Όρσον Γουέλς

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Όρσον Γουέλς
Orson Welles 1937.jpg
Γέννηση 6  Μαΐου 1915[1][2][3][4][5][6][7][8]
Κενόσα[9]
Θάνατος 10  Οκτωβρίου 1985[1][2][3][4][5][6][7][8][10]
Λος Άντζελες[11]
Αιτία θανάτου έμφραγμα του μυοκαρδίου
Υπηκοότητα Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Σπουδές Ιεροδιδασκαλείο αρρένων Τοντ και Σχολή του Ινστιτούτου Τέχνης του Σικάγο
Ιδιότητα ηθοποιός ταινιών, θεατρικός σκηνοθέτης, σκηνοθέτης κινηματογραφικών έργων, παραγωγός ταινιών, μοντέρ, σεναριογράφος, λιμπρετίστας, καρατερίστας, θεατρικός συγγραφέας, ραδιοφωνικός παρουσιαστής, σκηνικός μάγος, ηθοποιός θεάτρου, ηθοποιός και παραγωγός θεάτρου
Σύζυγος Ρίτα Χέιγουορθ (1943, 1948), Πάολα Μόρι (1955, 1985) και Virginia Nicolson
Σύντροφος Όγια Κοντάρ (1966, 1985)
Τέκνα Μάικλ Λίντσεϊ-Χογκ και Beatrice Welles
Βραβεύσεις Όσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Σεναρίου, AFI Life Achievement Award, Όσκαρ, Χρυσός Φοίνικας και Χρυσός Λέων
Ιστοσελίδα Επίσημη ιστοσελίδα
Commons page Πολυμέσα σχετικά με τον καλλιτέχνη

Ο Τζορτζ Όρσον Γουέλς (George Orson Welles, 6 Μαΐου 191510 Οκτωβρίου 1985), γνωστός ως Όρσον Γουέλς, ήταν Αμερικανός σκηνοθέτης θεάτρου και κινηματογράφου, ηθοποιός, σεναριογράφος και παραγωγός. Έγινε παγκοσμίως γνωστός το 1938 με τη ραδιοφωνική μετάδοση "Ο Πόλεμος Των Κόσμων". Σήμερα είναι κυρίως γνωστός για την ταινία του "Πολίτης Κέιν", θεωρούμενη από πολλούς ως μία από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών. Αν και πολλές από τις ταινίες του θεωρούνται πλέον κλασικής αξίας, τα περισσότερα κινηματογραφικά έργα που σκηνοθέτησε, συμπεριλαμβανομένου και του Πολίτη Κέιν, δεν γνώρισαν εμπορική επιτυχία στην εποχή τους. Το 1999 το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου τον κατέταξε στην 16η θέση στη λίστα με τους 25 μεγαλύτερους σταρ όλων των εποχών[12].

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Γουέλς γεννήθηκε στην πόλη Κενόσα του Ουισκόνσιν το 1915. Το 1919 μετά το διαζύγιο των γονιών του μετακόμισε στο Σικάγο. Ήταν το δεύτερο παιδί του εφευρέτη Richard Hodgdon Head Welles και της πιανίστριας Beatrice Ives. Θεωρήθηκε παιδί θαύμα από μικρή ηλικία σε ασχολίες όπως το πιάνο, το σχέδιο, η υποκριτική, η ποίηση και η ταχυδακτυλουργική. Στα εννιά του χρόνια έχασε την μητέρα του και στα δεκαπέντε τον πατέρα του. Μετά τον θάνατο των γονιών του, την ανατροφή του ανέλαβε ο Maurice Bernstein, γιατρός από το Σικάγο. Το 1931 φοίτησε στο Todd School της πόλης Woodstock στο Ιλλινόις.

Φιλμογραφία (επιλογές)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σκηνοθέτης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ηθοποιός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βραβεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Όρσον Γουέλς τιμήθηκε από τη δεκαετία του '70 πολλές φορές με βραβεία για το σύνολο του έργου του και τη συνεισφορά του στον κινηματογράφο. Το 1971 του απονεμήθηκε τιμητικό Όσκαρ και το 1975 το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου (AFI), του απένειμε το Lifetime Achievement Award. Μεταξύ άλλων τιμήθηκε ή ήταν υποψήφιος σε:

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Δόικος Π, Η λογική των μορφών στον κινηματογράφο του Orson Welles,εκδ. «Ίνδικτος», Αθήνα, 2006.
  • Τόμσον Ντέιβιντ, Rosebud: Η ζωή του Όρσον Γουέλς, Μτφρ. Δημήτρης Νόλλας, εκδ.Πάπυρος, Αθήνα, 2009

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. 118630822. Ανακτήθηκε στις 14  Αυγούστου 2015.
  2. 2,0 2,1 (Γαλλικά) data.bnf.fr. data.bnf.fr/ark:/12148/cb11929051b. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  3. 3,0 3,1 SNAC. w6ms3rsw. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 (Αγγλικά) Internet Broadway Database. 7963. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. 5,0 5,1 (Αγγλικά) Internet Broadway Database. 77012. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. 6,0 6,1 Itaú Cultural: (Πορτογαλικά) Enciclopédia Itaú Cultural. Itaú Cultural. Σάο Πάολο. pessoa217709/orson-welles. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017. ISBN-13 978-85-7979-060-7.
  7. 7,0 7,1 (Αγγλικά) Find A Grave. 3587. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  8. 8,0 8,1 Internet Speculative Fiction Database. 10716. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  9. «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) Great Russian Entsiklopedia, JSC. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  10. Encyclopaedia Metallum. 22051. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  11. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 30  Δεκεμβρίου 2014.
  12. «America's Greatest Legends» (registration required). AFI's 100 Years... 100 Stars. American Film Institute. 2005. http://connect.afi.com/site/DocServer/stars50.pdf?docID=262. Ανακτήθηκε στις October 17, 2008. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]