Δήμος Αλαγωνίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Δήμος Αλαγονίας)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Δήμος Αλαγωνίας ήταν δήμος της Επαρχίας Καλαμών του Νομού Μεσσηνίας που ιδρύθηκε με Βασιλικό Διάταγμα το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. Α. 80/28-12-1836. Μέχρι τότε οι συνοικισμοί από τους οποίους συγκροτήθηκε ο Δήμος ονομάζονταν Πισινά Χωριά και ανήκαν στην Επαρχία Μυστρά της Λακωνίας .

Με το πιo πάνω Διάταγμα στην Επαρχία Καλαμών δημιουργήθηκαν οκτώ Δήμοι έναντι εννέα (9) που προέβλεπε η εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών. Συγκεκριμένα δημιουργήθηκαν οι Δήμοι Αβίας, Κυτριών, Γερήνιας, Καλαμών, Αμφείας και Αλαγωνίας. Στον Δήμο Αλαγωνίας εντάχθηκε και ο Δήμος Κουτσάβης που περιελάμβανε η εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών και απαρτιζόταν από τα χωριά Κουτσαβά Λαδά, Κουτσαβά Καρβέλι και Τσερνίτσα .

Ο νεοσύστατος Δήμος ήταν Β΄ τάξεως, με πληθυσμό 2442 κατοίκους. Απαρτιζόταν από τα χωριά Τσερνίτσα, Κουτσαβά Καρβέλι, Κουτσαβά Λαδά, Δύο Μοναστήρια, Σίτσοβα, Μεγάλη Αναστάσοβα, και Μικρή Αναστάσοβα. Έδρα του Δήμου καθορίστηκε η Σίτσοβα .

Αυτή είναι η πρώτη επίσημη (κατά Νόμο) καταγραφή των ονομάτων του Δήμου και των Χωριών του.

Καταργήθηκε με τη δημιουργία ξεχωριστών κοινοτήτων με τον νόμο ΔΝΖ/1912 , ο οποίος δημοσιεύθηκε αυθημερόν στο Φ.Ε.Κ / Α.262 / 31-8-1912

Η αρχική σφραγίδα του δήμου ήταν κυκλική, χωρίς έμβλημα. Το έμβλημα της σφραγίδας καθορίστηκε με το ΒΔ της 11ης Οκτωβρίου 1870 (ΦΕΚ 4, σελ.540): «… η του δήμου Αλαγωνίας εν τω μέσω μεν «Άρτεμιν» γύροθεν δε τας λέξεις «δήμος Αλαγωνίας». Συμβολίζει την θεάν του κυνηγίου Λιμνάτιδα Άρτεμιν κρατώσαν εκ των κεράτων έλαφον. Ετέθη διότι εν τη περιφερεία του δήμου υπάρχει ναός εις λατρείαν της θεάς ταύτης …». Είναι δηλαδή εμπνευσμένη από το ιερό της θεάς Άρτεμης που βρισκόταν στον Βόλιμνο. Στο κέντρο απεικόνιζε τη θεά Λιμνάτιδα Άρτεμη η οποία κρατούσε από τα κέρατα ένα ελάφι με γραμμένες γύρω τις λέξεις «ΔΗΜΟΣ ΑΛΑΓΩΝΙΑΣ».

Το Ιστορικό όνομα της περιοχής από την εποχή του Ομήρου (περίπου 800 π.χ.) και μέχρι το 800 περίπου μ.χ.) ήταν Δενθαλιάτιδα (Thenthaliatem Agrum σύμφωνα με τους Ρωμαίους),

Έκταση και Πληθυσμός (απογραφή 1928 - 2011)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέχρι σήμερα τα χωριά αυτά εξακολουθούν να διατηρούν την συνοχή τους με τον τίτλο "χωριά του Ταϋγέτου της Καλαμάτας, εκδίδοντας και σχετική πολιτιστική εφημερίδα με τον τίτλο "Παναλαγονιακά νέα". Κατά καιρούς γίνονται προσπάθειες συντονισμού των κοινωνικών, πολιτιστικών και λοιπών δραστηριοτήτων μεταξύ των χωριών με μικρότερα ή μεγαλύτερα αποτελέσματα.

Η έκταση καθώς και ο πληθυσμός των χωριών αυτών από την μετονομασία τους το 1927 μέχρι την απογραφή του 2011 εμφανίζεται στον ακόλουθο πίνακα:

Κοινότητες/Δ. διαμερίσματα Στρέμματα 1928 1940 1951 1981 1991 2001 2011
Σίτσοβα (Αλαγονία) 22093 941 1029 940 335 410 360 176
Τσερνίτσα (Αρτεμισία) 38797 563 517 300 239 339 310 142
Μεγ.Αναστάσοβα (Νέδουσα) 19802 509 591 514 180 206 158 135
Κουτσαβά Καρβέλι (Καρβέλι) 29891 500 515 409 111 180 180 63
Κουτσαβά Λαδά (Λαδά) 12597 396 474 308 188 231 223 85
Μικρή Αναστάσοβα (Πηγαί) 11492 275 200 150 115 149 103 80
Σύνολο 134672 3184 3326 2621 1168 1515 1334 681

Διαμάχη για την έδρα του δήμου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από την ίδρυσή του το 1837 και μέχρι την κατάργησή του το 1912, υπήρχε μεγάλη διαμάχη για την έδρα του δήμου, αφού επικρατούσε ισχυρό τοπικιστικό στοιχείο και έντονη δράση των τοπικών συσχετισμών. Το αποτέλεσμα ήταν η έδρα να μεταφέρεται από την Τσερνίτσα στη Σίτσοβα και το αντίστροφο, ανάλογα με τον τόπο καταγωγής της εκάστοτε πλειοψηφίας στο δημοτικό συμβούλιο.

Με το Β.Δ. της 22ας Ιαν. (3ης Φεβ.) 1841 «περί Διατηρήσεως των Δήμων της Επαρχίας Καλαμών.» , το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α. 5 / 3-3-1841 , ο Δήμος Αλαγωνίας διατήρησε τη σύσταση, τα όρια και την τάξη του, με πληθυσμό 2916 κατοίκους .Η έδρα όμως του Δήμου μεταφέρθηκε στην Τζερνίτζα.

Με το από 13 Μαΐου 1863, Θέσπισμα της Προσωρινής Κυβέρνησης το οποίο δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ / Α. 23 / 26-6-1863, η έδρα μεταφέρθηκε στην Σίτσοβα

Με το Β.Δ. της 23ης Δεκ. 1874 « περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας.» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α. 9 / 14-2-1875 , η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας , μετατέθηκε στην Τσερνίτσα. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε αφού ελήφθησαν υπόψη οι από 30-4-1872 και 17-11-1873 πράξεις του Δημοτικού Συμβουλίου Αλαγωνίας και του Επαρχιακού συμβουλίου Καλαμών αντίστοιχα.

Με το Β.Δ. της 4ης Ιαν. 1879 « περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας » το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.75 / 26-11-1879 , η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας , μετατέθηκε στην Σίτσοβα . Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε αφού ελήφθησαν υπόψη οι από 16-10-1877 και 13-12-1878 πράξεις του Δημοτικού Συμβουλίου Αλαγωνίας και του Επαρχιακού συμβουλίου Καλαμών αντίστοιχα .

Με το Β.Δ. της 24ης Νοεμ. 1907 « περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας .» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.246 / 5-12-1907 , η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας, μετατέθηκε στην Τσερνίτσα . Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε μετά από εισήγηση του υπουργού εσωτερικών αφού έλαβε υπόψη του την από 14 -7-1907, ομόφωνη και πλήρως τεκμηριωμένη γνωμοδότηση του Δημοτικού Συμβουλίου, η οποία δημοσιεύτηκε στο ίδιο ΦΕΚ.

Το έτος 1912 με Βασιλικό Διάταγμα « περί αναγνωρίσεως των Δήμων και Κοινοτήτων του Νομού Μεσσηνίας» που δημοσιεύθηκε αυθημερόν στο Φ.Ε.Κ / Α.262 / 31-8-1912 ο Δήμος Αλαγωνίας διαλύθηκε και τα Χωριά από τα οποία απαρτιζόταν, (Καρβέλι, Λαδά, Μεγάλη Αναστάσοβα, Μικρή Αναστάσοβα, Σίτσοβα και Τσερνίτσα) αποτέλεσαν αυτοτελείς Κοινότητες της Επαρχίας Καλαμών του Νομού Μεσσηνίας. Λίγα χρόνια αργότερα στην κοινότητα Καρβελίου εντάχθηκε και ο οικισμός Χανάκια σημερινό Κάτω Καρβέλι , ο οποίος αποσπάστηκε από τη Γιάννιτσα σημερινό Ελαιοχώρι.

Διατελέσαντες Δήμαρχοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με το βιβλίο "Αλαγονιακά" του Αντωνίου Μασουρίδη (1936), Το 1839 διορίστηκε ο αγωνιστή του 1821, Αναγνώστης Κανελλόπουλος, από την Σίτσοβα πρώτος Δήμαρχος και εισπράκτορας ο Ιωάννης Μαντάς από το Χωριό Λαδά .

Το 1841 τον αντικατέστησε ο δήμαρχος Θεόφιλος Μασουρίδης του Γεωργίου, αξιωματικός της Φάλαγγας. Στην συνέχεια ξεσπά στον δήμο ένας σκληρός αγώνας εκ μέρους των κυβερνητικών παραγόντων για να ελέγξουν τα δημοτικά πράγματα μια και ο Θεόφιλος Μασουρίδης ήταν αντι-Κωλεττικός. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να διχαστούν οι κάτοικοι και να χυθεί αρκετό αίμα. Το έτος 1844 προκειμένου να ελεγχθούν οι εκλογικές διαδικασίες, σκοτώθηκαν τουλάχιστον τρία άτομα, τραυματίστηκαν αρκετά και κάηκε η εκκλησία του χωριού και κάμποσα σπίτια. Όμως παρ'όλα αυτά οι κάτοικοι εξέλεξαν το 1845 και πάλι τον Θεόφιλο Μασουρίδη, τον οποίο όμως λίγους μήνες αργότερα τον καθαίρεσε η Κυβέρνηση από τα καθήκοντά του, στερώντας του και το δικαίωμα να θέσει υποψηφιότητα στην νέα εκλογική αναμέτρηση.

Είναι η εποχή που κυριαρχεί ο φιλοκυβερνητικός Μέλ. Καλαμαράς, ο οποίος διορίζεται δήμαρχος το 1846, μέσα σε ένα κλίμα εκλογονοθείας, εκβιασμών και εγκληματικών πράξεων[εκκρεμεί παραπομπή]. Στις δημοτικές εκλογικές αναμετρήσεις της Αλαγωνίας ψηφίζουν πλέον και δεκαπεντάχρονα παιδιά, ενώ αντίθετα στερούνται του δικαιώματος ψήφου, χωρίς αιτία, οι ιδεολογικά αντίθετοι κάτοικοι, πολλοί από τους οποίους για να αποφύγουν σκευωρίες, βασανισμούς και φυλακίσεις, καταφεύγουν όπως και επί τουρκοκρατίας στα βουνά. Μεταξύ αυτών είναι και οι Γ. Σούμπλης, Ι. Βασιλάκης, Σπ. Παπαδέας, Δ. Κοντογιάννης κ.α., οι οποίοι μάταια προσπαθούν να εξασφαλίσουν το δίκαιό τους με μηνυτήριες αναφορές και διαμαρτυρίες προς όλες τις κατευθύνσεις. Τελικά ο Θεόφιλος Μασουρίδης θα δολοφονηθεί από τους πολιτικούς του αντιπάλους το 1890.

Στις δημοτικές εκλογές του 1866 και του 1870, δήμαρχος Αλαγωνίας εκλέχτηκε ο Παναγιώτης Βασιλάκης, αναπτύσσοντας πλούσιο έργο για τον δήμο.

Το 1883, το 1887 και το 1891, εκλέχτηκε δήμαρχος ο Δημήτριος Φιλομήτωρ, ιατρός στο επάγγελμα. Τιμήθηκε με τον Αργυρό Σταυρό του Τάγματοςτου Σωτήρος. Την περίοδο 18991907, δήμαρχος είναι ο Δημήτρης Μασουρίδης, γιος του δολοφονηθέντος Θεόφιλου.

Κατάργηση του δήμου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δήμος Αλαγωνίας σταμάτησε να υπάρχει ως Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τον νόμο ΔΝΖ’ , που δημοσιεύθηκε αυθημερόν στο Φ.Ε.Κ / Α.262 / 31-8-1912 και διασπάστηκε διοικητικά στις παρακάτω κοινότητες, οι οποίες ενσωματώθηκαν στον Δήμο Καλαμάτας το 1997:

  • Κοινότητα Σίτσοβας 1912-1927 & Κοινότητα Αλαγονίας 1927-1997

Η κοινότητα αυτή μετονομάστηκε σε "κοινότητα Αλαγονίας" με το Διάταγμα 4.11.1927 (ΦΕΚ Α306/1927). Μετά την εφαρμογή του νόμου Καλλικράτης ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. / Α. 87 / 7-6-2010 , η Αλαγονία από 1-1-2011 εμφανίζεται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας.

  • Κοινότητα Τσερνίτσας 1912-1927 & Κοινότητα Αρτεμισίας 1927-1997

Η κοινότητα αυτή, μετονομάστηκε με το ίδιο παραπάνω Διάταγμα, σε «Αρτεμισία». Μετά την εφαρμογή του νόμου Καλλικράτης ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. / Α. 87 / 7-6-2010 , η Αρτεμισία από 1-1-2011 εμφανίζεται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας..

  • Κοινότητα Καρβελίου 1912-1997

Η κοινότητα Καρβελίου αναγνωρίστηκε ως αυτοτελής Οργανισμός τοπικής Αυτοδιοίκησης με το Βασιλικό Διάταγμα 31.8.1912 το οποίο δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 262/1912. Την κοινότητα αποτελούσαν οι οικισμοί «Καρβέλι», «Εμιαλοί» και τα «Χανάκια» τα οποία μέχρι τότε ανήκαν στο χωριό Γιάννιτσα σημερινό Ελαιοχώρι . Τα <<Τα Χανάκια>> με το Β.Δ. 18.5.1956 (ΦΕΚ 125/1956) μετονομάστηκαν σε «Κάτω Καρβέλι». Μετά την εφαρμογή του νόμου Καλλικράτης ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. / Α. 87 / 7-6-2010 , το Καρβέλι από 1-1-2011 εμφανίζεται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας..

  • Κοινότητα Μεγάλης Αναστάσοβας 1912-1927 & Κοινότητα Νέδουσας 1927-1997

Η κοινότητα αυτή, με το παραπάνω Διάταγμα, μετονομάστηκε σε κοινότητα «Νέδουσας». .Μετά την εφαρμογή του νόμου Καλλικράτης ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. / Α. 87 / 7-6-2010 , η Νέδουσα από 1-1-2011 εμφανίζεται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας.

  • Κοινότητα Μικρής Αναστάσοβας 1912-1927 & Κοινότητα Πηγών 1927-1997

Η κοινότητα αυτή, μετονομάστηκε με το παραπάνω Διάταγμα, σε κοινότητα «Πηγών».Μετά την εφαρμογή του νόμου Καλλικράτης ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. / Α. 87 / 7-6-2010 , οι Πηγαίς από 1-1-2011 εμφανίζονται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας.

  • Κοινότητα Λαδά 1912-1997

Η κοινότητα Λαδά αναγνωρίστηκε ως αυτοτελής Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης με το Βασιλικό Διάταγμα 31.8.1912 το οποίο δημοσιεύτηκε αυθημερόν στο ΦΕΚ 262/1912.Μετά την εφαρμογή του νόμου Καλλικράτης ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. / Α. 87 / 7-6-2010 το Λαδά από 1-1-2011 εμφανίζεται σαν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καλαμάτας του Δήμου Καλαμάτας.

Σλάβοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τον αποικισμό των Σλάβων που έγινε στην Πελοπόννησο τον 8ο μ.Χ. αιώνα επί αυτοκράτορος του Βυζαντίου Κωνσταντίνου του Ε', εγκαταστάθηκαν Σλάβοι στη Λακωνία και κυρίως στις πλαγιές του Ταϋγέτου ως ποιμένες ή γεωργοί. Στις ανατολικές πλαγιές του Ταϋγέτου εγκαταστάθηκαν οι Σλάβοι Εζερίτες και στις δυτικές πλαγιές, δηλαδή στην περιοχή της αρχαίας Δενθελιάτιδος χώρας και Γιάννιτσας, εγκαταστάθηκαν οι Σλάβοι Μεληγγοί. Τότε χτίστηκαν από τους Μεληγγούς τα χωριά που είχαν μέχρι προ ολίγων ετών σλαβικά ονόματα, όπως Σίτσοβα, Τσερνίτσα, Μεγάλη Αναστάσοβα , Μικρή Αναστάσοβα , Κουτσαβά Λαδά και Κουτσαβά Καρβέλι .

Το έτος 1927, τα παραπάνω χωριά μετονομάστηκαν , σε Αλαγονία η Σίτσοβα, σε Αρτεμισία η Τσερνίτσα, σε Νέδουσα η μεγάλη Αναστάσοβα και σε Πηγαί η μικρή Αναστάσοβα. Εκτός όμως από τα ονόματα των χωριών υπάρχουν μέχρι σήμερα πολλές τοποθεσίες στην περιοχή αυτή που διατηρούν τα σλαβικά ονόματα π.χ. Ιμποβός, Πλεσιβίτσα, Πελενίτσα, Μπόροβα, Σιλίμποβες κ.α.

Οι Μεληγγοί ήταν ειδωλολάτρες και ασχολούνταν με τη γεωργία και κυρίως με την κτηνοτροφία. Τούτο μαρτυρούν τα πολλά ποιμνιοστάσια που βρίσκονται ερειπωμένα στην περιοχή. Ήτανε άνθρωποι απείθαρχοι και σκληροί, πολεμοχαρείς και ορμητικοί και πολλές φορές δημιουργούσαν ζητήματα στη διοίκηση του θέματος της Πελοποννήσου.

Χριστιανισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το δέκατο μ. Χ. αιώνα οι κάτοικοι των Χωριών του Ταϋγέτου έγιναν Χριστιανοί, ύστερα από "μεγάλες και επίπονες προσπάθειες" που κατέβαλε για τον εκχριστιανισμό τους ο Όσιος Νίκων, ο πολιούχος της Σπάρτης. Έτσι, στο τέλος του δέκατου μ. Χ. αιώνα έχουμε στην περιοχή της αρχαίας Δενθαλιάτιδας έξι χωριά με κατεύθυνση από Βορρά προς Νότο: την Μεγάλη Αναστάσοβα, τη Σίτσοβα, τη Μικρή Αναστάσοβα, την Τσερνίτσα, το Λαδά και το Καρβέλι, που κατοικούντο κυρίως από Σλάβους που έγιναν Χριστιανοί.

Με την πάροδο του χρόνου, με την επίδραση της χριστιανικής θρησκείας και κυρίως με την επίδραση που είχε για τους Σλάβους η επικοινωνία και επιμειξία τους με τους Έλληνες κατοίκους των γειτονικών περιοχών, με τους οποίους ανέπτυξαν διάφορες σχέσεις, οικονομικές, κοινωνικές, πολιτιστικές κλπ., οι Σλάβοι των παραπάνω χωριών άρχισαν να αποκτούν ελληνική συνείδηση, να μιλάνε την Ελληνική γλώσσα και έτσι να εμφανίζονται σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής ως Έλληνες. Με αυτόν τον τρόπο μετά τον εκχριστιανισμό συνετελέσθη και ο εξελληνισμός τους.

Τουρκοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την εποχή της Τουρκοκρατίας, τα παραπάνω έξι χωριά διατήρησαν το καθένα χωριστά το Σλαβικό του όνομα, όλα όμως μαζί ονομάζονταν «πισινά χωριά», ή «πισινοχώρια», γιατί τα χωριά αυτά σε σχέση με τον Μυστρά, που ήτανε το διοικητικό κέντρο της περιοχής, ήταν χτισμένα στο δυτικό (πισινό) μέρος του Ταϋγέτου ενώ ο Μυστράς ήτανε χτισμένος στο ανατολικό (μπροστινό) μέρους του Ταϋγέτου. Στα πισινά χωριά κατά τους χρόνους της δουλείας δεν κατοίκησαν ποτέ Τούρκοι και έτσι ο πληθυσμός τους ήταν πάντοτε καθαρά ελληνικός[εκκρεμεί παραπομπή].

Το έτος 1645 οι Τούρκοι επιτέθηκαν εναντίον των Ενετών που κατείχαν την Κρήτη και κατέλαβαν τα Χανιά. Στη συνέχεια, διαρκώς πολεμώντας, υπέταξαν μέσα σε είκοσι πέντε χρόνια ολόκληρη την Κρήτη, εκτός από την πόλη του Ηρακλείου, που λεγόταν τότε «Χάνδαξ» και ήτανε καλά οχυρωμένη. Οι Τούρκοι συνέχισαν την πολιορκία του Ηρακλείου από το 1645 μέχρι το 1669 όπου το Ηράκλειο παρεδόθη με συνθήκη στους Τούρκους. Οι Τούρκοι μπήκαν στην πόλη του Ηρακλείου που ήτανε έρημη από κατοίκους. Όλοι οι κάτοικοι της πόλεως και πολλοί άλλοι Κρητικοί που είχαν καταφύγει εκεί, εγκατέλειψαν την πόλη και πέρασαν με παντός είδους πλωτά μέσα, Ενετικά και Κρητικά, στις απέναντι ακτές της Πελοποννήσου και στα Ιόνια νησιά, παίρνοντας μαζί τους τις οικογένειές τους και ότι άλλο μπορούσαν να μεταφέρουν από τα περιουσιακά τους στοιχεία.

Πολλοί από τους Κρητικούς που πέρασαν στις απέναντι ακτές της Μάνης, πίστεψαν ότι δε θα ήταν ασφαλείς, αν εγκαθίσταντο στα παράλια χωριά της περιοχής, τα οποία διαρκώς κινδυνεύανε από τις επιδρομές των πειρατών και γι’ αυτό προτίμησαν να εγκατασταθούν στο εσωτερικό της χώρας. Ήρθαν λοιπόν στα "πισινά χωριά" και εγκαταστάθηκαν σε αυτά γιατί ούτε Τούρκους κατοίκους είχαν, ούτε κινδύνευαν από τους πειρατές. Η γνώμη αυτή για την εγκατάσταση Κρητικών προσφύγων στα πισινά χωριά στηρίζεται:

α) στο ότι οι κάτοικοι των χωριών αυτών μοιάζουν στη φυσιογνωμία με τους Κρητικούς. β) στην ομοιότητα της προφοράς και ιδίως του «και» που προφέρονται ως «τσε» και γ) Στα Κρητικά επώνυμα, που έχουν πολλοί κάτοικοι των πισινών χωριών.

Εκτός όμως από τους Κρητικούς πρόσφυγες και άλλοι Έλληνες κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας και ιδιαίτερα κατά τους χρόνους της επανάστασης και της λεηλασίας του Ιμπραήμ στην Εκστρατεία του Μωριά, άφησαν τον τόπο τους, ο οποίος δεν τους έδινε ασφάλεια, είτε γιατί ήταν παράλιος, είτε γιατί κατοικούσαν σε αυτόν Τούρκοι και εγκαταστάθηκαν στα πισινά χωριά όπου ήταν ασφαλείς από τις λεηλασίες των πειρατών και από την αρπακτική μανία των Τούρκων. Αλλά και οι κλέφτες ακόμη, που είχαν βγει στα βουνά για να πολεμήσουν τους Τούρκους, σε αυτά τα χωριά έβρισκαν έστω και προσωρινά στοργή, ανακούφιση και φιλόξενη στέγη.

Σχολή Μελέ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην καλλιέργεια και ανάπτυξη της Εθνικής ενότητας συντέλεσε και η λειτουργία της Σχολής του Γένους στη θέση «Μελέ». Η σχολή του Μελέ ιδρύθηκε τον δέκατο όγδοο αιώνα στο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου που είναι κοντά στο χωριό Τσερνίτσα (νυν Αρτεμισία).

Σ’ αυτήν δίδαξαν τα Ελληνικά γράμματα και την Ελληνική ιδέα της απελευθέρωσης του Γένους μεγάλοι δάσκαλοι κατά κανόνα κληρικοί και μαθητές της Σχολής υπήρξαν μεγάλες μορφές των Αγώνων του 1821.

Από το ενιαίο Ελληνικό σύνολο που είχε δημιουργηθεί στην περιοχή των πίσω χωριών, γεννήθηκαν:

1) Κατά τους τελευταίους χρόνους της δεκαετίας ο Οικουμενικός Πατριάρχης Προκόπιος ο Πελοποννήσιος (17851789) που γεννήθηκε στη Σίτσοβα και πέθανε σ’ αυτή εξόριστος.

2) Κατά την έναρξη του αγώνα του 1821 ο μητροπολίτης Ναυπλίου και Άργους Γρηγόριος Καλαμαράς που γεννήθηκε στη Σίτσοβα και πέθανε από τις στερήσεις και τις κακουχίες στην Τρίπολη, όπου κρατήθηκε ως όμηρος.

3) Ο ήρωας της Επαναστάσεως Νικήτας Σταματελόπουλος ή Νικηταράς ο Τουρκοφάγος που γεννήθηκε στη Νέδουσα (Μεγάλη Αναστάσοβα).

4) Κατά τους πρώτους χρόνους μετά την απελευθέρωση, ο Εθνικός ευεργέτης Πέτρος Δημάκης, που γεννήθηκε στη Μικρή Αναστάσοβα, πλούτισε ως έμπορος στη Ρουμανία και όταν επέστρεψε στην Ελλάδα δώρισε τη μεγάλη περιουσία του στο Κράτος με τον όρο να λειτουργεί στην περιοχή της πατρίδας του ένα «Αλληλοδιδακτικό» και ένα «Ελληνικό» σχολείο κατά το εκπαιδευτικό σύστημα της εποχής εκείνης. Για τη στέγαση αυτών των σχολείων ο Πέτρος Δημάκης έκτισε με δικές του δαπάνες ένα μεγαλοπρεπές διδακτήριο διώροφο κοντά στο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στη θέση «Μελέ» της Τσερνίτσας (Αρτεμισίας). Σε αυτό εκτός από τις αίθουσες διδασκαλίας υπήρχαν αίθουσες για τη διαμονή των διδασκάλων και αίθουσες για τη διαμονή των μαθητών. Το θαυμάσιο εκείνο διδακτήριο λειτούργησε από το 1857 μέχρι το 1902 που καταστράφηκε από πυρκαγιά.

Αγώνας της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα χρόνια της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821, η περιοχή των πισινών χωριών, λόγω της μορφολογίας του εδάφους και τις απουσίας των Τούρκων, χρησιμοποιήθηκε ως ασφαλές ορμητήριο για τον αγώνα εναντίον των Τούρκων και οι κάτοικοι έτρεξαν στον αγώνα με οπλαρχηγούς, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Γεώργιος Βασιλάκης από τη Σίτσοβα, που προήχθη σε χιλίαρχο το 1825 και δολοφονήθηκε στη Σίτσοβα το 1828.

Ιδιαίτερη σημασία είχε το ιερό μοναστήρι του Μαρδακίου, που βρισκότανε στον μέσο του δρόμου που ξεκίναγε από τα χωριά της Αρκαδίας πέρναγε από τα πισινά χωριά και κατέληγε στα χωριά της Μάνης. Έτσι το μοναστήρι του Μαρδακίου χρησιμοποιήθηκε πολλές φορές ως τόπος συγκεντρώσεως των μεγάλων οπλαρχηγών Κολοκοτρώνη, Παπαφλέσσα, Κεφάλα κ.λπ. οι οποίοι συσκέπτονταν σε αυτό και έπαιρναν τις μεγάλες αποφάσεις. Έτσι συνήλθαν εκεί στις 18 Μαρτίου 1821 οι οπλαρχηγοί και αποφάσισαν να πάρουν την Καλαμάτα, πράγμα που έγινε στις 23 Μαρτίου 1821.

Στην περιοχή υπάρχουν πολλές εκκλησίες και πολλά μοναστήρια. Χαρακτηριστικά είναι: Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μαρδακίου κοντά στη Μεγάλη Αναστάσοβα, , Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου και Αγίου Αντωνίου κοντά στη Σίτσοβα, Δώδεκα Αποστόλων κοντά στη Μικρή Αναστάσοβα, Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου ή Μελέ κοντά στη Τσερνίτσα , Κοίμησις της Θεοτόκου ή Ζωοδόχου Πηγής ή Παναγίας Κουρτζενης κοντά στο Λαδά και Κοιμήσεως της Θεοτόκου - Σιδερόπορτας κοντά στο Καρβέλι.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "Αλαγονιακά" Αντώνη Ν. Μασουρίδη πρώην γυμνασιάρχου τυπογραφείο Αλεξ. Βισκουνάκη Αριστείδου 6, Αθήνα 1936 και ανατύπωση από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Αρτεμισίων Αθήνας. Πηγαί και Βοηθήματα στη σελίδα 422.
  • "Αλαγονία και Αλαγόνιοι" Τόμος Ι & ΙΙ. Αγησίλαου Καλαμαρά. Έκδοση του συλλόγου Αλαγονίων Καλαμάτας. Καλαμάτα 2001. Βιβλιογραφία στη σελίδα 10.
  • "Μεσσηνία" Καλαμάτα 1995. Δημήτρη Διον. Σταματόπουλου φιλόλογου τεως διευθυντή Λυκείου
  • "Μεσσηνιακά 1969-1970" Μίμη Η. Φερέτου. Έκδοση 1972 από «Αριστομένης» Μαυρομιχάλη 9 Αθήνα. Εγκυκλοπαίδεια "Αλαγονία" σελίδα 228-240 και "Σίτσοβα" σελίδα 435.
  • "Δυτικά στον Ταΰγετο" τόμος Ι & ΙΙ και Βιβλιογραφία σελ 344. Γιώργος Πετράκος
  • «Η ζωή στην Καλαμάτα και στην περιοχή της» (η ελληνική επαρχία) 1918-1943". Έκδοση 2001. Τάκη(Δημ) Π. Χιουρέα προέδρου Σ.Ε. Τοπικών Οργανώσεων (επαρχιωτών).
  • Πισινοχωρίτες Αγωνιστές 1821-1829 Σμηνάρχου (ΤΥΕ) ε.α. Ηλία Λαζάρου
  • Εφημερίδα “Παναλαγονιακά Νέα”
  • Εφημερίδα “Δενθαλιάτιδα Χώρα”

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]