Γιάλοβα

Γιάλοβα
Γιάλοβα 40°39′20″N 29°16′30″E
Χώρα	Τουρκία
Διοικητική υπαγωγή	Επαρχία Γιάλοβας
Υψόμετρο	30 μέτρα
Πληθυσμός	133.109 (2022)
Ταχ. κωδ.	77000
Ζώνη ώρας	UTC+03:00 Ώρα στην Τουρκία
Ιστότοπος	Επίσημος ιστότοπος
Σχετικά πολυμέσα

Πάρκο της πόλης

Η Γιάλοβα (αρχ. ελλ. Πύλαι) είναι ιστορική πόλη και λιμένας της νότιας ακτής της εισόδου του κόλπου της Νικομήδειας (σημερινής Ιζμίτ), στη ΝΑ. ακτή της θάλασσας του Μαρμαρά. Σχεδόν ισαπέχει από τη Νικομήδεια, (28 μίλια), και από τον λιμένα της Κωνσταντινούπολης, (27 μίλια).

Γενικά

Η Γιάλοβα παλαιότερα αποτελούσε τμήμα της υποδιοίκησης Καραμουσάλ του σατζακίου της Νικομήδειας, σήμερα είναι πρωτεύουσα ομώνυμου νομού. Είναι διάσημη πόλη για τα θειούχα ιαματικά λουτρά της. Πριν την ανταλλαγή πληθυσμών του 1923 η Γιάλοβα αριθμούσε 1025 κατοίκους εκ των οποίων οι 520 ήταν Έλληνες, 275 Αρμένιοι και οι υπόλοιποι Τούρκοι. Οι Έλληνες την αποκαλούσαν επίσης και "Δρέπανο" ή "Δρεπάνι". Σήμερα αριθμεί περί τους 70.000 κατοίκους.

Το όνομα Γιάλοβα είναι σύνθετη λέξη που προέρχεται από την ελληνική λέξη "αιγαλός", γιαλός και την τουρκική κατάληξη "οβα" που σημαίνει ελεύθερος, καθαρός, δηλαδή καθαρή, ομαλή ακτή.

Ιστορία

Η Γιάβολα ήταν γνωστή στην αρχαιότητα ως Πύλαι (ή Πύλες). Κοντά στις Πύλες υπήρχε κατά την αρχαιότητα η πόλη Πύθειον (ή Πυθία), που ήταν γνωστή από την εποχή της Αργοναυτικής εκστρατείας, καθώς επίσης και η Ελενόπολη.

Στην περιοχή αυτή θεωρείται ότι συνέβησαν τα θρυλούμενα για τον Ύλα, τον φίλο του Ηρακλή που τον απήγαγαν οι Νύμφες. Οι πρώτοι κάτοικοι θεωρούσαν τον Ηρακλή προστάτη τους και διατηρούσαν ιερό προς τιμή του. Αργότερα οι αρχαίοι Βυζαντινοί εγκατέστησαν λουτρά και ιερό προς τιμή του Ασκληπιού. Κατά τους χριστιανικούς χρόνους η μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου η Ελένη κατά την επιστροφή της από την Ιερουσαλήμ επισκέφθηκε τις αρχαίες θέρμες και διέταξε την απόρριψη όλων των "ειδωλολατρικών" κτισμάτων τα οποία αντικατέστησε με θολωτές θέρμες, τα ερείπια των οποίων σώζονται μέχρι σήμερα.

Από την εποχή του Ιουστινιανού το Πύθειον ήταν εξωραϊσμένο με δημόσια λουτρά και κτίρια, και το επισκέπτονταν συχνά οι Κωνσταντινουπολίτες για τα ιαματικά του λουτρά. Κατά τον Μεσαίωνα, στις Πύλες αποβιβάζονταν οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες για τα ταξίδια τους από την Κωνσταντινούπολη στην Ανατολή και ετελούντο εκεί τελετές για την υποδοχή τους. Ο Μανουήλ Α' Κομνηνός μετέφερε στην πόλη τον χριστιανικό πληθυσμό του Φιλομηλίου το 1146.

Κατά τους πολέμους των Σταυροφόρων στην περιοχή της Γιάλοβας διεξήχθη σφοδρή μάχη με τους Σελτζούκους κατά την οποία φέρεται να σκοτώθηκαν 20.000 σταυροφόροι. Μάλιστα λέγεται ότι οι νικητές Σελτζούκοι δημιούργησαν θριαμβευτική πυραμίδα από τα κρανία και πτώματα των νεκρών.

Στους νεότερους χρόνους τις θέρμες της Γιάλοβας επισκέφθηκε και η μητέρα του Σουλτάνου Μετζίτ συνοδευόμενη από τον Γερμανό ιατρό Μίλλιγκεν.

Σήμερα τις θερμοπηγές της Γιάλοβας οι Τούρκοι ονομάζουν "Νταγκ Χαμάμ" (ορεινά λουτρά) από το γεγονός ότι πηγάζουν από βράχο ομώνυμου βουνού ύψους 80 μέτρων και σε απόσταση περίπου 8 χλμ. ΝΔ. από τον σημερινό λιμένα της πόλης. Οι θερμοπηγές αυτές είναι πέντε που αναβλύζουν σε θερμοκρασία λίγο μεγαλύτερη των 60° Κελσίου. Το δε νερό αυτών είναι πλούσιο σε θειούχο υδρογόνο, ιώδιο και άζωτο. Θεωρείται αρκετά αποτελεσματικό κατά ρευματισμών, χρόνιων καταρροών κ.ά.

Επί Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ οι παλαιές εγκαταστάσεις των λουτρών κατεδαφίστηκαν και στη θέση τους ανεγέρθηκε νέο λουτρο-θεραπευτήριο με ξενοδοχείο, καζίνο, ιδιαίτερα περίπτερα για τους πλούσιους ασθενείς καθώς και πολλοί μικροί οικίσκοι για τους άπορους. Επίσης έγινε και πλούσια δενδροφύτευση των δρόμων και διάνοιξη πλατειών. Τότε ξεκίνησε και η καθημερινή ημερήσια ατμοπλοϊκή συγκοινωνία με την Κωνσταντινούπολη.

Ο λιμένας της Γιάλοβας είναι ένας από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς λιμένες της θάλασσας του Μαρμαρά, όπου και ένας αρκετός αριθμός ελληνικών φορτηγών πλοίων προσεγγίζει αυτόν κατ΄ έτος. Σήμερα η θαλάσσια συγκοινωνία με την Κωνσταντινούπολη εκτελείται με ταχύπλοα πορθμεία καταμαράν, τα λεγόμενα Φλάιγκ κατς, (=ιπτάμενοι καταμαράν), αντίστοιχα με τα ελληνικά πορθμεία "σούπερ φέρυ".

Κλίμα

Η Γιάλοβα έχει οριακό μεσογειακό/υγρό υποτροπικό κλίμα (ταξινόμηση κλίματος Κέππεν: Csa/Cfa). Τα καλοκαίρια είναι μακρά, ζεστά και υγρά, ενώ οι χειμώνες είναι δροσεροί και υγροί. Οι χιονοπτώσεις είναι αρκετά συχνές μεταξύ των μηνών Δεκεμβρίου και Μαρτίου.

Πηγές

• "Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Δρανδάκη" τομ.Η΄, σελ.341.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Λεξιλογικός ορισμός του Γιάλοβα στο Βικιλεξικό
• Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Yalova στο Wikimedia Commons