Αλαγονία6, η Τσερνίτσα σε Αρτεμισία, η Μεγάλη Αναστάσοβα σε Νέδουσα και η Μικρή Αναστάσοβα σε Πηγαί. Για τα χωριά Καρβέλι και Λαδά δεν υπήρχε πρόβλημα γιατί το πρόθεμα Κουτσαβά είχε ήδη καταργηθεί.

Με τον αναγκαστικό νόμο 1937 της 30ης Αυγ. 1939 « περί Μεταρρυθμίσεως των ορίων των Νομών Μεσσηνίας και Ηλείας .», ο οποίος αρχικά δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.355 / 2-9-1939 και στη συνέχεια αναδημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.395 / 18-9-1939 επειδή υπήρχαν σφάλματα στην πρώτη δημοσίευση, η Επαρχία Ολυμπίας αποσπάσθηκε από το Νομό Μεσσηνίας και εντάχθηκε διοικητικά στο Νομό Ηλείας. Εξαίρεση αποτέλεσαν οι Κοινότητες. Αγίου Σώστη, Αμπελιώνας, Νέδας, Πετραλώνων, Πέτρας, Σκληρού, και Στασίμου οι οποίες αποσπάσθηκαν από την Επαρχία Ολυμπίας και εντάχθηκαν στην Επαρχία Τριφυλίας της Μεσσηνίας.

Με το Β.Δ . της 18ης Μαΐου 1956 «περί μετονομασίας Συνοικισμών, Κοινοτήτων κλπ., ο Συνοικισμός Χανάκια του Καρβελίου, ο οποίος με παλαιότερο διάταγμα είχε αποσπασθεί από την Γιάννιτσα και είχε ενταχθεί στο Καρβέλι, μετονομάστηκε σε Κάτω Καρβέλιον (Καρβέλι).

Με το Β.Δ. 76 της 11ης Νοεμβρίου 1959 «περί μετονομασίας Συνοικισμών, Κοινοτήτων και Πόλεων.», το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. / Α. 16 / 19-2-1960. Η πόλις των Καλαμών (Καλάμαι) μετονομάστηκε σε «Καλαμάτα.» και ο ομώνυμος δήμος «Δήμος Καλαμάτας.»

1999 Σχέδιο Καποδίστριας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το Νόμο 2539 / 1997 (Σχέδιο Καποδίστριας) «Συγκρότηση Τοπικής Αυτοδιοίκησης» οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ./ Α.244 / 4-12-1997. Οι Επαρχίες ως μονάδες της διοικητικής διαίρεσης της χώρας καταργήθηκαν από 1-1-1999, χωρίς αυτό να έχει καμία συνέπεια στην διάρθρωση και λειτουργία των υπηρεσιών της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης . Παράλληλα έγινε συνένωση των υπαρχόντων Δήμων και κοινοτήτων σε μεγαλύτερους Δήμους και κοινότητες με σκοπό τη βελτιστοποίηση της δημόσιας διοίκησης στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης .

Στο Νομό Μεσσηνίας δημιουργήθηκαν είκοσι εννέα (29) Δήμοι και δύο (2) κοινότητες .

Ένας από τους είκοσι εννέα Καποδιστριακούς Δήμους που συγκροτήθηκαν ήταν και αυτός της Καλαμάτας με έδρα τον οικισμό Καλαμάτα ο οποίος αποτελείτο από τον τέως Δήμο Καλαμάτας και τις κοινότητες που φαίνονται στο παρακάτω πιστό αντίγραφο του σχετικού νόμου , ως Δημοτικά -Τοπικά Διαμερίσματα .:

" 36.15 . Δήμος Καλαμάτας αποτελούμενος από το το δήμο Καλαμάτας και τις κοινότητες : 1. Ασπροχώματος , 2. Αντικαλάμου , 3. Αρτεμισίας , 4. Ασπροχώματος , 5. Βέργας , 6. Ελαιοχωρίου , 7. Καρβελίου , 8. Λαδά , 9. Λαιϊκων , 10 . Μικράς Μαντίνειας , 11. Νεδούσης , 12. Πηγών , 13. Σπερχογίας , οι οποίοι καταργούνται."

Ο Νεοσύστατος Καποδιστριακός Δήμος για την ορθολογικότερη κατανομή των πόρων του αλλά και για την αντιμετώπιση τυχών προβλημάτων, κατάταξε τα δημοτικά του διαμερίσματα σε 4 ενότητες , ανάλογα με την γεωγραφική τους θέση ως εξής :

α) Η πόλη της Καλαμάτας.

β) Στα Πεδινά, Δυτικά της Πόλης.

Πρόκειται για τοπικά διαμερίσματα που βρίσκονται γύρω από τους οδικούς άξονες που συνδέουν την Καλαμάτα με τη Μεσσήνη (δυτικά) και με τη Μεγαλόπολη (βορειοδυτικά), που τα τελευταία χρόνια παρουσιάζουν έντονη οικιστική ανάπτυξη, και ο χαρακτήρας τους είναι κατά βάση αστικός, λόγω της μικρής απόστασής τους από την Καλαμάτα. Τα διαμερίσματα αυτά είναι: Τα Ακοβίτικα, το Ασπρόχωμα, τα Λαίϊκα, ο Αντικάλαμος και η Σπερχογία.

γ) Στο Μυχό του Μεσσηνιακού Κόλπου.

Πρόκειται για τοπικά διαμερίσματα που βρίσκονται στην ανατολική πλευρά του Δήμου και στη βορειοανατολική πλευρά του Μεσσηνιακού κόλπου. Εντάσσονται στη Μεσσηνιακή Μάνη, όμως έχουν φυσιογνωμία αστική και τουριστική . Τα διαμερίσματα αυτά είναι : Η Βέργα και η Μικρή Μαντίνεια .

δ) Στις Πλαγιές του Ταϋγέτου.

Πρόκειται για τοπικά διαμερίσματα που «φιλοξενούνται» στη βορειοδυτική πλευρά του ορεινού όγκου του Ταϋγέτου και διαθέτουν ιδιαίτερη φυσική ομορφιά και παραδοσιακό χαρακτήρα. Οι οικισμοί αυτοί προσεγγίζονται από τον οδικό άξονα Καλαμάτας-Σπάρτης και είναι: Το Ελαιοχώρι, το Καρβέλι, το Λαδά, η Νέδουσα, η Αρτεμισία, η Πηγές και η Αλαγονία.

2010 Πρόγραμμα Καλλικράτης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Νόμος αυτός ίσχυσε μέχρι το τέλος του 2010 οπότε και αντικαταστάθηκε από το νόμο 3852 / 2010 « Νέα αρχιτεκτονική της αυτοδιοίκησης και της αποκεντρωμένης Διοίκησης , Πρόγραμμα Καλλικράτης .» , ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ./Α.87 / 7-6-2010.

Με το άρθρο 6 του ανωτέρω νόμου καθιερώθηκε ο θεσμός των αποκεντρωμένων Διοικήσεων και το Ελληνικό Κράτος διαιρέθηκε σε επτά (7) Διοικήσεις :

α.Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής με έδρα την Αθήνα. β.Αποκεντρωμένη Διοίκηση Θεσσαλίας - Στερεάς Ελλάδας με έδρα τη Λάρισα. γ.Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου - Δυτικής Μακεδονίας με έδρα τα Ιωάννινα. δ.Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου με έδρα την Πάτρα. ε. Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου με έδρα τον Πειραιά. στ. Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης με έδρα το Ηράκλειο. ζ. Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Με το άρθρο τρία (3) του ιδίου νόμου καθιερώθηκε σε κάθε αποκεντρωμένη Διοίκηση η σύσταση και συγκρότηση περιφερειών.

Στην αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, η οποία μας αφορά, συστάθηκαν και συγκροτήθηκαν οι περιφέρειες:

α.Η περιφέρεια Ιονίων Νήσων η οποία περιλαμβάνει τους Νομούς Ζακύνθου, Κέρκυρας, Κεφαλληνίας και Λευκάδας. Έδρα της περιφέρειας Ιονίων νήσων ορίστηκε η Κέρκυρα. β.Η περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας η οποία περιλαμβάνει τους Νομούς Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας και Ηλείας. Έδρα της περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας ορίστηκε η Πάτρα. γ.Η περιφέρεια Πελοποννήσου, η οποία περιλαμβάνει τους Νομούς Αργολίδος, Αρκαδίας, Κορινθίας, Λακωνίας και Μεσσηνίας. Έδρα της περιφέρειας Πελοποννήσου ορίστηκε η Τρίπολη.

Κάθε νομός αποτελεί και περιφερειακή ενότητα και κάθε πρωτεύουσα νομού είναι έδρα της αντίστοιχης περιφερειακής ενότητας.

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 36 του ιδίου νόμου, στο Νομό Μεσσηνίας συστήθηκαν οι παρακάτω έξι (6) Δήμοι με παράλληλη κατάργηση όλων των παλαιών, οι οποίοι μετονομάστηκαν σε Δημοτικές Ενότητες:

α. Δήμος Καλαμάτας με έδρα την Καλαμάτα, αποτελούμενος από τις Δημοτικές Ενότητες: 1) Άριος 2) Αρφαρών 3)Θουρίας και 4) Καλαμάτας.

β. Δήμος Μεσσήνης με έδρα τη Μεσσήνη. γ. Δήμος Πύλου – Νέστορος με έδρα την Πύλο. δ. Δήμος Τριφυλίας με έδρα την Κυπαρισσία. ε. Δήμος Οιχαλίας με έδρα το Μελιγαλά. στ. Δήμος Δυτικής Μάνης με έδρα την Καρδαμύλη.

Έδρα του δήμου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από την ίδρυση του δήμου το 1837 και μέχρι την κατάργησή του το 1912, υπήρχε μεγάλη διαμάχη για την έδρα του δήμου. Επικρατούσε ισχυρό τοπικιστικό στοιχείο και έντονη δράση των τοπικών συσχετισμών. Το αποτέλεσμα ήταν, η έδρα να μεταφέρεται από την Τσερνίτσα στη Σίτσοβα και το αντίστροφο, ανάλογα με τον τόπο καταγωγής της εκάστοτε πλειοψηφίας στο δημοτικό συμβούλιο.

  • 1841-1863 Τζερνίτζα. Με το Β.Δ. της 22ας Ιαν. (3ης Φεβ.) 1841 «περί Διατηρήσεως των Δήμων της Επαρχίας Καλαμών.» , το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α. 5 / 3-3-1841, ο Δήμος Αλαγωνίας διατήρησε τη σύσταση, τα όρια και την τάξη του, με πληθυσμό 2916 κατοίκους .Η έδρα όμως του Δήμου μεταφέρθηκε στην Τζερνίτζα.
  • 1863-1874 Σίτσοβα. Με το από 13 Μαΐου 1863, Θέσπισμα της Προσωρινής Κυβέρνησης το οποίο δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Α.23/ 26-6-1863, η έδρα μεταφέρθηκε στην Σίτσοβα.
  • 1874-1879 Τζερνίτσα. Με το Β.Δ. της 23ης Δεκ. 1874 «περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας.» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α.9/ 14-2-1875, η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας, μετατέθηκε στην Τσερνίτσα. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε αφού ελήφθησαν υπόψη οι από 30-4-1872 και 17-11-1873 πράξεις του Δημοτικού Συμβουλίου Αλαγωνίας και του Επαρχιακού συμβουλίου Καλαμών αντίστοιχα.
  • 1879-1907 Σίτσοβα. Με το Β.Δ. της 4ης Ιαν.1879 «περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α.75/ 26-11-1879, η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας, μετατέθηκε στην Σίτσοβα. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε αφού ελήφθησαν υπόψη οι από 16-10-1877 και 13-12-1878 πράξεις του Δημοτικού Συμβουλίου Αλαγωνίας και του Επαρχιακού συμβουλίου Καλαμών αντίστοιχα.
  • 1907-1912 Τζερνίτσα. Με το Β.Δ. της 24ης Νοεμ. 1907 « περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας.» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α.246/ 5-12-1907, η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας, μετατέθηκε στην Τσερνίτσα. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε μετά από εισήγηση του υπουργού εσωτερικών αφού έλαβε υπόψη του την από 14 -7-1907, ομόφωνη και πλήρως τεκμηριωμένη γνωμοδότηση του Δημοτικού Συμβουλίου, η οποία δημοσιεύτηκε στο ίδιο ΦΕΚ.
  • 1912 διάλυση. Το έτος 1912 με Βασιλικό Διάταγμα «περί αναγνωρίσεως των Δήμων και Κοινοτήτων του Νομού Μεσσηνίας» που δημοσιεύθηκε αυθημερόν στο Φ.Ε.Κ Α.262/ 31-8-1912 ο Δήμος Αλαγωνίας διαλύθηκε και τα χωριά από τα οποία απαρτιζόταν (Καρβέλι, Λαδά, Μεγάλη Αναστάσοβα, Μικρή Αναστάσοβα, Σίτσοβα και Τσερνίτσα), αποτέλεσαν αυτοτελείς κοινότητες της Επαρχίας Καλαμών του Νομού Μεσσηνίας. Λίγα χρόνια αργότερα στην κοινότητα Καρβελίου εντάχθηκε και ο οικισμός Χανάκια (σημερινό Κάτω Καρβέλι), ο οποίος αποσπάστηκε από τη Γιάννιτσα (σημερινό Ελαιοχώρι).

Διατελέσαντες Δήμαρχοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με το βιβλίο "Αλαγονιακά" του Αντωνίου Μασουρίδη (1936), Το 1839 διορίστηκε ο αγωνιστή του 1821, Αναγνώστης Κανελλόπουλος, από την Σίτσοβα πρώτος Δήμαρχος και εισπράκτορας ο Ιωάννης Μαντάς από το Χωριό Λαδά .

Το 1841 τον αντικατέστησε ο δήμαρχος Θεόφιλος Μασουρίδης του Γεωργίου, αξιωματικός της Φάλαγγας. Στην συνέχεια ξεσπά στον δήμο ένας σκληρός αγώνας εκ μέρους των κυβερνητικών παραγόντων για να ελέγξουν τα δημοτικά πράγματα μια και ο Θεόφιλος Μασουρίδης ήταν αντι-Κωλεττικός. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να διχαστούν οι κάτοικοι και να χυθεί αρκετό αίμα. Το έτος 1844 προκειμένου να ελεγχθούν οι εκλογικές διαδικασίες, σκοτώθηκαν τουλάχιστον τρία άτομα, τραυματίστηκαν αρκετά και κάηκε η εκκλησία του χωριού και κάμποσα σπίτια. Όμως παρ'όλα αυτά οι κάτοικοι εξέλεξαν το 1845 και πάλι τον Θεόφιλο Μασουρίδη, τον οποίο όμως λίγους μήνες αργότερα τον καθαίρεσε η Κυβέρνηση από τα καθήκοντά του, στερώντας του και το δικαίωμα να θέσει υποψηφιότητα στην νέα εκλογική αναμέτρηση.

Είναι η εποχή που κυριαρχεί ο φιλοκυβερνητικός Μέλ. Καλαμαράς, ο οποίος διορίζεται δήμαρχος το 1846, μέσα σε ένα κλίμα εκλογονοθείας, εκβιασμών και εγκληματικών πράξεων[εκκρεμεί παραπομπή]. Στις δημοτικές εκλογικές αναμετρήσεις της Αλαγωνίας ψηφίζουν πλέον και δεκαπεντάχρονα παιδιά, ενώ αντίθετα στερούνται του δικαιώματος ψήφου, χωρίς αιτία, οι ιδεολογικά αντίθετοι κάτοικοι, πολλοί από τους οποίους για να αποφύγουν σκευωρίες, βασανισμούς και φυλακίσεις, καταφεύγουν όπως και επί τουρκοκρατίας στα βουνά. Μεταξύ αυτών είναι και οι Γ. Σούμπλης, Ι. Βασιλάκης, Σπ. Παπαδέας, Δ. Κοντογιάννης κ.α., οι οποίοι μάταια προσπαθούν να εξασφαλίσουν το δίκαιό τους με μηνυτήριες αναφορές και διαμαρτυρίες προς όλες τις κατευθύνσεις. Τελικά ο Θεόφιλος Μασουρίδης θα δολοφονηθεί από τους πολιτικούς του αντιπάλους το 1890.

Στις δημοτικές εκλογές του 1866 και του 1870, δήμαρχος Αλαγωνίας εκλέχτηκε ο Παναγιώτης Βασιλάκης, αναπτύσσοντας πλούσιο έργο για τον δήμο.

Το 1883, το 1887 και το 1891, εκλέχτηκε δήμαρχος ο Δημήτριος Φιλομήτωρ, ιατρός στο επάγγελμα. Τιμήθηκε με τον Αργυρό Σταυρό του Τάγματοςτου Σωτήρος. Την περίοδο 18991907, δήμαρχος είναι ο Δημήτρης Μασουρίδης, γιος του δολοφονηθέντος Θεόφιλου.

Δημιουργία κοινοτήτων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δήμος Αλαγωνίας σταμάτησε να υπάρχει ως Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τον νόμο ΔΝΖ’, που δημοσιεύθηκε αυθημερόν στο Φ.Ε.Κ Α.262/ 31-8-1912 και διασπάστηκε διοικητικά στις παρακάτω κοινότητες, οι οποίες ενσωματώθηκαν στον Δήμο Καλαμάτας το 1997. Με το Διάταγμα 4.11.1927 (ΦΕΚ Α306/1927), μετονομάστηκαν στο σημερινό τους όνομα, ενώ με την εφαρμογή του νόμου Καλλικράτης ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α.87/ 7-6-2010, από 1-1-2011 εμφανίζεται σαν Τοπικές Κοινότητες της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας:

  • Κοινότητα Σίτσοβας 1912-1927 & Κοινότητα Αλαγονίας 1927-1997

Η κοινότητα αυτή το 1927, μετονομάστηκε σε "κοινότητα Αλαγονίας" και από 1-1-2011 εμφανίζεται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας.

  • Κοινότητα Τσερνίτσας 1912-1927 & Κοινότητα Αρτεμισίας 1927-1997

Η κοινότητα αυτή το 1927, μετονομάστηκε σε «Αρτεμισία» και από 1-1-2011 εμφανίζεται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας.

  • Κοινότητα Καρβελίου 1912-1997

Η κοινότητα Καρβελίου αναγνωρίστηκε ως αυτοτελής Οργανισμός τοπικής Αυτοδιοίκησης το 1912. Την κοινότητα αποτελούσαν οι οικισμοί «Καρβέλι», «Εμιαλοί» και τα «Χανάκια» τα οποία μέχρι τότε ανήκαν στο χωριό Γιάννιτσα σημερινό Ελαιοχώρι. Τα «Τα Χανάκια» με το Β.Δ. 18.5.1956 (ΦΕΚ 125/1956) μετονομάστηκε σε «Κάτω Καρβέλι». Από 1-1-2011 εμφανίζεται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας.

  • Κοινότητα Μεγάλης Αναστάσοβας 1912-1927 & Κοινότητα Νέδουσας 1927-1997

Η κοινότητα αυτή, το 1927 μετονομάστηκε σε κοινότητα «Νέδουσας». Από 1-1-2011 εμφανίζεται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας.

  • Κοινότητα Μικρής Αναστάσοβας 1912-1927 & Κοινότητα Πηγών 1927-1997

Η κοινότητα αυτή, το 1927 μετονομάστηκε σε κοινότητα «Πηγών». Από 1-1-2011 εμφανίζονται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας.

  • Κοινότητα Λαδά 1912-1997

Η κοινότητα Λαδά αναγνωρίστηκε ως αυτοτελής Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης το 1912. Από 1-1-2011 εμφανίζεται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας.

Σλάβοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τον αποικισμό των Σλάβων που έγινε στην Πελοπόννησο τον 8ο μ.Χ. αιώνα επί αυτοκράτορος του Βυζαντίου Κωνσταντίνου του Ε', εγκαταστάθηκαν Σλάβοι στη Λακωνία και κυρίως στις πλαγιές του Ταϋγέτου ως ποιμένες ή γεωργοί. Στις ανατολικές πλαγιές του Ταϋγέτου εγκαταστάθηκαν οι Σλάβοι Εζερίτες και στις δυτικές πλαγιές, δηλαδή στην περιοχή της αρχαίας Δενθελιάτιδος χώρας και Γιάννιτσας, εγκαταστάθηκαν οι Σλάβοι Μεληγγοί. Τότε χτίστηκαν από τους Μεληγγούς τα χωριά που είχαν μέχρι προ ολίγων ετών σλαβικά ονόματα, όπως Σίτσοβα, Τσερνίτσα, Μεγάλη Αναστάσοβα , Μικρή Αναστάσοβα , Κουτσαβά Λαδά και Κουτσαβά Καρβέλι .

Το έτος 1927, τα παραπάνω χωριά μετονομάστηκαν , σε Αλαγονία η Σίτσοβα, σε Αρτεμισία η Τσερνίτσα, σε Νέδουσα η μεγάλη Αναστάσοβα και σε Πηγαί η μικρή Αναστάσοβα. Εκτός όμως από τα ονόματα των χωριών υπάρχουν μέχρι σήμερα πολλές τοποθεσίες στην περιοχή αυτή που διατηρούν τα σλαβικά ονόματα π.χ. Ιμποβός, Πλεσιβίτσα, Πελενίτσα, Μπόροβα, Σιλίμποβες κ.α.

Οι Μεληγγοί ήταν ειδωλολάτρες και ασχολούνταν με τη γεωργία και κυρίως με την κτηνοτροφία. Τούτο μαρτυρούν τα πολλά ποιμνιοστάσια που βρίσκονται ερειπωμένα στην περιοχή. Ήτανε άνθρωποι απείθαρχοι και σκληροί, πολεμοχαρείς και ορμητικοί και πολλές φορές δημιουργούσαν ζητήματα στη διοίκηση του θέματος της Πελοποννήσου.

Χριστιανισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το δέκατο μ. Χ. αιώνα οι κάτοικοι των Χωριών του Ταϋγέτου έγιναν Χριστιανοί, ύστερα από "μεγάλες και επίπονες προσπάθειες" που κατέβαλε για τον εκχριστιανισμό τους ο Όσιος Νίκων, ο πολιούχος της Σπάρτης. Έτσι, στο τέλος του δέκατου μ. Χ. αιώνα έχουμε στην περιοχή της αρχαίας Δενθαλιάτιδας έξι χωριά με κατεύθυνση από Βορρά προς Νότο: την Μεγάλη Αναστάσοβα, τη Σίτσοβα, τη Μικρή Αναστάσοβα, την Τσερνίτσα, του Λαδά και το Καρβέλι, που κατοικούντο κυρίως από Σλάβους που έγιναν Χριστιανοί.

Με την πάροδο του χρόνου, με την επίδραση της χριστιανικής θρησκείας και κυρίως με την επίδραση που είχε για τους Σλάβους η επικοινωνία και επιμειξία τους με τους Έλληνες κατοίκους των γειτονικών περιοχών, με τους οποίους ανέπτυξαν διάφορες σχέσεις, οικονομικές, κοινωνικές, πολιτιστικές κλπ., οι Σλάβοι των παραπάνω χωριών άρχισαν να αποκτούν ελληνική συνείδηση, να μιλάνε την Ελληνική γλώσσα και έτσι να εμφανίζονται σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής ως Έλληνες. Με αυτόν τον τρόπο μετά τον εκχριστιανισμό συνετελέσθη και ο εξελληνισμός τους.

Τουρκοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την εποχή της Τουρκοκρατίας, τα παραπάνω έξι χωριά διατήρησαν το καθένα χωριστά το Σλαβικό του όνομα, όλα όμως μαζί ονομάζονταν «πισινά χωριά», ή «πισινοχώρια», γιατί τα χωριά αυτά σε σχέση με τον Μυστρά, που ήτανε το διοικητικό κέντρο της περιοχής, ήταν χτισμένα στο δυτικό (πισινό) μέρος του Ταϋγέτου ενώ ο Μυστράς ήτανε χτισμένος στο ανατολικό (μπροστινό) μέρους του Ταϋγέτου. Στα πισινά χωριά κατά τους χρόνους της δουλείας δεν κατοίκησαν ποτέ Τούρκοι και έτσι ο πληθυσμός τους ήταν πάντοτε καθαρά ελληνικός[εκκρεμεί παραπομπή].

Το έτος 1645 οι Τούρκοι επιτέθηκαν εναντίον των Ενετών που κατείχαν την Κρήτη και κατέλαβαν τα Χανιά. Στη συνέχεια, διαρκώς πολεμώντας, υπέταξαν μέσα σε είκοσι πέντε χρόνια ολόκληρη την Κρήτη, εκτός από την πόλη του Ηρακλείου, που λεγόταν τότε «Χάνδαξ» και ήτανε καλά οχυρωμένη. Οι Τούρκοι συνέχισαν την πολιορκία του Ηρακλείου από το 1645 μέχρι το 1669 όπου το Ηράκλειο παρεδόθη με συνθήκη στους Τούρκους. Οι Τούρκοι μπήκαν στην πόλη του Ηρακλείου που ήτανε έρημη από κατοίκους. Όλοι οι κάτοικοι της πόλεως και πολλοί άλλοι Κρητικοί που είχαν καταφύγει εκεί, εγκατέλειψαν την πόλη και πέρασαν με παντός είδους πλωτά μέσα, Ενετικά και Κρητικά, στις απέναντι ακτές της Πελοποννήσου και στα Ιόνια νησιά, παίρνοντας μαζί τους τις οικογένειές τους και ότι άλλο μπορούσαν να μεταφέρουν από τα περιουσιακά τους στοιχεία.

Πολλοί από τους Κρητικούς που πέρασαν στις απέναντι ακτές της Μάνης, πίστεψαν ότι δε θα ήταν ασφαλείς, αν εγκαθίσταντο στα παράλια χωριά της περιοχής, τα οποία διαρκώς κινδυνεύανε από τις επιδρομές των πειρατών και γι’ αυτό προτίμησαν να εγκατασταθούν στο εσωτερικό της χώρας. Ήρθαν λοιπόν στα "πισινά χωριά" και εγκαταστάθηκαν σε αυτά γιατί ούτε Τούρκους κατοίκους είχαν, ούτε κινδύνευαν από τους πειρατές. Η γνώμη αυτή για την εγκατάσταση Κρητικών προσφύγων στα πισινά χωριά στηρίζεται:

α) στο ότι οι κάτοικοι των χωριών αυτών μοιάζουν στη φυσιογνωμία με τους Κρητικούς. β) στην ομοιότητα της προφοράς και ιδίως του «και» που προφέρονται ως «τσε» και γ) Στα Κρητικά επώνυμα, που έχουν πολλοί κάτοικοι των πισινών χωριών.

Εκτός όμως από τους Κρητικούς πρόσφυγες και άλλοι Έλληνες κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας και ιδιαίτερα κατά τους χρόνους της επανάστασης και της λεηλασίας του Ιμπραήμ στην Εκστρατεία του Μωριά, άφησαν τον τόπο τους, ο οποίος δεν τους έδινε ασφάλεια, είτε γιατί ήταν παράλιος, είτε γιατί κατοικούσαν σε αυτόν Τούρκοι και εγκαταστάθηκαν στα πισινά χωριά όπου ήταν ασφαλείς από τις λεηλασίες των πειρατών και από την αρπακτική μανία των Τούρκων. Αλλά και οι κλέφτες ακόμη, που είχαν βγει στα βουνά για να πολεμήσουν τους Τούρκους, σε αυτά τα χωριά έβρισκαν έστω και προσωρινά στοργή, ανακούφιση και φιλόξενη στέγη.

Σχολή Μελέ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην καλλιέργεια και ανάπτυξη της Εθνικής ενότητας συντέλεσε και η λειτουργία της Σχολής του Γένους στη θέση «Μελέ». Η σχολή του Μελέ ιδρύθηκε τον δέκατο όγδοο αιώνα στο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου που είναι κοντά στο χωριό Τσερνίτσα (νυν Αρτεμισία).

Σ’ αυτήν δίδαξαν τα Ελληνικά γράμματα και την Ελληνική ιδέα της απελευθέρωσης του Γένους μεγάλοι δάσκαλοι κατά κανόνα κληρικοί και μαθητές της Σχολής υπήρξαν μεγάλες μορφές των Αγώνων του 1821.

Από το ενιαίο Ελληνικό σύνολο που είχε δημιουργηθεί στην περιοχή των πίσω χωριών, γεννήθηκαν:

1) Κατά τους τελευταίους χρόνους της δεκαετίας ο Οικουμενικός Πατριάρχης Προκόπιος ο Πελοποννήσιος (17851789) που γεννήθηκε στη Σίτσοβα και πέθανε σ’ αυτή εξόριστος.

2) Κατά την έναρξη του αγώνα του 1821 ο μητροπολίτης Ναυπλίου και Άργους Γρηγόριος Καλαμαράς που γεννήθηκε στη Σίτσοβα και πέθανε από τις στερήσεις και τις κακουχίες στην Τρίπολη, όπου κρατήθηκε ως όμηρος.

3) Ο ήρωας της Επαναστάσεως Νικήτας Σταματελόπουλος ή Νικηταράς ο Τουρκοφάγος που γεννήθηκε στη Νέδουσα (Μεγάλη Αναστάσοβα).

4) Κατά τους πρώτους χρόνους μετά την απελευθέρωση, ο Εθνικός ευεργέτης Πέτρος Δημάκης, που γεννήθηκε στη Μικρή Αναστάσοβα, πλούτισε ως έμπορος στη Ρουμανία και όταν επέστρεψε στην Ελλάδα δώρισε τη μεγάλη περιουσία του στο Κράτος με τον όρο να λειτουργεί στην περιοχή της πατρίδας του ένα «Αλληλοδιδακτικό» και ένα «Ελληνικό» σχολείο κατά το εκπαιδευτικό σύστημα της εποχής εκείνης. Για τη στέγαση αυτών των σχολείων ο Πέτρος Δημάκης έκτισε με δικές του δαπάνες ένα μεγαλοπρεπές διδακτήριο διώροφο κοντά στο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στη θέση «Μελέ» της Τσερνίτσας (Αρτεμισίας). Σε αυτό εκτός από τις αίθουσες διδασκαλίας υπήρχαν αίθουσες για τη διαμονή των διδασκάλων και αίθουσες για τη διαμονή των μαθητών. Το θαυμάσιο εκείνο διδακτήριο λειτούργησε από το 1857 μέχρι το 1902 που καταστράφηκε από πυρκαγιά.

Αγώνας της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα χρόνια της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821, η περιοχή των πισινών χωριών, λόγω της μορφολογίας του εδάφους και τις απουσίας των Τούρκων, χρησιμοποιήθηκε ως ασφαλές ορμητήριο για τον αγώνα εναντίον των Τούρκων και οι κάτοικοι έτρεξαν στον αγώνα με οπλαρχηγούς, μεταξύ των οποίων ήταν , ο Στρατηγός Γιάννης Στρούμπος από την Τσερνίτσα και ο Γεώργιος Βασιλάκης από τη Σίτσοβα, που προήχθη σε χιλίαρχο το 1825 και δολοφονήθηκε στη Σίτσοβα το 1828.

Ιδιαίτερη σημασία είχε το ιερό μοναστήρι του Μαρδακίου, που βρισκότανε στον μέσο του δρόμου που ξεκίναγε από τα χωριά της Αρκαδίας πέρναγε από τα πισινά χωριά και κατέληγε στα χωριά της Μάνης. Έτσι το μοναστήρι του Μαρδακίου χρησιμοποιήθηκε πολλές φορές ως τόπος συγκεντρώσεως των μεγάλων οπλαρχηγών Κολοκοτρώνη, Παπαφλέσσα, Κεφάλα κ.λπ. οι οποίοι συσκέπτονταν σε αυτό και έπαιρναν τις μεγάλες αποφάσεις. Έτσι συνήλθαν εκεί στις 18 Μαρτίου 1821 οι οπλαρχηγοί και αποφάσισαν να πάρουν την Καλαμάτα, πράγμα που έγινε στις 23 Μαρτίου 1821.

Στην περιοχή υπάρχουν πολλές εκκλησίες και πολλά μοναστήρια. Χαρακτηριστικά είναι: Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μαρδακίου κοντά στη Μεγάλη Αναστάσοβα, , Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου και Αγίου Αντωνίου κοντά στη Σίτσοβα, Δώδεκα Αποστόλων κοντά στη Μικρή Αναστάσοβα, Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου ή Μελέ κοντά στη Τσερνίτσα , Κοίμησις της Θεοτόκου ή Ζωοδόχου Πηγής ή Παναγίας Κουρτζενης κοντά στο Λαδά και Κοιμήσεως της Θεοτόκου - Σιδερόπορτας κοντά στο Καρβέλι.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "Αλαγονιακά" Αντώνη Ν. Μασουρίδη πρώην γυμνασιάρχου τυπογραφείο Αλεξ. Βισκουνάκη Αριστείδου 6, Αθήνα 1936 και ανατύπωση από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Αρτεμισίων Αθήνας. Πηγαί και Βοηθήματα στη σελίδα 422.
  • "Αλαγονία και Αλαγόνιοι" Τόμος Ι & ΙΙ. Αγησίλαου Καλαμαρά. Έκδοση του συλλόγου Αλαγονίων Καλαμάτας. Καλαμάτα 2001. Βιβλιογραφία στη σελίδα 10.
  • "Μεσσηνία" Καλαμάτα 1995. Δημήτρη Διον. Σταματόπουλου φιλόλογου τεως διευθυντή Λυκείου
  • "Μεσσηνιακά 1969-1970" Μίμη Η. Φερέτου. Έκδοση 1972 από «Αριστομένης» Μαυρομιχάλη 9 Αθήνα. Εγκυκλοπαίδεια "Αλαγονία" σελίδα 228-240 και "Σίτσοβα" σελίδα 435.
  • "Δυτικά στον Ταΰγετο" τόμος Ι & ΙΙ και Βιβλιογραφία σελ 344. Γιώργος Πετράκος
  • «Η ζωή στην Καλαμάτα και στην περιοχή της» (η ελληνική επαρχία) 1918-1943". Έκδοση 2001. Τάκη(Δημ) Π. Χιουρέα προέδρου Σ.Ε. Τοπικών Οργανώσεων (επαρχιωτών).
  • " Όπισθεν του Μυστρά / τομος Α΄. " Σμηνάρχου (ΤΥΕ) ε.α. Ηλία Λαζάρου
  • Εφημερίδα “Παναλαγονιακά Νέα”
  • Εφημερίδα “Δενθαλιάτιδα Χώρα”

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • {ΓΑΚ / αρχείο Υπ. Εσ. Όθωνος / Φ. 95/ 23512)}
  • {ΦΕΚ / Α. 80/28-12-1836}
  • {με τον νόμο ΔΝΖ/1912, ο οποίος δημοσιεύθηκε αυθημερόν στο Φ.Ε.Κ / Α.262 / 31-8-1912}
  • με το ΒΔ της 11ης Οκτωβρίου 1870 (ΦΕΚ Α 43 /29-12-[1870], σελ.540)