Αχλάδα Ηρακλείου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°23′43″N 24°59′31″E / 35.39528°N 24.99194°E / 35.39528; 24.99194

Αχλάδα

Άποψη της Αχλάδας από τα νοτιοανατολικά
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Δήμος Μαλεβιζίου
Γεωγραφία και στατιστική
Νομός Ηρακλείου
Υψόμετρο 300
Πληθυσμός 57 (2011)

Η Αχλάδα είναι χωριό της δήμου Μαλεβιζίου του νομού Ηρακλείου της Κρήτης. Είναι κτισμένη σε απόσταση 23 χιλιομέτρων ΒΔ του Ηρακλείου σε υψόμετρο 300 μέτρων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2011, ο πληθυσμός του χωριού ανέρχεται στους 57 μόνιμους κατοίκους[1] οι οποίοι είναι ως επί το πλείστον αγρότες και κτηνοτρόφοι[2].

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με την τοπική παράδοση ο οικισμός έλαβε την ονομασία του από μια μεγάλη άγρια αχλαδιά που συνάντησε ένα ανδρόγυνο το οποίο κυνηγημένο, κρύφτηκε στην ευρύτερη περιοχή[2]. Αναφέρεται ως Achladha σε βενετικά έγγραφα του 1630 ενώ λίγα χρόνια αργότερα (1671) αναφέρεται σε οθωμανική απογραφή ως Ahlada[3].

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την περίοδο της βενετοκρατίας η Αχλάδα ήταν φέουδο της οικογένειας Μοδινού ενώ αργότερα, σύμφωνα με την απογραφή που πραγματοποιήθηκε από τους Οθωμανούς το 1671 - δύο χρόνια μετά την κατάληψη της Κρήτης από τα οθωμανικά στρατεύματα - υπαγόταν στην επαρχία Μαλεβιζίου[3].

Σύμφωνα με την ανεπίσημη μέτρηση που συνέταξε το 1875 ο υποπρόξενος της Ρωσίας, Ιωάννης Μιτσοτάκης, στην Αχλάδα κατοικούσαν 60 οικογένειες, ο πληθυσμός των οποίων ανερχόταν σε περίπου 300 άτομα[4]. Μερικά χρόνια αργότερα, η επίσημη οθωμανική απογραφή του 1881 βρήκε στον οικισμό 347 κατοίκους (168 άνδρες και 179 γυναίκες), όλους χριστιανικού θρησκεύματος[5] ενώ το 1894, σύμφωνα με εκτίμηση του αξιωματικού του ελληνικού στρατού Νικόστρατου Καλομενόπουλου, στο χωριό ζούσαν 80 ελληνικές οικογένειες[6]. Το 1900, η απογραφή που διενεργήθηκε από την Κρητική Πολιτεία βρήκε στην Αχλάδα 429 κατοίκους εκ των οποίων οι τέσσερις ήταν μουσουλμάνοι[7]. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής που πραγματοποιήθηκε το 1913 από το ελληνικό κράτος, στο χωριό κατοικούσαν 476 άτομα[8].

Στις 18 Οκτωβρίου του 1943, Έλληνες αντάρτες υπό τον οπλαρχηγό Αντώνη Πατεράκη πραγματοποίησαν από κοινού με Βρετανούς πράκτορες, ενέδρα εναντίον μικρής περιπόλου Γερμανών και Ιταλών στρατιωτών στην Αχλάδα. Σύμφωνα με τις βρετανικές εκτιμήσεις, η επιχείρηση είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 22 στρατιωτών εκ των οποίων ορισμένοι σκοτώθηκαν κατά την ενέδρα και άλλοι εκτελέστηκαν μετά το πέρας της σύγκρουσης[9].

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 η Αχλάδα συμπεριλαμβανόταν μεταξύ των κυριότερων καπνοπαραγωγικών περιοχών της Κρήτης[10]. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται σημαντική μείωση του πληθυσμού της Αχλάδας, γεγονός που οφείλεται στην μετοίκηση των κατοίκων προς γειτονικούς οικισμούς όπως η Αγία Πελαγία και η Λυγαριά[2].

Διοικητικά η Αχλάδα υπήχθη το 1879 στον οθωμανικό δήμο Τυλίσου του νομού Ηρακλείου ενώ μετά την απελευθέρωση και την ενσωμάτωση της Κρήτης στην Ελλάδα, αποτέλεσε μέχρι και το 1997 κοινότητα της επαρχίας Μαλεβιζίου του νομού Ηρακλείου. Στη συνέχεια υπήχθη στον καποδιστριακό δήμο Γαζίου[11] και από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές που προέκυψαν στην τοπική αυτοδιοίκηση μέσω του σχεδίου Καλλικράτης, υπάγεται στον δήμο Μαλεβιζίου.

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύρια αξιοθέατα της Αχλάδας είναι ο ιερός ναός του Αγίου Ιωάννη, του οποίου η ίδρυση ανάγεται στην περίοδο της βενετικής κυριαρχίας και οι πέτρινες κρήνες στη βόρεια πλευρά του χωριού, η παλαιότερη από αυτές κατασκευάστηκε το 1746 ενώ η πιο πρόσφατη στις αρχές του 20ού αιώνα[2].

Απογραφές Πληθυσμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απογραφή 1881 1900 1913 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 347 429 476 472 519 486 508 406 355 230 119 57

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Αχλάδα (η) Δήμου Μαλεβιζίου Τοπική Κοινότητα Αχλάδας. Ηράκλειο – Κρήτη». dhmos.gr. Δήμοι, πόλεις και χωριά Ελλάδας. http://www.dhmos.gr/axlada-dimos-malebiziou/. Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2016. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «Αχλάδα - Αγία Πελαγία». silogosgaziou.gr. Πολιτιστικός Σύλλογος Γαζίου. http://www.silogosgaziou.gr/per_axlada.html. Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2016. 
  3. 3,0 3,1 Στεργίου Γ. Σπανάκη, Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, εκδόσεις Δετοράκης, 1991, Α΄ τόμος, σελ. 168.
  4. Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, Ένθετο εφημερίδας Πατρίς Ηρακλείου, μέρος δεύτερο, Φεβρουάριος 2008, σελ. 121.
  5. Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, Β΄, 2008, σελ. 132.
  6. Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, Β΄, 2008, σελ. 143.
  7. Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, Β΄, 2008, σελ. 168.
  8. Βασίλειον της Ελλάδος. Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής,Απαρίθμησις των κατοίκων των νέων επαρχιών της Ελλάδος του έτους 1913, Εν Αθήναις, 1915, σ. 80.
  9. Άντονι Μπίβορ, Κρήτη. Η μάχη και η Αντίσταση, εκδόσεις Γκοβόστη, σελ. 424 - 426.
  10. Νικολάου Χρ. Σέττα, Αγροτική ανάπτυξις της Κρήτης, Αρχείον Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών, έτος 43ον, τεύχος Α΄ (Ιανουάριος - Μάρτιος), 1963, σελ. 138.
  11. Μιχαήλ Σταματελάτος - Φωτεινή Βαμβά Σταματελάτου, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, Α' τόμος, σ. 116.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το Ηράκλειον και ο Νομός του, Έκδοση Νομαρχίας Ηρακλείου.
  • Gerola, Monumenti veneti, III.